Ba kiểu mạo danh, cùng một mục tiêu
Lừa đảo mạo danh trực tuyến là thủ đoạn kẻ gian giả làm người giao hàng hoặc cán bộ có thẩm quyền, dựng ra việc cần xử lý gấp để dụ nạn nhân chuyển tiền hay giao thông tin bảo mật. Người dân có thể gặp rủi ro qua cuộc gọi, mạng xã hội và trang web giả; đây không còn là những tin nhắn đáng ngờ riêng lẻ mà có thể là một chuỗi dẫn dụ nhiều bước. Một kịch bản bắt đầu bằng đơn hàng, một kịch bản khác núp dưới thủ tục đất đai, nhưng cả hai đều khai thác tâm lý lo mất tiền hoặc sợ làm sai quy trình. Vì vậy, đừng đánh giá lời đề nghị chỉ qua giọng nói, ảnh đại diện hay giao diện quen mắt. Hãy dừng lại và tự xác minh qua kênh chính thức trước khi làm bất cứ điều gì.
Shipper giả và cái bẫy “hủy dịch vụ”
Chiêu lừa đảo giả danh shipper thường mở đầu bằng thông báo có đơn hàng cần nhận và lời đề nghị chuyển tiền khi người nhận vắng nhà. Sau đó, kẻ gian báo nạn nhân đã đăng ký nhầm dịch vụ, hướng dẫn liên hệ Fanpage giả để hủy hoặc hoàn tiền, rồi đòi đăng nhập ngân hàng, gửi ảnh giao dịch hay làm theo cuộc gọi video. Khi nạn nhân chần chừ, chúng có thể đe dọa phát sinh phí định kỳ hoặc truy thu để gây áp lực. Một vụ việc được ghi nhận ngày 29/10/2026 cho thấy kịch bản này được triển khai theo nhiều bước; người nhận đã dừng liên lạc khi nhận ra yêu cầu bất thường và tìm ngân hàng hỗ trợ.
Không chuyển tiền chỉ vì người gọi biết tên hoặc nói đúng thông tin đơn hàng. Kiểm tra vận đơn qua kênh giao hàng chính thức; đừng tin Fanpage chỉ vì có tên, hình ảnh hay logo giống đơn vị thật. Nếu bị báo trừ phí hoặc yêu cầu hủy dịch vụ, tự tìm số hỗ trợ trên kênh chính thức để xác minh. Cơ quan nhà nước và đơn vị đáng tin cậy không cần bạn đăng nhập ngân hàng qua cuộc gọi video để “hoàn tiền”.
VNeID giả và cán bộ xã giả: không giao dữ liệu để làm thủ tục
Một hướng lừa khác lợi dụng nhu cầu làm thủ tục đất đai. Kẻ gian tự xưng là cán bộ xã, đề nghị tích hợp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vào VNeID, rồi chuyển cuộc trao đổi sang ứng dụng nhắn tin hoặc gọi video. Phông nền giả phòng làm việc có thể khiến người nghe tin đây là cơ quan thật; tiếp đó, chúng yêu cầu ảnh khuôn mặt, thông tin tài khoản ngân hàng hoặc mã OTP. Song song, website VNeID giả có thể bắt chước giao diện hệ thống chính thức để dụ người dùng đăng nhập và làm lộ dữ liệu cá nhân, thông tin ngân hàng hoặc mã xác thực. Cơ quan công an đã cảnh báo về website bcavneid.com giả mạo hệ thống VNeID.
Cách tránh lừa đảo trực tuyến ở tình huống này là không mở liên kết lạ, không cài ứng dụng không rõ nguồn gốc và không chia sẻ màn hình theo yêu cầu của người lạ. Tuyệt đối không gửi ảnh giấy tờ, ảnh khuôn mặt, mật khẩu, mã PIN hay OTP để “xác minh” qua điện thoại. Khi có yêu cầu liên quan đến đất đai hoặc định danh điện tử, hãy tự liên hệ UBND cấp xã, cơ quan công an hoặc cổng dịch vụ công chính thức; nếu cần, đến trực tiếp trụ sở để hỏi.
Đã chuyển tiền hoặc lộ dữ liệu? Hành động ngay
Nếu đã chuyển tiền, cung cấp thông tin ngân hàng hoặc nghi tài khoản bị xâm nhập, đừng tiếp tục làm theo hướng dẫn của người gọi với hy vọng lấy lại tiền. Hãy liên hệ ngân hàng qua số điện thoại hoặc ứng dụng chính thức để đề nghị khóa, bảo vệ tài khoản và ngăn giao dịch bất thường. Sau đó, trình báo cơ quan công an gần nhất, cung cấp các tin nhắn, số điện thoại, đường dẫn và thông tin giao dịch còn lưu. Cảnh báo trong các vụ việc nhấn mạnh việc liên hệ ngân hàng và trình báo cơ quan chức năng khi nghi bị lừa.
Điểm yếu mà cả ba kịch bản cùng khai thác là sự vội vàng và niềm tin vào danh xưng. Cách phòng vệ hiệu quả nhất không phải đoán ai đang nói thật, mà là chủ động ngắt cuộc gọi, không cung cấp dữ liệu và xác minh độc lập qua kênh chính thức. Một yêu cầu gấp không có nghĩa là yêu cầu đó hợp pháp.
