Khoảng cách đón nhận bắt đầu từ nhu cầu thị trường
Xe điện Trung Quốc là những mẫu ô tô chạy bằng điện do các hãng Trung Quốc sản xuất, đang mở rộng ra nước ngoài nhờ công nghệ cạnh tranh và lựa chọn giá dễ tiếp cận hơn đối thủ. Tại Hàn Quốc, người mua dần cởi mở với các thương hiệu này; còn ở Nhật Bản, sự hoài nghi về chất lượng vẫn là rào cản lớn.
Hai thị trường không bắt đầu từ cùng một nền tảng. Khoảng một phần tư ô tô mới bán ra tại Hàn Quốc trong năm nay là xe điện, trong khi tỷ lệ ở Nhật Bản chỉ đạt 3%. Mức phổ cập cao hơn tạo thêm cơ hội để người mua Hàn Quốc cân nhắc thương hiệu mới, còn ưu thế của xe hybrid tại Nhật khiến xe điện phải cạnh tranh với một lựa chọn đã quen thuộc.
Vì vậy, chênh lệch thị phần xe điện không chỉ phản ánh năng lực bán hàng của từng hãng. Nó còn cho thấy tốc độ chuyển dịch công nghệ và mức độ sẵn lòng thử nghiệm của người tiêu dùng khác nhau ra sao.
Hàn Quốc: trải nghiệm thực tế làm đổi định kiến
Tháng 7, Kim Min-seon, 48 tuổi, sống tại Seoul, mua một chiếc xe điện BYD dù trước đó người quen ngạc nhiên trước lựa chọn của bà. Chỉ vài năm trước, xe Trung Quốc thường bị xem là kém chất lượng tại Hàn Quốc; giờ đây, một số người mua đã sẵn lòng đánh giá xe sau khi tận mắt xem và lái thử.
Trường hợp của bà Kim cũng cho thấy sức hút không nằm ở quảng bá đơn thuần. Nguồn cung sẵn có giúp người mua tránh thời gian chờ kéo dài mà bà gặp khi tìm mua một mẫu xe điện Hyundai. Trong khi đó, các hãng nội địa Hàn Quốc chủ yếu tập trung vào phân khúc cao cấp, để lại khoảng trống cho xe điện phổ thông.
Theo Carisyou, BYD bán hơn 20.000 xe tại Hàn Quốc trong chín tháng đầu năm, vượt tổng doanh số Toyota và Lexus cộng lại. Đây là dấu hiệu đáng chú ý về sức mua, dù doanh số một hãng không đồng nghĩa toàn bộ xe điện Trung Quốc đã chiếm lĩnh thị trường. Các bước đi tiếp theo cũng cho thấy tham vọng bám rễ: Zeekr nhận đơn cho mẫu SUV 7X từ tháng 6 và dự kiến mở tới 14 phòng trưng bày trước khi năm kết thúc.
Nhật Bản: rào cản là niềm tin, không chỉ là độ phủ
Tại Nhật Bản, bài toán khó hơn nhiều. Thương hiệu nước ngoài chỉ chiếm khoảng 6% doanh số xe du lịch, còn người mua ưu tiên xe hybrid—công nghệ mà Toyota đã thúc đẩy mạnh mẽ. BYD có hơn 75 đại lý và dự định mở rộng mạng lưới, nhưng điểm bán nhiều hơn chưa đủ để xóa tan nghi ngờ về chất lượng.
Fumio Kuwabara, một trong những người tiên phong của xe điện Nhật Bản từ năm 2010, nói rằng ông không tin xe Trung Quốc và lo ngại nhà sản xuất đã cắt giảm chất lượng ở những chi tiết người tiêu dùng khó nhìn thấy. Quan điểm ấy không đại diện cho mọi khách hàng, nhưng phản ánh rào cản niềm tin mà các hãng phải vượt qua bằng chất lượng ổn định và thời gian.
Trong chín tháng đầu năm, BYD bán chưa tới 4.000 xe tại Nhật Bản, tương đương thị phần chỉ 0,1%. Hãng Trung Quốc đã đưa một mẫu xe điện cỡ nhỏ vào phân khúc kei vốn do nhà sản xuất nội địa thống trị. EMT, startup được Chery hậu thuẫn, dự tính ra mắt mẫu kei trong nửa đầu năm 2027, thêm ba mẫu vào năm 2029 và hướng tới sản xuất tại Nhật Bản trong thập niên 2030.
Thị phần phản ánh hai con đường khác nhau
So sánh hai nước cho thấy xe điện Hàn Quốc đang hưởng lợi từ nhu cầu tăng nhanh và khoảng trống ở phân khúc phổ thông; xe điện Nhật Bản lại phải cạnh tranh với thói quen chuộng hybrid và sự dè dặt với thương hiệu ngoại. Kết quả của BYD—hơn 20.000 xe ở Hàn Quốc so với chưa tới 4.000 ở Nhật trong cùng chín tháng—cho thấy khoảng cách không thể giải thích chỉ bằng độ phủ đại lý.
Các hãng Trung Quốc có lợi thế về công nghệ và khả năng đưa sản phẩm ra thị trường với mức giá cạnh tranh, nhưng lợi thế ấy chỉ chuyển thành thị phần khi phù hợp nhu cầu địa phương và tạo được niềm tin. Hàn Quốc đang cho thấy người mua có thể thay đổi định kiến khi sản phẩm sẵn hàng và đáp ứng đúng nhu cầu. Nhật Bản đòi hỏi nhiều hơn: chất lượng được chứng minh qua thời gian, cùng sản phẩm hòa vào thói quen sử dụng xe nhỏ và hybrid.
Kết luận, chênh lệch đón nhận hiện nay phản ánh hai nhịp chuyển đổi khác nhau, chứ chưa phải phán quyết cuối cùng về xe điện Trung Quốc. Hàn Quốc là thị trường có đà tăng rõ hơn; tại Nhật Bản, kiên trì xây dựng niềm tin sẽ quan trọng hơn mở rộng nhanh.
