Từ người trẻ về quê đến người đại diện cho xóm làng
Trưởng thôn trẻ là người đảm nhận việc điều phối những công việc chung của thôn, kết nối người dân với chính quyền và góp phần giải quyết vấn đề ngay tại cơ sở. Vai trò ấy không được bảo đảm bằng tuổi trẻ hay bằng cấp, mà bằng khả năng lắng nghe và sự tín nhiệm được gây dựng qua từng việc làm. Nguyễn Thu Hiền, sinh năm 2000, quê Hưng Yên, học Luật kinh tế và từng làm nhân viên văn phòng trước khi về làm dâu tại xã Khánh Thiện, Ninh Bình. Sau khi sinh con, vợ chồng cô trở về quê sinh sống; bước ngoặt đến khi địa phương sáp nhập thôn và cần kiện toàn đội ngũ kế cận. Hiền nhận nhiệm vụ trưởng thôn lâm thời, rồi ngày 25/10/2026 được người dân bầu làm Trưởng thôn Phú Hậu nhiệm kỳ 2026-2031. Đây là lựa chọn đáng chú ý, nhưng cũng là phép thử về trách nhiệm.
Phú Hậu có 443 hộ với hơn 1.500 nhân khẩu, nên công việc của Hiền không gói trong một vài thủ tục hành chính. Một ngày có thể bắt đầu bằng cuộc họp ở xã, tiếp nối bằng việc rà soát dữ liệu đất đai, đến từng nhà nắm tình hình hoặc phối hợp xử lý việc phát sinh. Các va chạm nhỏ giữa hộ dân liên quan đến đất đai cũng cần được trao đổi, hòa giải để các bên tìm tiếng nói chung. Những chi tiết ấy nhắc rằng lãnh đạo cộng đồng ở cấp thôn đòi hỏi sự hiện diện thường xuyên: người dân cần thấy trưởng thôn có mặt, hiểu chuyện và theo việc đến cùng.
Niềm tin không đến từ tuổi trẻ hay công nghệ
Công việc trưởng thôn đòi hỏi nhiều hơn khả năng truyền đạt chủ trương hay tổ chức sinh hoạt chung. Người đảm nhiệm phải nắm tình hình dân cư, quản lý dữ liệu, hòa giải bất đồng và xử lý những vấn đề đời thường với sự thấu đáo. Hiền thừa nhận ban đầu còn lúng túng, chưa quen công tác đoàn thể; sự hướng dẫn của những người đi trước giúp cô từng bước bắt nhịp. Sau gần bốn tháng làm trưởng thôn lâm thời, người dân đã tín nhiệm bầu cô vào nhiệm kỳ chính thức. Đó là một dấu hiệu tích cực, nhưng niềm tin lâu dài vẫn phải được củng cố bằng việc giải quyết kiến nghị đúng lúc và kết quả có thể kiểm chứng.
Tuổi trẻ giúp Hiền tiếp cận công nghệ thuận lợi, nhưng không thể thay thế kỹ năng giao tiếp, kiên nhẫn và khả năng tạo đồng thuận. Trải nghiệm lần đầu điều hành một chương trình trước đông người khiến cô hồi hộp; chuẩn bị kỹ và học hỏi từ người đi trước giúp cô tự tin hơn. Bài học đáng lưu ý là trưởng thôn không thể chỉ làm tốt phần việc trên giấy: phải biết hỏi, nghe cả những ý kiến trái chiều, giải thích rõ và phản hồi đến nơi đến chốn. Đó mới là cách biến lợi thế của người trẻ thành năng lực phục vụ.
Một thế hệ mới nhận việc làng
Hiền không phải trường hợp đơn lẻ. Ngày 25/10/2026, Trần Thị Linh, 23 tuổi, cử nhân Quản trị kinh doanh, được bầu làm Trưởng thôn Kênh Gà, xã Gia Viễn; toàn bộ cử tri tham dự tán thành. Trong số 12 trưởng thôn được bầu, người trẻ nhất là Đoàn Văn Ngọc, 21 tuổi, còn người cao tuổi nhất 55 tuổi. Những con số này cho thấy một lớp người trẻ Ninh Bình đang bước vào việc làng, đem theo kiến thức mới và mong muốn đóng góp. Nhưng tuổi trẻ không nên được xem như lời bảo chứng cho đổi mới: năng lực chỉ được xác nhận qua cách họ xử lý nhu cầu cụ thể của cộng đồng.
Với Hiền, hướng đi sắp tới là duy trì các phong trào văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao để tăng gắn kết, đồng thời cùng tập thể xây dựng mô hình thôn thông minh gắn với chuyển đổi số. Những mục tiêu ấy chỉ có ý nghĩa khi người dân cùng tham gia và thấy lợi ích trong đời sống thường ngày. Các trưởng thôn trẻ cần được trao cơ hội, nhưng cũng cần sự đồng hành của người có kinh nghiệm và cơ chế phối hợp rõ ràng. Kết luận quan trọng không nằm ở việc ai trẻ hơn, mà ở việc ai đủ gần dân để hiểu điều cần làm, đủ bền bỉ để làm đến nơi và đủ khiêm tốn để tiếp tục học hỏi.
