Sạt lở đe dọa trường học và khu dân cư
Sạt lở đất do mưa kéo dài là tình trạng đất đá trượt khỏi sườn dốc, có thể tràn vào nhà cửa, trường học và đường sá, gây nguy hiểm trực tiếp cho người dân vùng núi. Sáng 11.11, mưa lớn Quảng Ngãi tiếp tục ảnh hưởng nhiều xã miền núi, trong đó có Măng Bút, Măng Ri, Sơn Tây, Măng Đen và Ngọc Linh. Đến trưa cùng ngày, xã Thanh Bồng ghi nhận sáu điểm sạt lở, tập trung trên quốc lộ 24C và gần khu dân cư, trường học. Đáng lo nhất là điểm trường mầm non và tiểu học thôn Môn, nơi đất đá tràn vào khuôn viên. Đây không còn là cảnh báo xa: khi sườn dốc sạt xuống ngay cạnh nơi trẻ học, việc giữ an toàn phải được ưu tiên hơn mọi nỗ lực duy trì hoạt động bình thường.
Thông tin hiện có xác nhận đất đá đã vào khuôn viên trường, nhưng không cho biết trường có phải dừng học hay học sinh bị ảnh hưởng ra sao. Vì vậy, không nên suy đoán tình trạng lớp học; điều có thể khẳng định là khu vực trường cần được kiểm tra và bảo vệ trước khi học sinh tiếp tục tiếp cận. Tại Km74+600 trên quốc lộ 24C, tường chắn bê tông taluy nứt gãy, có nguy cơ đổ sập, khiến mối đe dọa không chỉ nằm trong sân trường mà còn trên đường đi học. Chính quyền xã đã giăng dây, đặt biển cảnh báo và bố trí người canh trực ở các điểm nguy hiểm. Những biện pháp này cần được duy trì sát diễn biến mưa, bởi cảnh báo chỉ có tác dụng nếu học sinh, gia đình và người đi đường có thể nhận biết, làm theo.

Đường bị chia cắt, việc đi lại thêm rủi ro
Thiệt hại trên đường núi khiến nguy cơ gián đoạn học tập và sinh hoạt lan rộng, kể cả ở những nơi trường học chưa được ghi nhận hư hại. Tuyến Trường Sơn Đông, đoạn từ xã Sơn Tây đi xã Kon Plông, có nhiều điểm sạt lở khiến phương tiện không thể lưu thông. Ở Măng Bút, một số điểm sạt lở xuất hiện trên tỉnh lộ 676; nhiều ngầm tràn có nước chảy xiết, tiềm ẩn rủi ro cho người và xe. Đây là lúc đường bị chia cắt không chỉ là bất tiện: học sinh và gia đình có thể gặp nguy hiểm khi cố vượt qua điểm sạt lở hoặc dòng nước. Tại Tây Trà, đường vào thôn Trà Ôi có ba điểm sạt lở, khoảng 80 m³ đất đá đổ xuống mặt đường; lực lượng địa phương đã khắc phục bước đầu để xe máy lưu thông tạm thời.
Đơn vị quản lý đường Trường Sơn Đông đã huy động nhân lực, phương tiện thu dọn đất đá với mục tiêu sớm thông tuyến. Tuy nhiên, việc dọn đường chưa đồng nghĩa nguy cơ đã hết nếu mưa còn kéo dài hoặc taluy tiếp tục trượt. Chính quyền khuyến cáo người dân hạn chế đi qua nơi nguy hiểm; với học sinh, gia đình nên tránh tự ý cho trẻ đi qua điểm sạt lở, ngầm tràn nước xiết hoặc đoạn đường đã có cảnh báo. Đây là khuyến nghị thận trọng dựa trên tình hình được ghi nhận, không phải xác nhận về phương án học tập cụ thể của các trường. Muốn hạn chế gián đoạn, cần ưu tiên thông tin kịp thời về tình trạng tuyến đường và chỉ lưu thông khi lực lượng chức năng xác nhận an toàn.
Sơ tán và ứng phó phải đi trước diễn biến mưa
Sạt lở cũng đã xâm nhập nhà dân. Ở Tây Trà, đất từ taluy phía sau nhà bà Đặng Thị Thanh tràn vào nhà, làm vách tôn khu bếp bị xô nghiêng. Tại Măng Bút, một căn nhà ở thôn Mân Tiêu bị đổ sập nhưng không gây thiệt hại về người. Trước nguy cơ tại các khu vực có vết nứt và khả năng sạt lở cao, xã Ngọc Linh sơ tán 115 hộ với 393 người đến nơi an toàn; một số hộ tránh trú tại hội trường UBND xã và nhà rông thôn. Tây Trà cũng di dời xen ghép 11 hộ ở khu vực có nguy cơ cao. Quy mô sơ tán cho thấy ứng phó không thể chỉ trông vào khắc phục sau sự cố: đưa người ra khỏi vùng nguy hiểm là việc cần làm trước khi mưa tạo thêm sức ép.
Chính quyền các xã vùng cao tiếp tục theo dõi mưa lũ, cảnh báo, rà soát điểm có nguy cơ và chuẩn bị phương án sơ tán; lực lượng công an, quân sự, dân quân sẵn sàng ứng cứu. Ở Thanh Bồng, địa phương duy trì trực ban 24/24 giờ, đồng thời kiến nghị kiểm tra và xử lý các điểm sạt lở trên quốc lộ 24C, đặc biệt vị trí tường chắn nứt gãy. Với trường học vùng cao, ưu tiên hợp lý là kiểm tra khuôn viên và lối tiếp cận, đồng thời không để học sinh đi qua khu vực đã được cảnh báo. Nguồn tin chưa xác định lịch học hay biện pháp cụ thể của nhà trường, nên không thể kết luận hoạt động học tập đã dừng hoặc trở lại. Kết luận rõ ràng là: chỉ khi đường sá và khuôn viên được đánh giá an toàn, việc học mới có thể diễn ra mà không đánh đổi sự an toàn của trẻ.







