Cắt giảm có chọn lọc, không phải cuộc đại phẫu
Chiến lược AI Apple là cách hãng lựa chọn đưa trí tuệ nhân tạo vào sản phẩm và vận hành: ưu tiên những ứng dụng cải thiện trải nghiệm, thay vì thêm AI chỉ để chứng tỏ mình đang theo kịp đối thủ. Bối cảnh ấy khiến việc Apple cắt nhân sự ở các nhóm công nghệ đáng chú ý, nhưng không đồng nghĩa hãng đang rút lui khỏi AI. Quanh giai đoạn chuyển giao từ Tim Cook sang John Ternus, các báo cáo cộng dồn ghi nhận hơn 400 vị trí bị cắt ở Vision Pro, Siri và khối phần cứng. Con số này nhỏ so với quy mô nhân sự của Apple, song lựa chọn những nhóm gắn với sản phẩm và AI cho thấy công ty đang sắp xếp lại nguồn lực. Điều cần theo dõi không chỉ là bao nhiêu người rời đi, mà là bộ phận nào được giữ lại để biến công nghệ thành sản phẩm hữu ích.
Đợt đầu diễn ra từ cuối tháng 8, khi Tim Cook vẫn là CEO. Hồ sơ WARN ghi nhận 147 người bị chấm dứt hợp đồng: 79 người tại Apple Park và 68 người ở hai văn phòng Sunnyvale, với thời điểm hiệu lực vào ngày 19 và 20/10. Truyền thông ước tính tổng ảnh hưởng của đợt này khoảng 200 vị trí, gần chia đều giữa nhóm Vision và Siri cùng các mảng phần mềm liên quan. Sau đó, tái cấu trúc lan tới các quản lý chương trình kỹ thuật trong khối phần cứng và những nhóm khác. Apple chưa xác nhận tổng số hơn 400, nên đây là con số cộng dồn từ các báo cáo, không phải thông báo chính thức của hãng. Dù vậy, hướng đi đã lộ rõ: cắt những tầng cản trở quyết định và phân bổ lại nhân lực.
Ternus muốn nhanh hơn, nhưng vẫn đặt sản phẩm lên trước
John Ternus AI không được định nghĩa bằng số mô hình hay chatbot mà Apple tung ra, ít nhất theo phát biểu của CEO mới. Trong cuộc phỏng vấn với WIRED, Ternus nói Apple sẽ tiếp tục tận dụng AI trong sản phẩm và dịch vụ, nhưng không muốn đưa công nghệ này vào chỉ để chạy theo xu hướng. Theo ông, điều người dùng cần quan tâm là tính năng có ích và tạo ra trải nghiệm tốt hay không, chứ không nhất thiết phải biết tính năng dùng mô hình AI hay thuật toán truyền thống. Đây là lập trường có sức thuyết phục, nhưng cũng đặt ra phép thử khó: nếu Siri tiếp tục chậm cải thiện, nguyên tắc “không làm AI cho có” có thể bị nhìn nhận như lời giải thích cho việc hụt nhịp.
Ternus, một kỹ sư phần cứng gắn bó với Apple hơn hai thập kỷ, được cho là muốn hãng ra sản phẩm thường xuyên hơn thay vì chỉ tập trung vào hai mùa ra mắt quen thuộc, đồng thời thử nghiệm nhiều hơn trong kỷ nguyên AI và giảm tầng quản lý trung gian để quyết định nhanh hơn. Các đợt cắt giảm vì thế có thể phản ánh nỗ lực làm tổ chức gọn và linh hoạt, chứ không phải phủ nhận vai trò của AI. Việc Vision Pro và Siri nằm trong số nhóm chịu ảnh hưởng cũng nhắc rằng Apple đang phải lựa chọn giữa những dự án chưa đạt kỳ vọng và các hướng phát triển có tiềm năng hơn. Nhưng tinh giản chỉ có ý nghĩa nếu nguồn lực còn lại giúp sản phẩm tốt lên.
AppleCare: ranh giới giữa tự động hóa và thay người
Kế hoạch AI trong AppleCare cho thấy rõ nhất khoảng cách giữa khả năng kỹ thuật và quyết định thay thế con người. Mùa hè vừa qua, Apple đã soạn phương án cho khoảng 5.000 nhân viên hỗ trợ khách hàng nghỉ việc để nhường chỗ cho các trợ lý AI. Tuy nhiên, kế hoạch này đã bị gác vô thời hạn và hãng không còn theo đuổi, trong khi lý do chưa được công bố. Đây là chi tiết đáng chú ý hơn bản thân con số cắt giảm: Apple không mặc định rằng tự động hóa đồng nghĩa với việc có thể thay toàn bộ nhân viên.
Theo phương án được mô tả, người gọi tổng đài tại Mỹ và Canada có thể được trợ lý giọng nói AI hướng dẫn xử lý sự cố từng bước; nếu trợ lý không giải quyết được hoặc khách yêu cầu, cuộc gọi sẽ chuyển sang nhân viên thật. Cách bố trí này vốn có thể hỗ trợ nhân viên, nhưng dự định thay hàng nghìn người cho thấy tự động hóa còn được cân nhắc như công cụ cắt giảm lao động. Việc rút lại kế hoạch không chứng minh AI đã thất bại; nó cho thấy Apple chưa muốn đánh đổi chất lượng hỗ trợ bằng một mục tiêu thay người trên quy mô lớn. Với khách hàng, câu hỏi thực tế không phải cuộc gọi có dùng AI hay không, mà là họ có nhận được trợ giúp đúng lúc khi công cụ tự động bế tắc.
Lời nói chỉ có giá trị khi Siri và sản phẩm tiến bộ
Apple đang chịu sức ép vì các đối thủ liên tục đưa mô hình và trợ lý AI mới ra thị trường, trong khi những cải tiến Siri được mong đợi, nhất là khả năng hiểu ngữ cảnh sâu hơn, chưa xuất hiện nhanh như nhiều người kỳ vọng. Trong hoàn cảnh đó, cách tiếp cận thận trọng của Ternus vừa là bản sắc sản phẩm, vừa là rủi ro cạnh tranh. Người dùng không cần Apple gắn nhãn AI lên mọi tính năng; họ cần Siri làm được những việc trước đây còn hạn chế. Nếu hãng chứng minh được AI âm thầm làm sản phẩm hữu ích hơn, việc tránh chạy theo cuộc đua trình diễn sẽ là lợi thế. Nếu không, thông điệp chọn lọc dễ bị xem là lời biện hộ cho sự chậm trễ.
Theo phóng viên Mark Gurman của Bloomberg, có thể còn các đợt cắt giảm khác trong thời gian tới, và nhiều nhân viên Apple cũng chờ biến động trước cuối năm hoặc đầu 2027. Cùng lúc, hãng đang chuẩn bị cho năm 2027 với các sản phẩm được nhắc tới như AirPods gắn camera, kính thông minh đầu tiên và iPhone kỷ niệm 20 năm. Những kế hoạch đó khiến việc thu gọn tổ chức có vẻ hướng tới tái phân bổ hơn là rút lui. Tuy nhiên, cắt giảm nhân sự không tự động tạo ra tốc độ, cũng như phát biểu của CEO không thay thế được một Siri tốt hơn. Kết luận hợp lý nhất là Apple muốn tham gia cuộc đua AI theo điều kiện của mình; thước đo cuối cùng vẫn là sản phẩm và dịch vụ có phục vụ người dùng tốt hơn hay không.
