Nội soi can thiệp mở thêm lựa chọn điều trị
Nội soi mật tụy ngược dòng (ERCP) và siêu âm nội soi (EUS) là các kỹ thuật đưa ống nội soi vào đường tiêu hóa để quan sát, chẩn đoán và can thiệp vào đường mật, tụy mà không cần mổ mở trong nhiều trường hợp. Điểm đáng chú ý không chỉ là tránh một cuộc phẫu thuật lớn: các kỹ thuật này giúp bác sĩ xử lý một số tổn thương qua đường tự nhiên của cơ thể, qua đó giảm mức độ xâm lấn và hỗ trợ người bệnh hồi phục thuận lợi hơn. Tại Huế, trong hai ngày 23 và 24-10, Bệnh viện Trung ương Huế tổ chức Hội thảo Nội soi Quốc tế Đông Nam Á 2026, quy tụ chuyên gia, bác sĩ từ Việt Nam, Thái Lan, Lào, Campuchia và các cơ sở y tế trong khu vực để cập nhật tiến bộ về ERCP, EUS và thực hành nội soi can thiệp. Hội thảo đặt đúng trọng tâm: kỹ thuật chỉ đem lại lợi ích khi người bệnh được lựa chọn phù hợp và đội ngũ thực hiện đủ năng lực.
ERCP xử lý sỏi, tắc mật và hẹp đường mật
ERCP đưa ống nội soi qua miệng xuống tá tràng để tiếp cận đường mật và ống tụy; bác sĩ có thể bơm thuốc cản quang, chụp X-quang để quan sát, rồi thực hiện can thiệp khi cần. Từ vai trò chẩn đoán ban đầu, kỹ thuật này đã trở thành phương tiện điều trị cho một số tình trạng như lấy sỏi ống mật chủ, tán sỏi lớn, đặt stent giải quyết tắc mật do u tụy hoặc u đường mật, xử lý hẹp đường mật, rò mật sau phẫu thuật và dẫn lưu ống tụy. Lợi ích thiết thực là người bệnh có thể tránh mổ mở, giảm xâm lấn, nằm viện ngắn hơn và hồi phục nhanh hơn. Điều đó đặc biệt có ý nghĩa với người cao tuổi hoặc người có nhiều bệnh lý nền, vốn có thể không thuận lợi khi trải qua phẫu thuật lớn. Tuy nhiên, ERCP không phải lựa chọn mặc định cho mọi bệnh nhân; quyết định can thiệp vẫn cần dựa trên tình trạng cụ thể và đánh giá chuyên môn.
EUS bổ sung hình ảnh và đường can thiệp
Siêu âm nội soi kết hợp ống nội soi với đầu dò siêu âm gắn ở đầu ống, giúp quan sát chi tiết tụy, đường mật, túi mật, hạch và thành ống tiêu hóa. Nhờ hình ảnh sát và rõ, EUS hỗ trợ phát hiện sỏi nhỏ, đánh giá khối u hoặc nang tụy, xác định giai đoạn ung thư đường tiêu hóa; bác sĩ cũng có thể chọc hút tế bào bằng kim nhỏ để phục vụ chẩn đoán. Ở khía cạnh điều trị, kỹ thuật này có thể dẫn lưu nang giả tụy, ổ hoại tử tụy hoặc đường mật vào dạ dày hay tá tràng khi ERCP không thực hiện được; EUS còn hỗ trợ phong bế đám rối thần kinh để giảm đau cho người bệnh ung thư tụy. ERCP và EUS vì thế không thay thế lẫn nhau một cách máy móc. Khi phối hợp đúng, chúng giúp bác sĩ có thêm cơ sở chọn phương án phù hợp, mở rộng khả năng điều trị ít xâm lấn cho từng trường hợp.
Đào tạo quyết định chất lượng can thiệp
Tiến bộ kỹ thuật không tự động chuyển thành lợi ích cho người bệnh. ERCP và EUS là những thủ thuật chuyên sâu, cần trang thiết bị hiện đại cùng bác sĩ được đào tạo bài bản và có kinh nghiệm thực hành. Vì vậy, giá trị của hội thảo tại Huế nằm cả ở việc cập nhật kiến thức lẫn tạo không gian trao đổi cách xử trí biến chứng, phối hợp hai kỹ thuật và đánh giá tổn thương tụy. Chiều 23-10 và ngày 24-10, các chuyên gia trình diễn kỹ thuật trực tiếp tại phòng can thiệp; hình ảnh được truyền đến hội trường để đại biểu theo dõi, thảo luận, nối kiến thức với thực tiễn điều trị. Bệnh viện Trung ương Huế là một trong sáu bệnh viện trọng điểm quốc gia được ưu tiên đầu tư phát triển hướng tới tầm khu vực và thế giới, đồng thời đã triển khai thường quy nhiều kỹ thuật nội soi can thiệp. Trao đổi chuyên môn và chuyển giao kỹ thuật vì thế không phải phần phụ của đổi mới, mà là điều kiện để năng lực ấy lan rộng.
Kết luận: ít xâm lấn cần đi cùng đúng chỉ định
ERCP và EUS đang mở rộng cách tiếp cận một số bệnh lý đường mật, tụy: điều trị qua nội soi thay vì mổ mở trong những trường hợp phù hợp, đồng thời tăng khả năng chẩn đoán và lựa chọn can thiệp. Nhưng lời hứa về hồi phục thuận lợi chỉ đáng tin khi kỹ thuật được thực hiện bởi đội ngũ có năng lực, với trang thiết bị đáp ứng yêu cầu và chỉ định được cân nhắc cho từng người bệnh. Hội thảo tại Huế cho thấy cập nhật kỹ thuật, trình diễn thực hành và hợp tác đào tạo cần song hành. Nói cách khác, nội soi can thiệp không chỉ là một lựa chọn ít xâm lấn hơn; đó là một năng lực chuyên môn phải được xây dựng và duy trì để lựa chọn ấy thực sự an toàn, hữu ích.
