Cúm mùa không hề “cảm lạnh nhẹ” với người cao tuổi và trẻ nhỏ
Cúm mùa là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus cúm gây ra, lưu hành quanh năm và có thể bùng phát mạnh vào mùa thu – đông, đặc biệt gây nguy hiểm cho người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người mắc bệnh nền.
Nhìn cúm mùa như một dạng “cảm lạnh nhẹ” là sai lầm nguy hiểm. Phần lớn ca bệnh có thể tự hồi phục, nhưng ở người trên 65 tuổi, trẻ dưới 5 tuổi, phụ nữ mang thai, phụ nữ mới sinh và người có bệnh tim mạch, phổi mạn tính, suy thận, xơ gan, đái tháo đường hoặc suy giảm miễn dịch, cúm có thể diễn biến nặng và gây biến chứng đe dọa tính mạng. Chính nhóm này mới là “tâm điểm” cần chiến lược phòng cúm mùa chặt chẽ, thay vì chỉ tập trung điều trị khi đã nhập viện. Quan điểm nên có là: coi cúm mùa như một bệnh có thể phòng được, nhưng nếu lơ là, hậu quả sẽ trả giá bằng sức khỏe lâu dài của cả gia đình.
8 biện pháp phòng cúm mùa: không chỉ là khuyến cáo, mà là “bộ quy tắc sống còn”
Theo cơ quan chuyên môn của Bộ Y tế, cúm mùa lây chủ yếu qua các hạt dịch tiết đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện, đặc biệt trong không gian kín, thông khí kém. Vì vậy, 8 biện pháp phòng cúm mùa không phải “khuyến khích nếu rảnh”, mà là bộ quy tắc sống còn cho gia đình có người cao tuổi và trẻ nhỏ.
- Đeo khẩu trang đúng cách khi đến cơ sở y tế, nơi đông người, phương tiện công cộng hoặc không gian kín, thông khí kém.
- Che miệng, mũi khi ho, hắt hơi bằng khăn giấy dùng một lần hoặc khuỷu tay áo; bỏ khăn đúng nơi, rửa tay ngay sau đó.
- Giữ vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn; hạn chế đưa tay lên mắt, mũi, miệng.
- Hạn chế tiếp xúc gần với người mắc hoặc nghi mắc bệnh đường hô hấp.
- Duy trì lối sống lành mạnh: ăn đủ chất, ngủ đủ, rèn luyện thân thể, giữ ấm để nâng cao sức đề kháng.
- Khi có triệu chứng sốt, ho, đau họng, sổ mũi: hạn chế tiếp xúc, đeo khẩu trang, nghỉ ngơi, theo dõi sức khỏe, không tự ý dùng kháng virus hay kháng sinh khi chưa có chỉ định.
- Thường xuyên vệ sinh bề mặt hay chạm tay; bảo đảm nhà ở, nơi làm việc, lớp học thông thoáng, tăng cường thông khí.
- Người thuộc nhóm nguy cơ cao cần hạn chế đến nơi đông người; khi có triệu chứng phải chủ động liên hệ hoặc đến cơ sở y tế.
Với người cao tuổi cúm dễ gây suy hô hấp, làm nặng thêm bệnh tim, phổi; với trẻ nhỏ, nguy cơ viêm phổi, co giật, viêm não, suy đa cơ quan không hề thấp. Gia đình có người thuộc nhóm nguy cơ mà không áp dụng đủ 8 bước phòng cúm mùa thì coi như đã bỏ qua lớp “lá chắn” quan trọng nhất.
Vắc xin cúm hiệu quả: vì sao phải tiêm đúng mùa, đúng người?
Cúm mùa là bệnh truyền nhiễm có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm, trong khi tiêm vắc xin cúm mùa là biện pháp chủ động giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và các biến chứng liên quan. Ở người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền, tiêm vắc xin cúm hiệu quả hơn rất nhiều so với việc trông chờ vào sức đề kháng tự nhiên.
Mùa cúm Bắc bán cầu năm nay kéo dài từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau; người dân được khuyến nghị nên tiêm vắc xin trước khi mùa cúm bùng phát, tốt nhất trước tháng 12 để cơ thể có đủ thời gian tạo miễn dịch và bảo vệ tối ưu. Đây không phải chi tiết kỹ thuật dành cho chuyên gia, mà là thông tin thực tế để các gia đình lên kế hoạch tiêm phòng cho ông bà, trẻ nhỏ và phụ nữ mang thai. Vắc xin cúm thay đổi thành phần hằng năm theo khuyến cáo quốc tế, nên tiêm nhắc lại mỗi năm một lần là cần thiết để duy trì hiệu quả bảo vệ.
Một điểm nhiều người hay bỏ qua: miễn dịch sau nhiễm cúm hoặc sau tiêm không bảo vệ đầy đủ trước các chủng virus mới. Vì vậy, đã từng mắc cúm hoặc từng tiêm vài năm trước không phải lý do hợp lý để trì hoãn tiêm nhắc lại.
Biến chứng cúm nguy hiểm: đừng để bệnh nền trở thành “điểm yếu chí mạng”
Cúm mùa thường khởi phát bằng sốt, ho, đau họng, sổ mũi, mệt mỏi, nhưng ở nhóm nguy cơ cao, những triệu chứng tưởng nhẹ đó có thể nhanh chóng chuyển thành biến chứng nặng. Các biến chứng nguy hiểm bao gồm viêm tai giữa, viêm xoang, mất nước, làm nặng thêm hen phế quản hoặc bệnh mạn tính sẵn có, viêm phổi do virus cúm, bội nhiễm vi khuẩn, suy hô hấp, viêm cơ tim, viêm não, co giật, viêm cơ, tiêu cơ vân, sốc và suy đa cơ quan.
Nhóm người cao tuổi cúm thường “đánh thẳng” vào những cơ quan vốn đã yếu như tim, phổi, thận, khiến nguy cơ nhập viện và tử vong tăng rõ rệt. Trẻ nhỏ lại dễ mất nước, suy hô hấp, co giật; phụ nữ mang thai có thể bị ảnh hưởng cả mẹ lẫn thai. Miễn dịch sau nhiễm hoặc sau tiêm không phải “lá bùa vĩnh viễn”, vì virus cúm thay đổi theo thời gian. Cách tiếp cận hợp lý nhất là coi mỗi mùa cúm là một “kỳ thi sức khỏe” mới, trong đó tiêm vắc xin đúng thời điểm và tuân thủ 8 biện pháp phòng cúm mùa là hai “môn bắt buộc” nếu không muốn trả giá bằng biến chứng.
