Mùi hương được mã hóa, không được gửi nguyên vẹn
Thiết bị truyền mùi là hệ thống nhận diện một mùi ở nơi phát rồi gửi dữ liệu qua internet để một thiết bị ở nơi nhận tái tạo hương bằng các thành phần tạo mùi có sẵn. Cách làm này biến khứu giác thành một lớp dữ liệu mới cho nội dung trực tuyến, dù nó chưa thể chuyển nguyên vẹn mọi mùi giữa hai đầu mạng. Các nhà nghiên cứu từ Đại học bang Ohio và Phòng thí nghiệm Chiết Giang đã phát triển Scentronic, hệ thống dùng trí tuệ nhân tạo để nhận diện và truyền dữ liệu mùi qua internet; nghiên cứu được công bố trên tạp chí Science Advances. Điểm cần phân biệt là hệ thống không truyền các phân tử mùi thật qua mạng. Nó gửi thông tin về mùi, còn thiết bị đầu nhận tái tạo một phiên bản gần giống. Vì vậy, ý tưởng truyền mùi qua internet có sức gợi mở, nhưng hiện vẫn phụ thuộc vào những hương liệu được chuẩn bị sẵn.
Từ mũi điện tử đến làn sương tạo hương
Quy trình của Scentronic gồm hai phần. Ở đầu phát, một mũi điện tử dùng sáu cảm biến khí để nhận biết các hợp chất liên quan đến mùi. Trí tuệ nhân tạo phân loại dữ liệu rồi chuyển thông tin đến thiết bị đầu nhận. Tại đó, chất lỏng tạo hương và các bộ phun sương rung siêu nhỏ giải phóng những giọt li ti vào không khí. Nguyên mẫu hiện hỗ trợ năm mùi: cà phê, bia, rượu vang đỏ, bánh ngọt và cam; trong thử nghiệm với 14 tình nguyện viên, người tham gia nhận diện chính xác các mùi được tái tạo. Kết quả này là bước đầu đáng chú ý, không phải bằng chứng rằng thiết bị đã tái tạo được mọi mùi với độ trung thực cao. Thiết bị truyền mùi hiện giống một bộ phát hương có danh mục giới hạn hơn là chiếc “máy in” khứu giác phổ dụng.
Mạng có thể thêm một giác quan
Giá trị tiềm năng của công nghệ nằm ở việc làm cho nội dung số bớt phụ thuộc vào màn hình và loa. Trong một cuộc gọi video, người dùng có thể ngửi mùi cà phê mới pha; khi mua sắm trực tuyến, họ có thể thử hương nước hoa trước khi quyết định. Một tiệm bánh trong thực tế ảo cũng có thể trở nên thuyết phục hơn nếu đi kèm mùi bánh mới nướng. Nhóm nghiên cứu còn làm nguyên mẫu cốc kết hợp mùi với chất lỏng có hương vị để người dùng trải nghiệm mùi thơm và vị tương ứng qua kính thực tế hỗn hợp. Đây là hướng đáng theo dõi: mùi hương kỹ thuật số có thể bổ sung một lớp cảm giác mà giao tiếp trực tuyến lâu nay thiếu. Nhưng lợi ích sẽ chỉ rõ rệt nếu hương được đồng bộ đúng lúc, dễ chịu và đủ chính xác; nếu không, nó có nguy cơ thành hiệu ứng phụ gây xao nhãng.
Nguyên mẫu còn cách xa sản phẩm đại chúng
Scentronic hiện vẫn là nguyên mẫu nghiên cứu, chưa phải thiết bị sẵn sàng cho người tiêu dùng. Để tiến tới thương mại hóa, nhóm nghiên cứu cần dữ liệu huấn luyện lớn và đa dạng hơn, đồng thời phải giúp hệ thống nhận diện đáng tin cậy trong môi trường thực tế, nơi nhiều mùi thường hòa lẫn. Bộ tạo hương cũng cần hỗ trợ thêm mùi mà vẫn giữ được kích thước nhỏ gọn. Còn những câu hỏi thực dụng không thể bỏ qua: mùi tái tạo giống đến đâu, dung dịch có dễ nạp lại không, thiết bị bền thế nào và sương chứa chất tạo hương có an toàn khi tiếp xúc lặp lại hay không. Bởi vậy, điều đáng kỳ vọng lúc này không phải một cuộc gọi video thơm như đời thật, mà là bằng chứng rằng khứu giác có thể trở thành một phần hữu ích của trải nghiệm số. Muốn đi xa hơn, công nghệ phải giải quyết độ chính xác và an toàn trước khi mở rộng danh mục mùi.
