Một tiếng đàn lớn, một cơ hội hiếm tại Hà Nội
Mischa Maisky là nghệ sĩ cello quốc tế nổi tiếng với lối chơi kết hợp mãnh liệt, giàu chất thơ và kỹ thuật điêu luyện, được xem là một trong những danh cầm cello thế giới còn tiếp tục biểu diễn. Tối 2/11, ông sẽ xuất hiện tại Nhà hát Hồ Gươm, Hà Nội, trong Cello Fundamento lần thứ 13, chương trình do nghệ sĩ Đinh Hoài Xuân sáng lập và dẫn dắt. Maisky nằm trong danh sách mười nghệ sĩ cello tài danh mọi thời đại; trong nhóm này, ông và Yo-Yo Ma là hai người còn sống và vẫn biểu diễn. Vì thế, sự kiện không chỉ là một đêm nhạc đáng chú ý trong lịch diễn của thủ đô. Đây là dịp để khán giả Việt Nam nghe trực tiếp một nghệ sĩ có khả năng biến từng câu nhạc thành lời kể, thay vì chỉ chiêm ngưỡng một tên tuổi lớn qua bản thu.
Một lời mời được xây bằng sự kiên trì
Việc Maisky đến Việt Nam không phải kết quả của một lời mời chóng vánh. Đinh Hoài Xuân gặp ông khi đang tu nghiệp tại Romania, khi ấy đã nói rằng một ngày nào đó sẽ mời ông sang Việt Nam; hai nghệ sĩ giữ liên lạc, và cô từng mời ông hai lần trước khi lịch trình được thu xếp. Hoài Xuân cho biết những nơi khác sẵn sàng đưa ra mức cát-xê cao hơn nhưng vẫn không thuyết phục được Maisky, còn cô không thể mời ông nếu thiếu sự ưu ái dành cho mình và Việt Nam. Chi tiết ấy khiến lựa chọn này có ý nghĩa hơn một điểm dừng trong lịch diễn: nó cho thấy quan hệ nghệ sĩ và niềm tin cá nhân có thể mở cánh cửa mà sức mạnh tài chính không mở được. Hoài Xuân cũng là nghệ sĩ châu Á đầu tiên có cơ hội song tấu cello cùng Maisky.
Tự do diễn giải, không đóng khung Bach
Sức hút của Maisky không chỉ nằm ở danh tiếng, mà còn ở quan niệm diễn giải âm nhạc. Cách ông chơi Bach từng gây tranh luận; ông cho rằng nhà soạn nhạc này giàu sáng tạo và thích thử nghiệm, nên việc cố tìm một khuôn mẫu duy nhất để chơi nhạc của ông là cách nhìn hạn hẹp. Maisky từng nói không có một cách nào được xem là “đúng” tuyệt đối khi trình diễn Bach. Đó không phải lời biện hộ cho sự tùy tiện, mà là lời nhắc rằng kỹ thuật chỉ có ý nghĩa khi nghệ sĩ dám đưa cá tính vào tác phẩm. Tiếng cello của ông được mô tả như giọng hát con người: tự do nhưng sâu sắc, mãnh liệt mà vẫn giàu chất thơ. Với khán giả, điều đáng chờ đợi là một cuộc gặp với âm nhạc đang được kể lại, chứ không phải một bài học về cách chơi duy nhất.
Một chương trình có Maisky ở trung tâm
Tại Cello Fundamento 13, Maisky sẽ biểu diễn cùng Đinh Hoài Xuân, con gái ông là nghệ sĩ piano Lily Maisky và nghệ sĩ violin Nicolas Dautricourt; chương trình diễn ra tối 2/11 tại Nhà hát Hồ Gươm. Lần đầu tiên trong lịch sử chuỗi hòa nhạc, Hoài Xuân không phụ trách chọn nhạc mục: Maisky tự chọn tác phẩm và góp mặt trong tất cả tiết mục, với các sáng tác của Schubert, Brahms và Schumann. Cách sắp xếp ấy đặt ông vào trung tâm, nhưng cũng tạo không gian để khán giả nghe sự đối thoại giữa cello, piano và violin. Hoài Xuân từng nói sinh hoạt âm nhạc cổ điển trong nước đang sôi động, và mong muốn đưa những tên tuổi hàng đầu đến Việt Nam xuất phát từ chính bối cảnh đó. Maisky dự định đưa gia đình đi thăm vịnh Hạ Long trong chuyến này. Đêm diễn vì thế vừa là điểm hẹn nghệ thuật, vừa là dấu hiệu cho thấy Việt Nam có thể trở thành điểm đến đáng kể với nghệ sĩ quốc tế.
