Phòng ngừa phải bắt đầu trước khi sự việc leo thang
Phòng chống bạo lực học đường là quá trình nhận diện nguy cơ, ngăn sự việc leo thang và hỗ trợ người bị ảnh hưởng bằng giáo dục kỹ năng, tư vấn và phối hợp giữa nhà trường, gia đình cùng các cơ quan liên quan. Cách làm này cần theo sát cả đời sống trực tiếp lẫn môi trường số, nơi một mâu thuẫn có thể lan rộng trước khi người lớn kịp nhận ra. Ngày 14 tháng 11, Sở Giáo dục và Đào tạo Quảng Ngãi cho biết đã tổ chức hai lớp tập huấn về phòng chống xâm hại trẻ em, đồng thời trang bị kỹ năng hỗ trợ, can thiệp với trẻ bị bạo lực và xâm hại trong cơ sở giáo dục. Chương trình diễn ra trực tiếp từ ngày 10 đến 14 tháng 11, với 180 cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên của 60 cơ sở giáo dục tham dự. Đây là hướng đi đáng chú ý: muốn bảo vệ học sinh, trường học cần giúp người lớn phát hiện dấu hiệu sớm, thay vì chỉ phản ứng sau khi tổn hại đã xảy ra.

Nhận diện bạo lực cần đi cùng lắng nghe kín đáo
Tại lớp tập huấn, Tiến sĩ Lê Thị Lâm, giảng viên Khoa Tâm lý – Giáo dục – Công tác xã hội, Trường Đại học Sư phạm thuộc Đại học Đà Nẵng, hướng dẫn giáo viên nhận diện sớm dấu hiệu bạo lực, xâm hại và tiếp nhận thông tin theo cách bảo mật. Nội dung còn bao gồm bảo đảm an toàn, hỗ trợ tâm lý ban đầu, phối hợp với gia đình và cơ quan chức năng, cũng như theo dõi học sinh sau khi tiếp nhận tin báo. Đó là phần thiết thực nhất của việc nhận diện bạo lực: chú ý đến thay đổi tâm lý, quan hệ bạn bè và nguy cơ bị cô lập, chứ không chờ học sinh tự tìm đến khi đã rơi vào khủng hoảng. Những dấu hiệu này dễ bị bỏ qua nếu trường thiếu nhân lực, chuyên môn hoặc mạng lưới tư vấn. Vì vậy, tập huấn chỉ có ý nghĩa khi kỹ năng được đưa vào sinh hoạt hằng ngày và giáo viên biết lắng nghe mà không khiến học sinh lo sợ bị phán xét hay lộ chuyện.

Nhiều lối báo tin để học sinh có thể tìm người giúp
Một kênh báo tin duy nhất thường không đủ: học sinh có thể ngại nói trực tiếp với giáo viên, sợ bạn bè biết chuyện hoặc không chắc vấn đề của mình có đáng để tìm trợ giúp hay không. Tại các buổi tập huấn, giáo viên trao đổi về những rào cản khiến học sinh ngần ngại chia sẻ chuyện nhạy cảm, rồi bàn cách xây dựng kế hoạch phòng ngừa phù hợp với từng trường và đa dạng hóa kênh để các em tiếp cận hỗ trợ. Cùng với việc mở thêm lối lên tiếng, hoạt động giáo dục cần giúp học sinh nhận biết tình huống không an toàn, biết tìm ai và tìm bằng cách nào, cả trong đời sống thường ngày lẫn trên mạng. Mâu thuẫn trực tuyến có thể chuyển thành xung đột ngoài đời, trong khi hình ảnh được phát tán lại kéo dài tổn thương. Vì thế, bảo vệ học sinh đòi hỏi tiếp nhận thông tin kịp thời nhưng vẫn tôn trọng quyền riêng tư, danh dự và phẩm giá của các em.

Tập huấn là mắt xích, phối hợp mới quyết định hiệu quả
Biện pháp của Quảng Ngãi nằm trong yêu cầu phối hợp rộng hơn: giáo dục kỹ năng để phòng ngừa, tư vấn học đường để phát hiện và hỗ trợ, cùng cơ chế liên kết để can thiệp và ngăn tái diễn. Theo báo cáo triển khai Kế hoạch số 113/KHPH-BCĐ ngày 30 tháng 7 năm 2026, 34 tỉnh, thành phố đã phối hợp; 11.787 cơ sở giáo dục ký quy chế phối hợp với công an địa phương, tương đương 95,66%; và 50.347 buổi tuyên truyền có 11.672.081 học sinh tham gia. Những con số cho thấy quy mô triển khai, nhưng không tự bảo đảm rằng mọi học sinh đều được giúp đúng lúc. Báo cáo tháng 9 năm 2026 từ 27 trong 34 sở giáo dục và đào tạo đạt chỉ tiêu ghi nhận 623 trường hợp nguy cơ, mâu thuẫn được phát hiện và hỗ trợ sớm, cùng 356.207 lượt tư vấn, hỗ trợ tâm lý. Sau tập huấn, Quảng Ngãi dự kiến phổ biến nội dung tới nhân sự trường học và lồng ghép vào quản lý, giảng dạy, giáo dục học sinh. Kết quả sẽ phụ thuộc vào việc duy trì kênh tin cậy, phân định trách nhiệm và theo dõi hỗ trợ sau can thiệp; tập huấn là khởi đầu, không phải đích đến.







