Đà tăng đáng chú ý, xuất khẩu dẫn nhịp
Kinh tế cửa khẩu là hoạt động sản xuất, chế biến, logistics và giao thương quốc tế gắn với các cửa khẩu, tạo kết nối giữa doanh nghiệp, thị trường và cộng đồng địa phương. Với Lào Cai, đà tăng thương mại hiện nay cho thấy những kết nối ấy đang vận hành mạnh hơn, nhưng giá trị bền vững còn tùy thuộc vào phần lợi ích giữ lại trong tỉnh. Trong 10 tháng năm 2026, tổng giá trị xuất nhập khẩu, mua bán và trao đổi hàng hóa qua các cửa khẩu Lào Cai đạt 3.275,70 triệu USD, tăng 28,83% so với cùng kỳ. Riêng tháng 10, tổng giao thương đạt 321,53 triệu USD, tăng 8,23% so với tháng trước và 4,62% so với cùng kỳ. Xuất khẩu mới là điểm sáng rõ nhất: lũy kế đạt 1.992,23 triệu USD, tăng 58,89%, trong khi nhập khẩu tăng 26,66%.
Động lực không chỉ nằm ở lưu lượng qua biên giới
Tốc độ xuất khẩu vượt xa nhập khẩu cho thấy sức kéo của thương mại biên giới không chỉ đến từ trao đổi hai chiều: hàng hóa địa phương và hàng hóa được đưa qua cửa khẩu đang góp phần mở rộng đầu ra. Nông sản như thanh long, chôm chôm, sầu riêng, cùng tinh bột sắn, quế, hồi, bột đá, phụ gia và hàng may mặc nằm trong nhóm được cấp chứng nhận xuất xứ. Trong tháng 10, hơn 56.000 tấn hàng hóa được cấp C/O, với giá trị trên 52 triệu USD; tính chung 10 tháng, khối lượng vượt 680.000 tấn, giá trị trên 500 triệu USD. C/O giúp doanh nghiệp chứng minh xuất xứ, đáp ứng yêu cầu đối tác và tiếp cận ưu đãi thương mại. Lợi thế cửa khẩu vì thế cần được nối với sản xuất, chế biến và logistics, thay vì chỉ đo bằng lượng hàng đi qua.
Tăng trưởng cần chuyển thành thu nhập tại chỗ
Mức tăng chung không đồng nghĩa mọi loại hình giao thương đều đi lên. Nhóm tạm nhập tái xuất, kho ngoại quan, chuyển cửa khẩu và quá cảnh đạt 163,79 triệu USD trong 10 tháng, giảm 59,54% so với cùng kỳ. Sự suy giảm này nhắc rằng kết quả phụ thuộc vào cơ cấu hàng hóa và dịch vụ, chứ không chỉ quy mô giao thương. Lũy kế hiện tương đương 78,54% mục tiêu cả năm đã điều chỉnh; xuất khẩu đạt 79,06%, nhập khẩu đạt 79,98%. Hoàn thành kế hoạch vì vậy đòi hỏi duy trì nhịp thông quan, cải thiện logistics và hỗ trợ doanh nghiệp tìm thị trường. Khi các khâu được tổ chức đồng bộ, doanh nghiệp có thể giảm chi phí giao dịch, tăng sức cạnh tranh và mở rộng đầu ra. Người dân và người lao động chỉ hưởng lợi rõ hơn nếu dòng hàng kéo theo việc làm, sản xuất và thu nhập thực chất.
Triển vọng phụ thuộc vào chiều sâu kinh tế cửa khẩu
Lào Cai có lợi thế địa kinh tế để kết nối Việt Nam với khu vực Tây Nam Trung Quốc và những thị trường khác; hàng được cấp C/O đã hướng tới Trung Quốc, ASEAN, Ấn Độ, Trung Đông, Mỹ và Đài Loan (Trung Quốc). Tuy nhiên, số liệu cũng cho thấy không nên xem tăng trưởng giao thương là đích đến. Cơ hội lớn hơn nằm ở việc phát triển nguồn hàng xuất khẩu tại chỗ, nâng chất lượng nông sản, lâm sản, tăng chế biến và đáp ứng tiêu chuẩn của từng thị trường. Đây là cách để doanh nghiệp địa phương tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, còn kinh tế cửa khẩu tạo ra giá trị vượt khỏi hoạt động thông quan. Kết quả 10 tháng là tín hiệu tích cực, nhưng triển vọng dài hạn sẽ được quyết định bởi khả năng biến vị trí cửa khẩu thành năng lực kinh doanh, việc làm và thu nhập bền vững cho cộng đồng.
