Liên kết vùng phải đi từ lợi thế đến chuỗi giá trị
Liên kết vùng là cách các địa phương phối hợp nguồn lực, hạ tầng và thị trường để nối các khâu sản xuất, chế biến, vận chuyển, phân phối thành một chuỗi có sức cạnh tranh chung. Tại Quảng Ngãi ngày 10/11, Bộ Công Thương và UBND tỉnh tổ chức Hội nghị ngành Công Thương miền Trung – Tây Nguyên lần thứ XII năm 2026, với khoảng 350 đại biểu, nhằm đánh giá tình hình và bàn giải pháp hợp tác. Thứ trưởng Bộ Công Thương Lương Hoàng Thái nhấn mạnh liên kết vùng giúp địa phương phát huy lợi thế, nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng thị trường. Đây không phải lời kêu gọi hợp tác chung chung. Miền Trung Tây Nguyên gồm 11 tỉnh, thành phố, có hơn 150.000 km² diện tích, trên 31 triệu dân và bờ biển gần 2.000 km. Quy mô ấy đủ tạo nên một thị trường đáng kể, nhưng chỉ khi các tỉnh kết nối thế mạnh thay vì cùng chạy theo những dự án và mặt hàng giống nhau.
Tăng trưởng có thật, nhưng sản phẩm vẫn rời rạc
Kết quả kinh tế cho thấy khu vực có đà phát triển để tận dụng: trong 10 tháng năm 2026, sản xuất công nghiệp tại phần lớn địa phương tăng hai con số; bán lẻ và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 17,7%, còn xuất khẩu tăng 17,1% so với cùng kỳ. Công nghiệp chế biến, chế tạo đóng vai trò chủ lực, từ lọc hóa dầu, luyện kim, cơ khí đến chế biến nông, lâm, thủy sản. Miền Trung có thế mạnh về công nghiệp, cảng biển và logistics; Tây Nguyên nổi bật về nông nghiệp, nguồn nguyên liệu và năng lượng. Điểm nghẽn là nhiều nơi vẫn thu hút đầu tư và phát triển sản phẩm tương tự nhau, trong khi vùng nguyên liệu, chế biến, phân phối và đầu ra chưa gắn kết. Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Nguyễn Đức Tâm kêu gọi các địa phương đổi tư duy, tránh cạnh tranh lẫn nhau về sản phẩm và nguồn lực. Nếu không phân vai và bổ trợ, tăng trưởng dễ thành cuộc đua trùng lặp, còn doanh nghiệp nhỏ phải tự xoay xở với chuỗi cung ứng manh mún.
Thương mại điện tử cần bán được hàng, không chỉ mở gian hàng
Thương mại điện tử là hướng mở rộng thị trường thiết thực, nhưng việc đưa sản phẩm lên sàn mới chỉ là khởi đầu. Giai đoạn 2020–2025, các địa phương đã mở rộng hạ tầng Internet, thanh toán số, website, gian hàng trực tuyến và livestream; kết quả giữa các nơi vẫn chưa đồng đều. Tại Khánh Hòa, năm 2025 có 4.378 gian hàng phát sinh lượt bán, doanh thu thương mại điện tử ước đạt 556,2 tỷ đồng, tăng 29,57% so với năm trước. Phó Giám đốc Sở Công Thương Quảng Ngãi Võ Quốc Hùng đề nghị chuyển từ xúc tiến riêng lẻ sang hệ sinh thái thương mại điện tử liên vùng, có địa phương, doanh nghiệp, nền tảng số và đối tác cùng tham gia. Hợp tác cần nối trọn chuỗi: gom nguồn cung, chuẩn hóa sản phẩm, phân phối trên nền tảng, giao hàng và chăm sóc sau bán. Khi gom đơn và chia sẻ kinh nghiệm xúc tiến, doanh nghiệp có thể tiếp cận khách hàng rộng hơn; nhưng chi phí vận chuyển, lưu kho, đóng gói và đổi trả vẫn là gánh nặng, nhất là với vùng xa.
Hạ tầng logistics và thị trường nội địa phải đi cùng nhau
Liên kết thương mại số sẽ khó thành doanh thu nếu hàng hóa không được lưu chuyển nhanh, ổn định và với chi phí hợp lý. Vì vậy, phát triển đồng bộ hạ tầng thương mại, hạ tầng logistics và thị trường nội địa cần được xem là cùng một bài toán, không phải các dự án tách rời. Định hướng được nêu tại hội nghị mở rộng logistics từ cảng biển và trung tâm cửa ngõ tới khu vực nội địa, kho cảng cạn và kho lạnh. Bộ Công Thương cũng dự kiến ban hành tiêu chí phân loại, phân hạng trung tâm logistics để tạo cơ sở tổ chức mạng lưới. Ở khâu thương mại, những vướng mắc trong quản lý tài sản hạ tầng chợ đang được nghiên cứu tháo gỡ; cơ quan chức năng đồng thời xem xét xây dựng khuôn khổ pháp lý riêng cho hạ tầng thương mại. Đây là việc cần thiết, nhưng chính sách chỉ phát huy hiệu quả khi có đầu mối phối hợp, trách nhiệm và kết quả cụ thể. Các địa phương cũng có thể đưa đặc sản vùng miền vào khu mua sắm tập trung, mở thêm kênh tiêu thụ và tăng giá trị hàng hóa địa phương.
Kết luận: hợp tác phải đo bằng kết quả
Hội nghị đặt ra đúng trọng tâm: miền Trung – Tây Nguyên không thiếu tiềm năng, mà thiếu những kết nối đủ chặt để biến lợi thế riêng thành giá trị chung. Công nghiệp cần gắn với vùng nguyên liệu và chế biến; thương mại điện tử cần đi từ hiện diện trực tuyến đến đơn hàng thực; logistics cần nối cảng với kho, vùng sản xuất và thị trường nội địa. Bước tiếp theo không nên dừng ở thêm các cam kết. Bộ, ngành và địa phương cần phân công rõ đầu mối, ưu tiên những chuỗi sản phẩm bổ trợ nhau, rồi theo dõi kết quả bằng khả năng tiêu thụ, chất lượng dịch vụ vận chuyển và mức độ tham gia của doanh nghiệp. Nếu vẫn phát triển sản phẩm trùng lặp và xúc tiến theo từng tỉnh, liên kết vùng sẽ chỉ là khẩu hiệu. Nếu cùng tổ chức sản xuất, phân phối và mở thị trường, khu vực mới có thể chuyển quy mô lớn thành sức cạnh tranh bền vững.
