Thử nghiệm UAV phải bắt đầu từ ruộng đồng thực tế
UAV nông nghiệp là thiết bị bay không người lái được đưa vào các công việc sản xuất như gieo sạ, phun thuốc, bón phân và vận chuyển vật tư, với cách vận hành được điều chỉnh theo cây trồng và địa hình. FPT Shop phối hợp với tỉnh Điện Biên nghiên cứu, thử nghiệm ứng dụng công nghệ này trong sản xuất nông nghiệp; chương trình dự kiến kéo dài 24 tháng. Đây là hướng đi đáng thử, nhưng giá trị của nó sẽ không được quyết định bởi số lượng thiết bị được giới thiệu. Điều cần chứng minh là máy có làm việc hiệu quả trên từng loại ruộng, nương và địa hình cụ thể hay không. Điện Biên có địa hình đồi núi, vùng sản xuất phân tán, nhiều nơi khó tiếp cận, nên chọn địa bàn làm thử là điều có cơ sở. Thành công vì thế phải được đo bằng khả năng giải quyết công việc của nông dân, chứ không chỉ bằng sự mới mẻ của công nghệ.
Bốn nhóm cây trồng, hai kiểu địa hình
Kế hoạch đưa UAV vào cánh đồng lúa Mường Thanh, đồng thời nghiên cứu khả năng sử dụng tại các vùng chè, cà phê và mắc ca. Việc lựa chọn này có ý nghĩa vì phản ánh cả đồng ruộng tương đối bằng phẳng lẫn khu vực đồi dốc, thay vì áp một quy trình giống nhau cho mọi nơi. Ở Mường Thanh, giai đoạn đầu dự kiến thử gieo sạ, phun thuốc và bón phân. Với chè, cà phê và mắc ca, trọng tâm là tìm quy trình phù hợp đặc điểm cây trồng, địa hình; kế hoạch cũng tính đến vận chuyển vật tư tới nơi đi lại khó khăn. Đây là điểm mạnh của cách tiếp cận theo điều kiện canh tác địa phương: UAV chỉ hữu ích khi giải quyết được việc mà người làm ruộng, làm nương đang gặp trở ngại. Tuy vậy, mỗi cây trồng cần được đánh giá riêng; kết quả trên ruộng lúa không thể tự động chứng minh hiệu quả ở vùng đồi.
Hai năm để kiểm chứng lợi ích, không chỉ trình diễn
Chương trình chia thành giai đoạn thử nghiệm, đánh giá hiệu quả, sau đó xây dựng quy trình vận hành, đào tạo nhân lực và hoàn thiện mô hình dịch vụ. Các mục tiêu cần kiểm chứng gồm rút ngắn thời gian làm việc, giảm nhu cầu lao động trực tiếp và tối ưu lượng nước sử dụng; đây là kỳ vọng của chương trình, chưa phải kết quả đã được xác nhận. Với nông dân, lợi ích có thể hiện ra ngay ở những công việc nặng và tốn thời gian. Ông Nguyễn Văn Tiến, nông dân ở xã Mường Ảng, cho biết trước đây phun thuốc chủ yếu làm thủ công, cần nhiều nhân công; ông nhận định UAV giúp giảm sức lao động và phun đồng đều hơn. Nhưng để thuyết phục người sản xuất, thử nghiệm cần cho thấy thiết bị vận hành được trong điều kiện thực tế và có người địa phương đủ kỹ năng sử dụng.
Mở rộng chỉ nên đến sau khi có bằng chứng
FPT Shop cho biết sẽ phối hợp với các đơn vị liên quan chọn giải pháp phù hợp từng mô hình, chuyển giao kỹ thuật, đào tạo người vận hành và nghiên cứu các nền tảng quản lý dữ liệu, trí tuệ nhân tạo. Doanh nghiệp này thuộc FPT Retail, đơn vị hiện có hơn 600 cửa hàng trên toàn quốc; tuy nhiên, quy mô bán lẻ không thay thế được yêu cầu chứng minh năng lực triển khai nông nghiệp tại địa bàn. Sau thời gian thử nghiệm, các bên dự kiến xem xét mở rộng cùng hợp tác xã và doanh nghiệp nếu kết quả thực tế cùng điều kiện triển khai đáp ứng yêu cầu. Đó là trình tự hợp lý: xây quy trình, đào tạo người dùng rồi mới tính đến nhân rộng. Kết luận quan trọng nhất với UAV Điện Biên không phải là công nghệ có thể bay, mà là liệu ứng dụng UAV có giúp nông dân làm việc an toàn, hiệu quả và phù hợp từng vùng sản xuất hay không.
