Luật lệ mở đường, niềm tin mới giữ chân nhà đầu tư
Trung tâm Tài chính Quốc tế là mô hình tổ chức thị trường và cung cấp dịch vụ tài chính chuyên sâu, kết nối nguồn vốn trong nước với quốc tế để phục vụ nhu cầu phát triển kinh tế. Việt Nam đã xây dựng nền tảng pháp lý ban đầu, nhưng bộ quy định chỉ có ý nghĩa khi nhà đầu tư tin rằng luật lệ ổn định, được áp dụng nhất quán và tranh chấp có thể được giải quyết hiệu quả. Tại phiên thảo luận ngày 27/10 trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026, Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài Đào Thanh Hương cho biết khuôn khổ pháp lý gồm một nghị quyết và tám nghị định hướng dẫn. Theo nguyên tắc tại Nghị định 323, TP.HCM và Đà Nẵng có cơ quan điều hành riêng nhưng cùng tuân theo một hệ thống quy định và tiêu chí chung. Đây là bước tiến cần thiết của pháp lý tài chính, song không thể thay thế cho quản trị minh bạch, cơ chế giám sát đáng tin cậy và giải quyết tranh chấp có hiệu lực. Đó mới là những điều kiện khiến các tổ chức quốc tế dám cam kết lâu dài.
Một trung tâm, hai điểm đến phải bổ trợ thực chất
Mô hình “một trung tâm, hai điểm đến” đặt TP.HCM và Đà Nẵng trong một khuôn khổ chung, nhưng mỗi nơi có hướng phát triển khác nhau. TP.HCM tập trung vào sản phẩm tài chính chuyên sâu, hoạt động truyền thống và huy động vốn cho các dự án lớn; Đà Nẵng hướng tới đổi mới sáng tạo và những lĩnh vực tài chính mới. Cách phân vai này có thể mở rộng năng lực của thị trường, miễn là hai địa điểm phối hợp thay vì cạnh tranh bằng những ưu đãi rời rạc. Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh Trung tâm phải trở thành hệ sinh thái tài chính hiện đại, có năng lực cạnh tranh quốc tế và gắn với nhu cầu của nền kinh tế. Trung tâm không thể chỉ là nơi đặt trụ sở hay thu hút vốn; nó cần tổ chức thị trường, phát triển sản phẩm, cung cấp dịch vụ chuyên sâu và phân bổ vốn hiệu quả. Vì vậy, tiêu chí thành công nên là khả năng đưa vốn vào các dự án và nhu cầu thực, không phải số lượng danh xưng hay cam kết trên giấy.
Mười thành viên là khởi điểm, không phải bằng chứng hoàn tất
TP.HCM đã tiếp nhận 10 thành viên đầu tiên theo mô hình công ty holding; ngày 28/10, Phó Thủ tướng làm việc với các thành viên này trong khuôn khổ diễn đàn. Đây là tín hiệu ban đầu có giá trị: những đơn vị tham gia được kỳ vọng xây dựng hạ tầng, kết nối nguồn vốn và phát triển sản phẩm, dịch vụ cho hệ sinh thái VIFC-HCMC. Nhưng số lượng thành viên tự nó chưa tạo nên một thị trường có chiều sâu. Các kiến nghị từ doanh nghiệp cho thấy những nút thắt quyết định nằm ở vận hành: cấp phép ngân hàng thành viên, điều kiện về chủ sở hữu và nhân sự, phạm vi nghiệp vụ, giao dịch vốn trong giai đoạn chuyển tiếp, quản lý tài sản, thuế và giải quyết tranh chấp. Nếu các quy định thiếu hướng dẫn rõ ràng, thành viên khó chuyển cam kết thành giao dịch. Thách thức của cơ quan điều hành vì thế không dừng ở việc mời gọi tổ chức tham gia; cần biến phản hồi của họ thành quy trình có thể dự đoán, thực hiện và giám sát.
Tháng 11 là phép thử về khả năng vận hành
TP.HCM dự kiến trong tháng 11 ban hành quy trình, quy chế tiếp nhận quỹ đầu tư và đơn vị quản lý quỹ theo ba cấp độ, tham chiếu mô hình tại Singapore, Dubai và Hồng Kông. Cùng thời điểm, Hội đồng điều hành đặt mục tiêu đưa Trung tâm vào hoạt động thực chất và phấn đấu có những giao dịch đầu tiên trong tháng 11/2026. Hai mốc này quan trọng vì chúng chuyển cuộc thảo luận từ thiết kế thể chế sang kiểm chứng năng lực thực thi. Quy trình tiếp nhận cần rõ ràng nhưng cũng phải đủ linh hoạt để sản phẩm phát triển theo nhu cầu thị trường, thay vì đóng khung một danh mục từ đầu. Trong giai đoạn 2026–2027, các cơ quan đang xem xét lựa chọn những sản phẩm có thể triển khai trước, gồm tài trợ vốn cho dự án lớn, phát hành trái phiếu và thành lập công ty quản lý quỹ, quản lý tài sản. Kết luận không nằm ở việc ban hành thêm quy định, mà ở chỗ những quy định ấy có giúp giao dịch diễn ra an toàn, nhất quán và kết nối được với thị trường quốc tế hay không.
