Giáo dục biển đảo: Không còn là hoạt động ngoại khóa “cho có”
Giáo dục biển đảo là quá trình trang bị cho thế hệ trẻ kiến thức lịch sử, pháp lý, địa lý, môi trường và an ninh liên quan đến biển, đảo, nhằm hình thành ý thức chủ quyền hải đảo, trách nhiệm công dân và định hướng hành động cụ thể trong học tập, nghề nghiệp và tham gia bảo vệ Tổ quốc. Thay vì những khẩu hiệu chung chung, các địa phương ven biển đang biến giáo dục biển đảo thành một hành trình biển đảo sống động, có số liệu, có câu chuyện, có nhân chứng. Điểm chung của các hoạt động mới là coi thanh niên Việt Nam không phải khán giả, mà là chủ thể của nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền hải đảo. Đó là bước chuyển quan trọng: từ “nhắc cho biết” sang “trao việc để làm”.
Đà Nẵng: 20.000 bạn trẻ và hành trình chạm tay vào lịch sử
Đà Nẵng đang cho thấy một mô hình giáo dục biển đảo quy mô và có chiều sâu. Chuỗi chương trình “Tuổi trẻ với biển đảo quê hương” kéo dài từ tháng 3/2026 tại các trường đại học, cao đẳng và THPT trên địa bàn thành phố đã khép lại bằng một sự kiện quy tụ tới 20.000 đoàn viên, thanh niên, học sinh, sinh viên tham gia. Đây không phải một buổi mít-tinh đông người rồi… thôi. Học sinh được giới thiệu, tuyên truyền về chủ quyền biển, đảo Việt Nam và trực tiếp tìm hiểu những bằng chứng lịch sử, cơ sở pháp lý khẳng định chủ quyền với Hoàng Sa, Trường Sa. Hành trình biển đảo này mở ra “nhịp cầu cảm xúc” giữa lịch sử và hiện tại, biến giáo dục biển đảo từ bài giảng khô khan thành trải nghiệm chạm tay vào tư liệu, đối thoại với báo cáo viên hải quân, hiểu tình hình Biển Đông thời gian gần đây và quan điểm giải quyết tranh chấp của Đảng, Nhà nước bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế.
Khánh Hòa: Thi “Em yêu biển, đảo quê hương” và bài kiểm tra về trách nhiệm công dân
Nếu Đà Nẵng chọn hành trình triển lãm, Khánh Hòa lại dùng cuộc thi để kiểm tra mức độ thấm của giáo dục biển đảo. Ngày 24-10, tại Trường THCS Tây Nha Trang – Phân hiệu 3, Hải đoàn 32, Vùng Cảnh sát biển 3 phối hợp với các cơ quan chính trị, Mặt trận và ngành giáo dục tổ chức vòng thi cụm xã, phường 1 cuộc thi “Em yêu biển, đảo quê hương” năm học 2026–2027 cho học sinh THCS. 100 thí sinh đại diện cho 16.817 học sinh của 3 trường THCS ở Tây Nha Trang, Suối Hiệp, Diên Khánh bước vào 4 phần thi “Ra khơi”, “Vượt sóng”, “Cập bến”, “Đặt mốc chủ quyền”. Nội dung không chỉ hỏi kiến thức cơ bản về biển, đảo, lực lượng Cảnh sát biển, pháp luật quốc tế và Việt Nam mà còn gắn với lịch sử dựng nước – giữ nước, biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường biển, phòng chống ma túy và bạo lực học đường. Nói cách khác, chủ quyền hải đảo được đặt trong bức tranh rộng hơn về đạo đức, pháp luật và lối sống của công dân trẻ.
Vùng 3 Hải quân và trường đại học: Kết nối giảng đường với mặt biển
Một điểm đáng chú ý trong bức tranh giáo dục biển đảo là vai trò chủ động của lực lượng hải quân. Tại một hội nghị thông tin về biển, đảo ở Đại học Sư phạm thuộc Đại học Đà Nẵng, Vùng 3 Hải quân cử báo cáo viên đến trao đổi với hơn 200 cán bộ, giảng viên và sinh viên. Thượng tá Nguyễn Bá Ngọc trình bày về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của biển, đảo Việt Nam đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, cũng như tình hình các vùng biển hiện nay. Quan trọng hơn, nội dung nhấn mạnh quan điểm giải quyết tranh chấp trên Biển Đông bằng biện pháp hòa bình, dựa trên luật pháp quốc tế, nhất là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển 1982. Đây là lớp giáo dục biển đảo ở “trình độ đại học”: không chỉ khơi dậy cảm xúc yêu nước, mà còn rèn khả năng nhận diện luận điệu xuyên tạc, hiểu cơ sở pháp lý và tư duy chiến lược về chủ quyền hải đảo trong bối cảnh hội nhập.
Từ phong trào đến chiến lược dài hạn cho thanh niên Việt Nam
Điểm chung của các chương trình ở Đà Nẵng và Khánh Hòa là sự phối hợp chặt chẽ giữa Thành đoàn, lực lượng Hải quân, Cảnh sát biển và các cơ quan chính trị, giáo dục địa phương. Mục tiêu không giấu giếm: nâng cao nhận thức, trách nhiệm của thế hệ trẻ với biển, đảo, củng cố lòng yêu nước và phát huy sức mạnh tổng hợp trong bảo vệ chủ quyền biển đảo. Việc lựa chọn 50 thí sinh xuất sắc bước tiếp vào vòng thi cấp tỉnh dự kiến tổ chức vào tháng 1-2027 cho thấy các hoạt động không dừng ở một mùa phong trào, mà được thiết kế theo lộ trình dài hơi. Hành trình biển đảo dành cho thanh niên Việt Nam vì thế phải được coi là một chiến lược: liên tục, có chiều sâu, gắn giáo dục biển đảo với định hướng nghề nghiệp kinh tế biển, nghiên cứu khoa học biển và ý thức pháp lý quốc tế. Khi đó, mỗi bạn trẻ không chỉ “yêu biển, đảo quê hương”, mà còn biết mình sẽ làm gì để bảo vệ và làm giàu từ không gian biển của đất nước.
