Từ điểm tham quan thành câu chuyện có thể lần theo
“Hành trình du lịch di sản Hà Nội” là nền tảng số tập hợp tư liệu khoa học, hình ảnh và bản đồ tương tác về các di tích tiêu biểu, giúp người dân và du khách tìm hiểu lịch sử, kiến trúc, tín ngưỡng ngay tại nơi mình đặt chân đến. Ra mắt ngày 18/10, dự án do Đại sứ quán Pháp và Viện Pháp tại Việt Nam phối hợp với Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội thực hiện, trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Việt Nam của bà Éléonore Caroit, Bộ trưởng ủy nhiệm đặc trách Pháp ngữ, Đối tác quốc tế và Pháp kiều. Giá trị của nền tảng không nằm ở việc đưa thêm một bản đồ lên mạng, mà ở cách nó nối các địa điểm thành câu chuyện. Với du lịch di sản Hà Nội, đó là bước chuyển đáng kể: thay vì chỉ ngắm một công trình, khách có thể hiểu những lớp ký ức đã tạo nên Thăng Long - Hà Nội.
28 di tích được chọn sau một năm nghiên cứu
Quy mô nghiên cứu khiến nền tảng có cơ sở vượt khỏi một danh sách điểm đến sơ lược. Trong khoảng một năm, gần 40 chuyên gia và khoảng 100 sinh viên khảo sát hơn 100 di tích, chụp ảnh, sưu tầm bản dập văn bia, dịch tư liệu Hán Nôm, lập sơ đồ kiến trúc và ghi hình thực địa; kết quả là 28 di tích tiêu biểu được đưa vào hệ thống. Các điểm đến được tổ chức thành bốn chủ đề: Thăng Long Tứ Trấn, đền thờ Mẫu, đình thờ Tổ nghề và chùa Việt. Hành trình Thăng Long Tứ Trấn gồm đền Bạch Mã, đền Kim Liên, đền Voi Phục và đền Quán Thánh. Cách nhóm này có ích hơn việc tra cứu từng nơi rời rạc: người dùng có thể nhận ra mối liên hệ giữa tín ngưỡng, nghề nghiệp và đời sống đô thị. Đây là nền tảng tốt để kể di sản Thăng Long như một phần của thành phố đang sống, không phải một quá khứ tách biệt.
Mã QR đưa tư liệu đến đúng nơi cần thiết
Một nền tảng du lịch số chỉ hữu ích khi đưa được tri thức đến người dùng đúng lúc; ở đây, mã QR tại các điểm di tích là cầu nối thiết thực. Quét bằng điện thoại, khách có thể đọc hồ sơ khoa học, xem ảnh xưa và nay, tìm hiểu văn bia, dấu tích kiến trúc và câu chuyện gắn với địa điểm đang đứng. Bản đồ tương tác cùng kho tư liệu thống nhất giúp việc tự khám phá Hà Nội linh hoạt hơn: người tham quan có thể bắt đầu từ một ngôi đình, rồi lần theo những kết nối với phố nghề, tín ngưỡng và các di tích khác. Trải nghiệm thực địa tại lễ ra mắt cũng đi qua đình Kim Ngân, các phố Hàng Bạc, Hàng Ngang, Hàng Đào và hồ Hoàn Kiếm. Công nghệ ở đây không thay thế việc đi bộ hay quan sát; nó bổ sung ngữ cảnh để những chi tiết vốn dễ bị bỏ qua trở nên dễ hiểu.
Di sản cần hiện diện trong giáo dục và đời sống hôm nay
Tiềm năng lớn nhất của dự án là đưa tư liệu chuyên môn ra khỏi phạm vi lưu trữ, để phục vụ tham quan, nghiên cứu và học tập. Hồ sơ về kiến trúc, văn bia và Hán Nôm có thể hỗ trợ giảng dạy, tra cứu chuyên sâu; với trường học, nền tảng có thể trở thành học liệu trực quan cho hoạt động ngoại khóa tại chính những địa điểm gắn với lịch sử Thủ đô. Sự kiện ra mắt trong khuôn khổ chuyến thăm của bà Éléonore Caroit cũng cho thấy hợp tác khoa học - văn hóa giữa Việt Nam và Pháp đang tạo ra sản phẩm cụ thể, thay vì dừng ở trao đổi biểu tượng. Mô hình phối hợp giữa cơ sở nghiên cứu, trường đại học và cộng đồng địa phương được kỳ vọng có thể nhân rộng tại các tỉnh, thành phố khác. Tuy vậy, giá trị lâu dài sẽ phụ thuộc vào việc cập nhật tư liệu và duy trì kết nối với các địa phương. Khi được chăm chút, nền tảng này có thể giúp di sản hiện diện tự nhiên hơn trong đời sống đương đại.
