Phát hiện sớm phải bắt đầu từ khả năng tiếp cận
Tầm soát ung thư là việc kiểm tra sức khỏe ở người chưa có triệu chứng nhằm tìm dấu hiệu bệnh hoặc tổn thương tiền ung thư, từ đó mở thêm cơ hội can thiệp kịp thời. Đây không nên là lựa chọn chỉ dành cho người sống gần bệnh viện hay đã đủ tự tin vượt qua những e ngại về khám phụ khoa. Tại lễ phát động dự án “Vì phụ nữ Việt Nam - Không còn nỗi lo ung thư” ở TP.HCM ngày 23/10, chuyên gia cho biết Việt Nam ghi nhận hơn 91.600 phụ nữ mắc ung thư mới mỗi năm; nhiều phụ nữ vẫn gặp rào cản tâm lý, khó khăn đi lại và hạn chế tiếp cận dịch vụ, nhất là ở nông thôn, vùng sâu, vùng xa. Vì vậy, đưa sàng lọc đến cộng đồng không phải phần phụ của phòng bệnh, mà là điều kiện để lời khuyên phát hiện ung thư sớm trở thành hành động khả thi.
Ung thư cổ tử cung cho thấy khoảng cách giữa khả năng phòng ngừa và thực tế chăm sóc: bệnh được xem là có thể phòng ngừa, nhưng mỗi năm vẫn có gần 5.000 ca mắc mới và hơn 2.500 ca tử vong tại Việt Nam. Khi bệnh được phát hiện muộn, lựa chọn điều trị và cơ hội sống khỏe có thể bị thu hẹp. Cảnh báo này cần được nhìn nhận như vấn đề tiếp cận, không chỉ là lời nhắc phụ nữ phải tự chăm sóc mình. Dịch vụ phù hợp, tư vấn dễ hiểu và điểm khám gần nơi sinh sống có thể giúp biến ý định kiểm tra thành việc làm cụ thể.
Ung thư vú trẻ hóa, nhận thức cần đi trước triệu chứng
Ung thư vú là loại ung thư phổ biến nhất trong nhóm ung thư phụ nữ được nêu trong các số liệu này: Việt Nam ghi nhận hơn 25.700 ca mới mỗi năm, chiếm 28,1% số ca ung thư ở nữ giới. Đáng lo ngại, bệnh có xu hướng trẻ hóa; trong khi đó, phát hiện ở giai đoạn sớm có thể giúp tỷ lệ điều trị khỏi vượt 90%. Những con số ấy khiến việc nâng cao nhận thức không thể dừng ở tháng vận động hay một chiến dịch truyền thông. Phụ nữ cần biết khi nào nên trao đổi với nhân viên y tế, lựa chọn hình thức tầm soát phù hợp với tuổi và nguy cơ, và đi khám khi nhận thấy dấu hiệu bất thường.
Ung thư vú và ung thư cổ tử cung cộng lại chiếm 37% ca ung thư mới mắc và 30% số ca tử vong do ung thư ở phụ nữ. Đây là lý do việc khám định kỳ cần được xem như một phần của chăm sóc sức khỏe, thay vì chỉ tìm đến cơ sở y tế khi triệu chứng đã rõ. Tầm soát không bảo đảm mọi bệnh đều được ngăn chặn, cũng không thay thế chẩn đoán của bác sĩ; giá trị của nó nằm ở khả năng phát hiện nguy cơ đúng lúc và dẫn người bệnh đến bước chăm sóc tiếp theo.
Ba nghìn gói khám là bước mở cửa, không phải đích đến
Trong khuôn khổ lễ phát động, Long Châu cùng các đối tác trao tặng 3.000 gói khám, tầm soát ung thư cho phụ nữ thông qua Sở Y tế TP.HCM, Sở Y tế tỉnh Lâm Đồng và Sở Y tế tỉnh Vĩnh Long. Ý nghĩa của chương trình sẽ không chỉ nằm ở con số, mà ở việc các gói khám có đến đúng người cần hỗ trợ hay không. Các hoạt động thăm khám, tầm soát và tư vấn cùng chuyên gia dự kiến sớm triển khai tại địa phương, với mong muốn kết nối y tế cơ sở và trạm y tế để phụ nữ có hoàn cảnh khó khăn tiếp cận dịch vụ thuận lợi hơn.
Dự án “Vì phụ nữ Việt Nam - Không còn nỗi lo ung thư” hướng đến kết nối nguồn lực y tế và xây dựng hành trình chăm sóc gồm nhận diện nguy cơ, phòng ngừa, sàng lọc phù hợp, phát hiện đúng lúc, hỗ trợ tiếp cận điều trị và đồng hành liên tục. Sau lễ khởi động, các đơn vị dự kiến đẩy mạnh truyền thông, giáo dục sức khỏe trên nhiều nền tảng và tổ chức hoạt động tại địa phương. Để chương trình tạo chuyển biến bền vững, phụ nữ cần được thông tin rõ cách đăng ký, tiêu chí tham gia và nơi nhận tư vấn; số gói tặng chỉ là điểm khởi đầu của một hành trình chăm sóc.
Muốn giảm phát hiện muộn, phải duy trì sàng lọc công bằng
Định hướng quốc gia đặt mục tiêu đến năm 2030 có 50% phụ nữ từ 40 đến 70 tuổi được khám và sàng lọc định kỳ, tăng lên 70% vào năm 2035. Mục tiêu này đáng chú ý, nhưng tỷ lệ tham gia chỉ tăng khi dịch vụ vừa dễ tiếp cận, vừa đủ tin cậy để phụ nữ yên tâm sử dụng. Truyền thông cần đi cùng tư vấn chuyên môn, quy trình chuyển tuyến và năng lực chẩn đoán, thay vì tạo cảm giác rằng một lần khám có thể giải quyết mọi nguy cơ.
Thông điệp cốt lõi không phải là gieo sợ hãi, mà là biến phát hiện ung thư sớm thành lựa chọn thực tế cho nhiều người hơn. Phụ nữ nên chủ động khám định kỳ theo tư vấn y tế và đi khám khi có dấu hiệu cảnh báo; cơ quan y tế cùng các đối tác cần bảo đảm dịch vụ đến được với cả những người ở xa hoặc gặp khó khăn về chi phí và đi lại. Ba nghìn gói tầm soát là tín hiệu đáng hoan nghênh. Thước đo sau cùng phải là liệu phụ nữ có thể tiếp cận chăm sóc liên tục, đúng lúc và công bằng hay không.
