Khám tại cộng đồng giúp đưa dịch vụ chuyên khoa đến gần người cao tuổi
Khám mắt miễn phí tại cộng đồng là hoạt động y tế địa phương đưa bác sĩ đến khám sàng lọc, tư vấn cách bảo vệ mắt và hỗ trợ người dân tiếp cận hướng điều trị phù hợp mà không phải tự tìm đến cơ sở chuyên khoa từ đầu. Hai chương trình ở Kim Bình và Ngọc Lâm cho thấy cách làm này có ích, nhất là với người cao tuổi ở xa dịch vụ y tế.
Ngày 23/10, Báo Nhân Dân, Quỹ “Triệu đôi mắt sáng”, Bệnh viện Đông Đô và UBND xã Kim Bình, tỉnh Tuyên Quang, phối hợp tổ chức sàng lọc bệnh mắt, tư vấn sức khỏe và cấp thuốc miễn phí cho người cao tuổi cùng đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn. Đây là hoạt động cụ thể tại xã, không phải bằng chứng về một quyền lợi khám miễn phí được áp dụng đồng loạt trên toàn quốc.
Ý nghĩa của mô hình nằm ở việc giảm trở ngại đi lại và giúp người dân không xem mắt mờ là điều tất yếu của tuổi già. Người dân được khám tại địa phương, tiết kiệm công sức di chuyển; còn tư vấn của bác sĩ có thể thúc đẩy họ tìm điều trị khi có dấu hiệu đáng lo.
Kim Bình: khám sàng lọc, cấp thuốc và nối tiếp bằng điều trị
Tại Trạm Y tế xã Kim Bình, gần 300 người được khám chuyên khoa, đo thị lực, khúc xạ và nhãn áp, đồng thời soi đáy mắt để tìm các vấn đề như đục thủy tinh thể, tăng nhãn áp, mộng thịt và suy giảm thị lực. Người dân còn được tư vấn chăm sóc, bảo vệ mắt, hướng dẫn điều trị và cấp thuốc miễn phí theo tình trạng bệnh. Đây là gói hỗ trợ có giá trị hơn một lần kiểm tra đơn thuần: sàng lọc bệnh mắt giúp nhận diện người cần được theo dõi hoặc chuyển tiếp.
Với trường hợp được chỉ định phẫu thuật, Quỹ “Triệu đôi mắt sáng” hỗ trợ chi phí đi lại giữa địa phương và Hà Nội, đặc biệt cho bệnh nhân đục thủy tinh thể có hoàn cảnh khó khăn. Hơn 100 người cao tuổi đăng ký phẫu thuật tại Hà Nội trong dịp này. Điều đó cho thấy khám cộng đồng phát huy hiệu quả nhất khi có đường đi tiếp theo, thay vì kết thúc ở kết quả sàng lọc.
Một người dân chia sẻ rằng trước đây ông nghĩ mắt mờ là chuyện bình thường của tuổi già; sau khi được bác sĩ giải thích, ông hiểu phát hiện và điều trị sớm có thể hạn chế nguy cơ suy giảm thị lực. Nhận thức ấy là một phần thiết yếu của chăm sóc mắt người cao tuổi.
Ngọc Lâm: 1.200 hội viên được khám và hướng dẫn chăm sóc mắt
Từ ngày 21 đến 23/10/2026, chương trình tại các nhà văn hóa thôn ở xã Ngọc Lâm tổ chức khám mắt, tư vấn và chăm sóc sức khỏe cho hội viên người cao tuổi. Có 1.200 hội viên được thăm khám và hướng dẫn chăm sóc sức khỏe mắt. Quy mô này cho thấy việc đưa hoạt động đến nhiều điểm sinh hoạt trong xã có thể tiếp cận đông người mà không đòi hỏi từng hội viên tự đến bệnh viện.
Bác sĩ Bệnh viện Mắt Hà Nội – Thái Bình đo thị lực, soi đáy mắt và khám tổng quát, đồng thời tư vấn về các bệnh thường gặp. Sau khám, người dân được cấp miễn phí một số thuốc bổ trợ cho đáy mắt và bên ngoài mắt. Các trường hợp bệnh nặng được hướng dẫn đến cơ sở chuyên khoa để khám sâu và điều trị kịp thời.
Dịch vụ được ghi nhận ở Ngọc Lâm gồm khám, tư vấn, hướng dẫn phòng bệnh và cấp một số thuốc bổ trợ; không nên hiểu đây là thuốc điều trị đầy đủ cho mọi bệnh lý. Khuyến nghị chuyển khám chuyên sâu cũng nhấn mạnh giới hạn của một đợt sàng lọc tại cộng đồng.
Điều người cao tuổi cần biết: chương trình địa phương không thay thế khám chuyên khoa
Kim Bình và Ngọc Lâm là hai hoạt động cộng đồng tại địa phương, do các đơn vị phối hợp tổ chức trong những thời điểm cụ thể; thông tin này không xác lập chính sách khám mắt miễn phí áp dụng trên toàn quốc. Người dân nên hỏi chính quyền, hội người cao tuổi hoặc trạm y tế nơi mình sống để biết chương trình nào đang diễn ra, đối tượng được nhận hỗ trợ và địa điểm khám.
Nếu mắt mờ kéo dài hoặc bác sĩ khuyến nghị khám sâu, người bệnh nên theo hướng dẫn đến cơ sở chuyên khoa thay vì chỉ dựa vào đợt khám lưu động. Ở Kim Bình, hỗ trợ đi lại cho một số trường hợp phẫu thuật giúp nối sàng lọc với điều trị; tại Ngọc Lâm, người có bệnh nặng được giới thiệu khám chuyên sâu. Đây mới là phần quyết định để phát hiện sớm chuyển thành chăm sóc liên tục.
Kết luận, các chương trình cho thấy khám mắt miễn phí có thể giảm rào cản tiếp cận, cung cấp tư vấn và nhận diện người cần điều trị. Giá trị lâu dài của chăm sóc mắt người cao tuổi phụ thuộc vào việc người dân được theo dõi và chuyển tuyến phù hợp, chứ không chỉ vào số lượt khám hay thuốc được cấp.
