Một bộ phận nhỏ, nút thắt lớn
Boeing 777 sản xuất là hoạt động lắp ráp dòng máy bay thân rộng đường dài của Boeing, vốn phụ thuộc vào nhiều linh kiện chuyên dụng và mạng lưới nhà cung cấp để hoàn thiện từng chiếc.
Sự phụ thuộc ấy trở thành điểm yếu khi Vaero, nhà cung cấp duy nhất bộ khung sườn mép sau cánh, ngừng giao hàng. Từ tháng 8, Boeing khởi kiện Vaero, trong lúc thiếu bộ phận thiết yếu khiến dây chuyền lắp cánh tại Everett, bang Washington, bị ảnh hưởng. Đây không phải một trục trặc có thể giải quyết bằng cách thay thế ngay linh kiện tương đương: bộ phận này cần thiết cho các dòng 777 và 767. Vì thế, tranh chấp nhà cung cấp nhanh chóng biến thành vấn đề sản xuất trên diện rộng. Gần hai tháng đình trệ phơi bày nghịch lý của sản xuất máy bay: một sản phẩm phức tạp có thể bị chặn lại bởi một linh kiện đơn lẻ, nếu nguồn cung chỉ đến từ một doanh nghiệp.
Tác động lan từ 777 sang 767 và KC-46
Gián đoạn không dừng ở dây chuyền 777. Tình trạng thiếu linh kiện còn tác động đến sản xuất 767, gồm phiên bản chở hàng và máy bay tiếp nhiên liệu KC-46 tại cơ sở Everett. Điều đó khiến vụ việc đáng chú ý hơn một tranh chấp thương mại thông thường: cùng một bộ phận phục vụ nhiều chương trình, nên cú nghẽn ở đầu vào kéo theo áp lực ở nhiều dây chuyền.
Hệ quả hiện rõ ở những chiếc máy bay đang lắp ráp. Theo một nhân viên Boeing, hai chiếc 777F phải được đưa khỏi dây chuyền lắp ráp cuối cùng vì thiếu bộ phận; dữ liệu được Reuters phân tích cho thấy một chiếc được chuyển đến FedEx. Boeing đã bàn giao 21 máy bay 777 tính từ đầu năm đến thời điểm được nêu trong dữ liệu, đồng thời còn một số máy bay có cánh đã lắp trước tranh chấp và có thể bàn giao trong những tháng cuối năm. Những chiếc này tạo dư địa nhất định, nhưng không xóa được nút thắt ở khâu sản xuất mới.
Thỏa thuận chưa đồng nghĩa dây chuyền hồi phục
Boeing và Vaero đạt thỏa thuận dàn xếp vào cuối tháng 9, nhưng theo nhân viên Boeing, dây chuyền 777 vẫn chưa hoạt động trở lại sau đó. Một thỏa thuận có thể chấm dứt tranh chấp trước mắt, song không tự động khôi phục nhịp sản xuất hay giải quyết rủi ro phụ thuộc nguồn cung. Boeing đã nhận được một số linh kiện phục vụ dòng 767 sau khi hai bên dàn xếp, nhưng đây chưa phải dấu hiệu cho thấy mọi chương trình bị ảnh hưởng đã trở lại bình thường.
Đáng lưu ý, 777X không bị tác động vì sử dụng thiết kế cánh bằng vật liệu composite. Sự khác biệt này cho thấy phạm vi ảnh hưởng gắn với loại linh kiện cụ thể, chứ không phải toàn bộ các dòng máy bay của hãng. Tuy vậy, với những chương trình còn dùng bộ khung sườn mép sau cánh nói trên, việc khôi phục nguồn cung vẫn là điều kiện thiết yếu để tiến độ lắp ráp có thể tiếp tục.
Tự sản xuất là bước sửa chữa, không phải phương án tức thời
Boeing đang tìm cách tự sản xuất bộ khung sườn mép sau cánh thay vì tiếp tục phụ thuộc vào Vaero. Đây là phản ứng hợp lý trước một điểm yếu đã lộ rõ, nhưng cũng là lời thừa nhận rằng mô hình cung ứng hiện tại để một linh kiện máy bay thiết yếu nằm trong tay một nhà cung cấp duy nhất.
Năng lực sản xuất nội bộ có thể giúp Boeing kiểm soát tốt hơn nguồn cung trong tương lai; tuy nhiên, việc phát triển năng lực ấy không thể xóa ngay những chậm trễ đã phát sinh. Bài học lớn hơn dành cho hãng là cần đánh giá rủi ro của từng mắt xích theo mức độ quan trọng và khả năng thay thế, thay vì chỉ nhìn vào hoạt động của từng nhà cung cấp riêng lẻ. Vụ việc cho thấy gián đoạn chuỗi cung ứng không nhất thiết bắt đầu từ một cú sốc lớn: đôi khi, chỉ cần một đầu vào không còn sẵn có là nhiều chương trình cùng bị ảnh hưởng. Thỏa thuận khép lại tranh chấp, còn bài toán chống tái diễn vẫn thuộc về Boeing.
