Đã giảm hơn 30%, nhưng chưa phải con số cuối cùng
Tái cơ cấu trường nghề là quá trình sáp nhập, giải thể và tổ chức lại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập nhằm hình thành mạng lưới gọn hơn, hoạt động hiệu quả hơn và cải thiện chất lượng đào tạo. Đến ngày 27/10/2026, cả nước còn 234 cơ sở, giảm 110 cơ sở, tương đương khoảng 31,97% so với mốc ngày 1/7/2025. Thông tin nằm trong kết luận của Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu sau cuộc họp về tiến độ sắp xếp các cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp, được Văn phòng Chính phủ thông báo ngày 2/11. Đây là mức đã thực hiện, không phải dự báo: mục tiêu tối thiểu giảm 30% đã đạt, nhưng đợt sắp xếp vẫn chưa kết thúc. Vì vậy, con số 234 phản ánh chặng hiện tại của kế hoạch, chứ chưa phải quy mô cuối cùng của mạng lưới.
Cần phân biệt rõ mức giảm đã ghi nhận với mức giảm dự kiến. Sau khi hoàn tất toàn bộ phương án, tổng số cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập được dự báo giảm khoảng 47,7% so với tháng 7/2025. Nói cách khác, mức giảm gần 48% là mục tiêu của cả quá trình tính từ mốc ban đầu, không phải gần 48% số trường còn lại sẽ bị cắt tiếp. Cách diễn đạt này quan trọng với người học và địa phương: nếu nhập nhằng hai con số, quy mô thay đổi có thể bị hiểu lớn hơn thực tế. Mạng lưới giáo dục nghề nghiệp hiện đã thu hẹp đáng kể, nhưng phần việc còn lại phụ thuộc vào các phương án sáp nhập, giải thể đang được thẩm định.
Thu gọn là phương tiện, chất lượng mới là đích
Giảm số lượng cơ sở chỉ có ý nghĩa nếu giúp nâng chất lượng và hiệu quả đầu tư, chứ không thể xem việc đóng hoặc nhập trường là thành tích tự thân. Kết luận cuộc họp nêu định hướng tiếp tục giảm gần một nửa số cơ sở để cải thiện chất lượng và hiệu quả đầu tư. Đây là lý do đợt sắp xếp trường nghề cần được nhìn như một cuộc tổ chức lại mạng lưới, thay vì phép đếm đơn thuần. Các trường cao đẳng công lập và cơ sở trung cấp sau tái cơ cấu cần có vai trò rõ hơn trong đào tạo, tránh tình trạng mạng lưới phân tán mà nguồn lực và năng lực đào tạo không được tập trung. Tuy nhiên, các tài liệu hiện có không nêu tiêu chí chất lượng cụ thể cho từng trường; do đó, việc giảm đầu mối chỉ là bước đầu, còn hiệu quả thực tế phải được đánh giá qua hoạt động sau sắp xếp.
Quá trình này cũng chưa đồng đều. Một số cơ quan và địa phương chưa nắm đầy đủ chủ trương, hoặc chưa bảo đảm tiến độ; việc triển khai còn vướng về tổ chức, nhân sự, chính sách, tài chính, tài sản, đất đai, công nợ, tư cách pháp lý và quyền lợi người học. Những vướng mắc đó cho thấy rủi ro của việc chạy theo chỉ tiêu: nếu xử lý thiếu chặt chẽ, người học có thể gặp bất ổn về quyền lợi khi đơn vị đổi mô hình hoặc sáp nhập. Bộ Giáo dục và Đào tạo được yêu cầu rà soát, chuẩn hóa số liệu và hướng dẫn thống nhất cách tính mức giảm, kể cả trường hợp chuyển đổi loại hình cơ sở. Minh bạch dữ liệu và bảo đảm quyền lợi người học phải đi cùng việc tinh gọn, không thể để sau.
Mốc hoàn tất sẽ kiểm chứng chất lượng thực thi
Giai đoạn tới sẽ cho thấy kế hoạch có chuyển từ chỉ tiêu sang quyết định cụ thể hay không. Bộ Giáo dục và Đào tạo được giao thẩm định và ban hành quyết định sáp nhập, giải thể thuộc thẩm quyền trước ngày 20/11/2026, khi hồ sơ đáp ứng quy định. Các địa phương phải hoàn thiện phương án, hồ sơ thuộc phạm vi quản lý và chịu trách nhiệm về tiến độ, chất lượng, tính khả thi. Trước ngày 10/12/2026, Bộ phải báo cáo Chính phủ và Thủ tướng về kết quả sắp xếp trên cả nước. Các mốc này tạo sức ép tiến độ cần thiết, nhưng tốc độ không nên lấn át khâu thẩm định: hồ sơ pháp lý, tài sản và phương án bảo vệ quyền lợi người học phải được giải quyết trước khi công bố kết quả.
Một điểm đáng chú ý là các đề xuất giữ lại cơ sở đào tạo chuyên ngành phải được rà soát kỹ, đúng tiêu chí và thẩm quyền; những trường không đạt tiêu chí sẽ không được đề xuất giữ lại. Nguyên tắc này hợp lý nếu tiêu chí được áp dụng nhất quán, có căn cứ và đi kèm trách nhiệm giải trình. Nếu không, mạng lưới sau tái cơ cấu có thể ít đầu mối hơn nhưng vẫn chưa khắc phục được những điểm yếu cũ. Bởi vậy, đánh giá thành công không nên dừng ở việc đã giảm bao nhiêu trường cao đẳng công lập hay cơ sở trung cấp. Thước đo thuyết phục hơn là hệ thống mới có tập trung nguồn lực, duy trì quyền lợi người học và nâng chất lượng đào tạo hay không. Tinh gọn chỉ đáng giá khi tạo ra một mạng lưới tốt hơn.
