Triển vọng sáng nhưng không đồng đều
Triển vọng xuất khẩu là khả năng một nhóm hàng duy trì hoặc mở rộng sức bán tại thị trường nước ngoài, dựa trên nhu cầu, năng lực cung ứng và mức độ đáp ứng tiêu chuẩn của doanh nghiệp. Bước vào năm 2027, cơ hội không chia đều: nhóm hàng có thể gắn với tiêu dùng, đầu tư và tái thiết được đánh giá sáng cửa, nhưng vẫn chịu tác động từ bất ổn thương mại và địa chính trị. Ông Nguyễn Tuấn Việt, chuyên gia xúc tiến xuất khẩu, dự báo sáu nhóm hàng có thể trở thành những điểm sáng mới: đồ gỗ nội, ngoại thất; dệt may; giày dép; linh kiện điện tử; linh kiện ô tô và tàu thuyền. Đây là một danh sách đáng chú ý, nhưng không nên xem như lời bảo đảm đơn hàng. Doanh nghiệp cần cân nhắc năng lực riêng và nhu cầu ở từng thị trường, thay vì chạy theo dự báo chung.
Sức ép đến từ chiến tranh thương mại, xung đột địa chính trị và biến động lạm phát; đồng thời, nhu cầu hàng thiết yếu, năng lượng và nguyên vật liệu được dự báo tăng. Vì thế, triển vọng sẽ thuộc về những đơn vị biết chọn đúng phân khúc và có thể giao hàng ổn định, chứ không chỉ sản xuất được nhiều.
Gỗ và cà phê: lợi thế cần chuyển thành giá trị
Xuất khẩu đồ gỗ có chỗ đứng trong nhóm sáu ngành được kỳ vọng, song cơ hội không chỉ nằm ở nội thất. Tại Ấn Độ, ván bóc, ván nguyên liệu, đồ nội thất và gỗ dăm từ keo, bạch đàn, cao su có thể đáp ứng nhu cầu gắn với đô thị hóa và xây dựng. Điều này mở ra lựa chọn sản phẩm đa dạng hơn, nhưng cũng đòi hỏi doanh nghiệp nghiên cứu kỹ quy cách và nhu cầu người mua thay vì chỉ chào hàng theo năng lực sẵn có.
Với nông sản, cà phê nổi bật nhờ đà tăng giá trị xuất khẩu được nêu trong nguồn tư liệu: khoảng 5,5 tỷ USD năm 2024 và khoảng 8,9 tỷ USD năm 2025. Con số này cho thấy sức hút của mặt hàng, nhưng để giữ lợi thế, doanh nghiệp cần chú trọng chất lượng và xây dựng thương hiệu; chuyên gia Nguyễn Tuấn Việt còn đề xuất xem xét phát triển cà phê thành sản phẩm quốc gia. Gỗ và cà phê vì thế có điểm chung: tiềm năng lớn, nhưng giá trị bền vững phụ thuộc vào năng lực nâng cấp sản phẩm.
Chọn thị trường là một phần của sức cạnh tranh
Thị trường xuất khẩu phù hợp có thể quyết định doanh nghiệp cạnh tranh bằng giá, chất lượng hay khả năng đáp ứng một nhu cầu cụ thể. Ấn Độ đáng lưu ý nhờ quy mô dân số, đô thị hóa và nhu cầu phát triển hạ tầng; Trung Đông có nhu cầu với gia vị, trái cây tươi, hạt điều và cà phê, còn cơ hội vật liệu xây dựng có thể tăng nếu xung đột hạ nhiệt. Đây là những hướng đi có tiềm năng, không phải lựa chọn mặc định cho mọi doanh nghiệp. Đặc tính hàng hóa, thời gian giao hàng và khả năng tiếp cận đối tác cần được đặt lên bàn trước khi mở rộng.
Mở rộng sang Nam Mỹ, châu Phi hay Nga có thể giúp giảm phụ thuộc vào một số đối tác quen thuộc và phân tán rủi ro thương mại. Nhưng doanh nghiệp cũng cần tính đến vận tải: xung đột có thể làm tăng chi phí logistics, gây thiếu chỗ và ảnh hưởng lịch giao hàng; hàng tươi sống càng dễ tổn thất nếu chậm trễ. Đa dạng hóa chỉ có ích khi đi cùng kế hoạch vận chuyển khả thi.
Chuẩn bị năng lực trước khi mở rộng
Cơ hội thị trường sẽ khó chuyển thành đơn hàng nếu sản phẩm không đạt tiêu chuẩn kỹ thuật, quy định môi trường và yêu cầu truy xuất nguồn gốc. Doanh nghiệp cần chủ động củng cố chất lượng, tìm hiểu quy tắc xuất xứ và tận dụng ưu đãi từ các hiệp định thương mại tự do. Với dệt may, phụ thuộc vào nguyên phụ liệu nhập khẩu là điểm yếu đáng lưu ý; đa dạng hóa nguồn cung và phát triển năng lực trong nước có thể giúp giảm áp lực đáp ứng xuất xứ.
Nhìn tổng thể, sáu nhóm hàng triển vọng không tạo ra một công thức xuất khẩu chung. Đồ gỗ cần khớp sản phẩm với nhu cầu từng thị trường; cà phê và nông sản phải củng cố chất lượng, thương hiệu cùng khả năng giao hàng; các ngành linh kiện cần bám sát nhu cầu đầu tư và năng lực cung ứng. Kết luận đáng nhớ không phải là thị trường nào cũng nên vào, mà là chọn đúng nơi, đúng hàng và chuẩn bị đủ tiêu chuẩn. Đó mới là cách biến dự báo thành sức cạnh tranh thực tế.
