Khi cú đấm vào cô giáo phơi bày lỗ hổng kỹ năng kiểm soát cảm xúc
Kỹ năng kiểm soát cảm xúc là khả năng nhận diện, hiểu và điều chỉnh trạng thái cảm xúc của bản thân để không biến tức giận, xấu hổ hay áp lực thành hành vi bạo lực, tổn thương người khác hoặc phá vỡ các chuẩn mực xã hội trong học đường và đời sống. Trong tiết Toán sáng 19/10 tại lớp 12D5, Trường THPT Mạc Đĩnh Chi (Hà Nội), nam sinh 17 tuổi L.V.H. bị yêu cầu đứng góc lớp vì không làm bài tập, đã bực tức tiến đến đánh cô giáo chủ nhiệm Lê Thị Hòa khi cô đang quay lưng. Kết quả giám định cho thấy cô giáo bị tổn hại sức khỏe 12%, đủ ngưỡng để xem xét trách nhiệm hình sự theo Điều 134 Bộ luật Hình sự với khung hình phạt từ 2 đến 6 năm tù cho người thành niên. Đây không còn là một “vi phạm nội quy” mà là cú cảnh tỉnh về bạo lực học đường và sự vắng mặt của giáo dục kỹ năng sống, đặc biệt là kỹ năng kiểm soát cảm xúc.
Không chỉ là lỗi của một học sinh: hệ thống giáo dục đang bỏ quên cảm xúc
Vụ việc nam sinh lớp 12 đấm cô giáo gãy xương mũi ngay trên bục giảng ngày 19/10 tại một trường THPT ở Hà Nội không phải trường hợp đơn lẻ. Trước đó, tháng 9/2025, một học sinh nam ở một trường THCS tại Hà Nội đã xông vào giật tóc, quật ngã cô giáo ngay trong lớp trước mặt cả lớp. Các chuyên gia chỉ ra rằng, bên cạnh xử lý nghiêm người vi phạm, cần nhìn sâu vào những lỗ hổng trong kỹ năng xử lý cảm xúc, kỹ năng ứng xử và sự phối hợp giữa gia đình với nhà trường. Khi một học sinh sẵn sàng dùng bạo lực với người đang dạy mình, đó là dấu hiệu báo động về kỹ năng kiểm soát cảm xúc và sức khỏe tâm thần học sinh, chứ không chỉ là câu chuyện kỷ luật. Một học sinh bình thường khó bộc phát hành vi cực đoan nếu không có quá trình tích tụ cảm xúc tiêu cực và áp lực tâm lý tuổi vị thành niên, cộng thêm ảnh hưởng tiêu cực từ môi trường mạng và khoảng trống trong giáo dục gia đình.
Pháp luật có thể trừng phạt, nhưng không thể thay thế giáo dục cảm xúc
Nam sinh 17 tuổi trong vụ việc ở lớp 12D5 vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự nếu cơ quan điều tra chứng minh được lỗi cố ý, dù thuộc nhóm người chưa thành niên. Luật sư phân tích rằng tỷ lệ tổn thương cơ thể 12% là căn cứ quan trọng để truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 134, với khung hình phạt 2–6 năm tù cho người thành niên, còn người dưới 18 tuổi được áp dụng nguyên tắc xử lý riêng, ưu tiên giáo dục nhưng không miễn trách nhiệm. Luật Tư pháp người chưa thành niên có hiệu lực từ 1/1/2026 sẽ tạo thêm cơ chế xử lý chuyển hướng, song mục tiêu vẫn là vừa bảo vệ quyền lợi người bị hại, vừa giúp người trẻ sửa sai. Tuy vậy, pháp luật chỉ xuất hiện sau khi bạo lực học đường đã xảy ra. Nếu gia đình và nhà trường không chủ động giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng giải quyết xung đột và kỹ năng kiểm soát cảm xúc, thì mỗi bản án chỉ là “chữa cháy” muộn màng.
Khoảng trống kỹ năng sống và sức khỏe tâm thần học sinh trong nhà trường
Các vụ học sinh tấn công giáo viên cho thấy bạo lực học đường không còn là xô xát giữa học sinh với nhau, mà đã chạm đến sự tôn nghiêm của bục giảng. Theo một chuyên gia tâm lý giáo dục, sự việc là lời cảnh báo về thiếu hụt kỹ năng quản lý cảm xúc ở một bộ phận học sinh, áp lực tâm lý tuổi vị thành niên, ảnh hưởng tiêu cực từ môi trường mạng và khoảng trống trong giáo dục gia đình. Những yếu tố này tác động trực tiếp đến thể chất, tinh thần học sinh và gây lo lắng trong dư luận xã hội. Trong khi đó, giáo dục kỹ năng sống, giáo dục pháp luật và kỹ năng giải quyết xung đột vẫn chưa được coi là “môn học sống còn” trong nhiều trường. Khi học sinh không được học cách nhận diện cảm xúc, nói về stress, tìm kiếm hỗ trợ tâm lý, thì mọi áp lực học tập, kỳ vọng gia đình, so sánh trên mạng xã hội dễ tích tụ thành bùng nổ bạo lực.
Từ phản ứng sang phòng ngừa: khung can thiệp cảm xúc cần có trong mỗi trường
Muốn ngăn bạo lực học đường, không thể chỉ trông chờ vào camera và kỷ luật. Gia đình được khuyến nghị phải chú trọng giáo dục nhân cách, trách nhiệm và kỹ năng kiểm soát cảm xúc, thay vì chỉ quan tâm đến điểm số, thành tích; cha mẹ cần lắng nghe con, đặt giới hạn rõ ràng, không nuông chiều hoặc bênh vực con bất chấp đúng sai, đồng thời phối hợp với nhà trường khi thấy dấu hiệu bất thường. Các trường cần thiết lập quy trình xử lý sự cố, công bố rõ mức vi phạm và hướng xử lý từ đầu năm, với sự tham gia của nhiều lực lượng hỗ trợ. Bên cạnh đó, gia đình, nhà trường và xã hội phải phối hợp chặt chẽ trong giáo dục nhân cách, kỹ năng ứng xử và kiểm soát cảm xúc cho thanh thiếu niên. Nếu mỗi trường có khung can thiệp gồm đào tạo giáo viên về ứng xử, tư vấn tâm lý học sinh và kênh trao đổi thường xuyên với phụ huynh, nhiều mâu thuẫn sẽ được “xử lý bằng lời nói” trước khi biến thành cú đấm.
