Vụ việc phơi lộ ranh giới giữa dạy ngoại ngữ và dạy phổ thông
Trung tâm ngoại ngữ là cơ sở được cấp phép dạy ngôn ngữ, không mặc nhiên có quyền tổ chức chương trình giáo dục phổ thông toàn thời gian hoặc liên kết đào tạo với tổ chức nước ngoài. Vụ Thiên Lập Nhân cho thấy việc làm mờ ranh giới ấy có thể khiến quyền học tập của trẻ và niềm tin của phụ huynh cùng bị tổn hại.
Trương Văn Thiên Tư, giám đốc kiêm nhà đầu tư Trung tâm Ngoại ngữ Thiên Lập Nhân, bị bắt và tạm giam ngày 29-10 để điều tra cáo buộc lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 Bộ luật Hình sự. Theo kết quả điều tra ban đầu, cơ sở được cấp phép dạy tiếng Anh cho trẻ em và thanh thiếu niên nhưng không được phép dạy chương trình giáo dục phổ thông quốc gia hay liên kết đào tạo với tổ chức nước ngoài.
Cơ quan điều tra cho rằng từ năm 2019, ông Tư tổ chức chương trình học toàn thời gian theo mô hình tự học tại nhà dưới tên Prinberk Academy cho hơn 200 trẻ từ 5 đến 16 tuổi. Đây không chỉ là vấn đề giấy phép: khi một chương trình được quảng bá như trường quốc tế nhưng không có thẩm quyền tương ứng, phụ huynh khó đánh giá hồ sơ học tập và con đường học tiếp của con.
Ưu tiên trước mắt là đưa học sinh trở lại trường
Sau vụ việc, Sở Giáo dục và Đào tạo cho biết sẽ tăng cường kiểm tra các trung tâm ngoại ngữ và tin học, đồng thời phối hợp chính quyền địa phương để hỗ trợ khoảng 200 học sinh từng theo học tại Thiên Lập Nhân trở lại hệ thống giáo dục phổ thông. Đây là phần việc cần được đặt lên trước các tuyên bố siết chặt: trẻ em không nên phải gánh hậu quả kéo dài vì lựa chọn hoạt động của người lớn.
Theo hướng dẫn của Sở Giáo dục Đà Nẵng, sở sẽ đề nghị UBND các xã, phường hướng dẫn phụ huynh liên hệ trường tiểu học hoặc trung học cơ sở gần nơi cư trú để được hỗ trợ hoàn tất thủ tục tiếp nhận. Việc tiếp nhận học sinh phải tuân theo hướng dẫn tại Công văn 3313/SGDĐT-GDTrH&HSSV ban hành ngày 7-7-2026, về chuyển trường, tiếp nhận học sinh học lại và các trường hợp liên quan.
Cách xử lý này đặt đúng trọng tâm vào quyền học tập, nhưng kết quả sẽ phụ thuộc vào việc hướng dẫn có đến được từng gia đình và thủ tục được giải quyết kịp thời hay không. Phụ huynh cần được cung cấp đầu mối rõ ràng, thay vì phải tự lần tìm thông tin giữa lúc hồ sơ học tập của con có thể chưa đầy đủ.
122 cơ sở bị giải thể đặt ra câu hỏi về giám sát thường xuyên
Số liệu xử lý cho thấy vụ Thiên Lập Nhân diễn ra trong bối cảnh Đà Nẵng đang rà soát rộng hơn, nhưng cũng đặt câu hỏi về hiệu quả phát hiện sớm. Từ đầu năm 2026 đến ngày 30-10, thành phố kiểm tra 10 trung tâm ngoại ngữ và giải thể 122 cơ sở không đáp ứng yêu cầu tiếp tục hoạt động. Con số giải thể lớn hơn nhiều số cơ sở được kiểm tra trong cùng khoảng thời gian, vì vậy cần phân biệt rõ giữa kiểm tra trực tiếp và rà soát tình trạng đăng ký hoạt động.
Sở cho biết đã phối hợp với chính quyền địa phương, cơ quan tài chính, bảo hiểm xã hội và thuế để rà soát tình trạng hoạt động, giải thể các cơ sở không còn đăng ký; đồng thời yêu cầu trung tâm ngoại ngữ và tin học báo cáo định kỳ sáu tháng về tuyển sinh, đào tạo, nhân sự và chương trình giảng dạy. Đây là nền tảng cần thiết cho quản lý giáo dục, nhưng báo cáo chỉ có ý nghĩa nếu được đối chiếu và kiểm tra thực chất.
Trong năm 2024, ngành giáo dục kiểm tra 16 trung tâm, tạm đình chỉ hai cơ sở và đóng cửa 10 cơ sở không đủ điều kiện; năm 2025 kiểm tra 18 trung tâm và giải thể 19 cơ sở. Việc xử lý vi phạm là cần thiết, song giám sát liên tục và công khai phạm vi giấy phép mới giúp phụ huynh nhận biết một nơi chỉ dạy ngoại ngữ hay đang tổ chức chương trình học trái phép.
Siết quản lý phải đi cùng minh bạch giấy phép
Bài học từ Thiên Lập Nhân không nên dừng ở một đợt kiểm tra sau khi giám đốc bị bắt. Phụ huynh cần có cách đơn giản để xác minh trung tâm được phép dạy gì, chương trình nào được công nhận và hồ sơ học tập của trẻ có giá trị ra sao. Cơ quan quản lý cũng cần phản hồi nhanh khi có phản ánh, nhất là dấu hiệu một trung tâm ngoại ngữ tổ chức học cả ngày hoặc quảng bá quan hệ với trường nước ngoài.
Sở Giáo dục Đà Nẵng đã yêu cầu rà soát cơ sở ngoại ngữ, tin học tại địa phương, phát hiện vi phạm và báo cáo để phối hợp xử lý. Hướng đi này chỉ tạo được niềm tin nếu thông tin giấy phép, kết quả kiểm tra và đầu mối hỗ trợ học sinh được công khai, dễ tìm. Vụ việc cho thấy bảo vệ trẻ không chỉ là sắp xếp chỗ học sau khủng hoảng; đó còn là ngăn những chương trình không được cấp phép tiếp tục được giới thiệu như một con đường học tập hợp lệ.
