Cúm A không phải lúc nào cũng giống cảm lạnh nhẹ
Cúm mùa là bệnh truyền nhiễm đường hô hấp cấp tính do virus cúm gây ra, có thể lây qua giọt dịch tiết khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện và qua các hạt khí dung trong không gian kín, đông người, kém thông thoáng. Cúm A ở người cao tuổi đáng lưu tâm vì biểu hiện ban đầu có thể giống cảm lạnh hoặc những bệnh hô hấp do virus khác, trong khi nguy cơ biến chứng cao hơn.
Bệnh thường khởi phát đột ngột với ho, chảy hoặc nghẹt mũi, đau đầu, sốt, mệt mỏi, hắt hơi, đau họng và nhức mỏi cơ thể. Những dấu hiệu cúm A này không đủ để người nhà tự phân biệt chắc chắn cúm với các bệnh hô hấp khác; vì thế, đánh giá mức độ khỏe và diễn tiến triệu chứng quan trọng hơn việc chỉ dựa vào tên gọi. Đa số người mắc cúm mùa hồi phục sau khoảng một tuần, nhưng người trên 60 tuổi, nhất là người có bệnh nền, có thể suy giảm sức khỏe nhanh và gặp biến chứng đe dọa tính mạng.
Tuổi tác và bệnh nền khiến cơ thể khó chống đỡ
Nguy cơ nặng không chỉ nằm ở bản thân virus. Khi tuổi cao, hệ miễn dịch suy giảm, khả năng chống lại tác nhân gây bệnh và phục hồi sau nhiễm trùng đều có thể kém hơn. Sức dự trữ của tim, phổi, thận và khả năng điều hòa chuyển hóa cũng thường thấp hơn, khiến một đợt sốt, mất nước, ăn uống kém hoặc giảm vận động dễ làm người bệnh suy kiệt.
Bệnh tim mạch, tiểu đường, bệnh phổi mạn tính như COPD, hen và bệnh tự miễn càng làm tăng rủi ro. Sốt, viêm và thiếu oxy có thể khiến tim phải làm việc nhiều hơn; nhiễm cúm cũng có thể làm bệnh mạn tính mất ổn định. Vì vậy, cúm A ở người cao tuổi không nên bị xem như một cơn cảm lạnh sẽ tự qua, nhất là khi người bệnh vốn có nhiều bệnh nền hoặc cần trợ giúp trong sinh hoạt.
Những dấu hiệu không nên chờ đợi
Ngoài ho, sốt, đau họng và mệt mỏi, bệnh diễn tiến nặng có thể đi kèm sốt cao, ho khan, tức ngực, buồn nôn, nôn, tiêu chảy, nhiễm trùng tai hoặc viêm phổi. Nhưng ở người cao tuổi, nguy hiểm đôi khi không biểu hiện bằng sốt rõ: mệt lả bất thường, ăn uống kém, lú lẫn mới xuất hiện, đi lại kém hơn hoặc đột ngột suy giảm khả năng sinh hoạt cũng cần được chú ý.
Viêm phổi có thể xảy ra khi virus làm suy yếu hàng rào bảo vệ của phổi, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập; người có bệnh tim có thể bị suy tim nặng hơn hoặc suy tim cấp, còn người tiểu đường có nguy cơ tăng đường huyết. Khó thở, tức ngực, sốt cao kéo dài hay sức khỏe giảm nhanh là lý do cần được thăm khám sớm, không nên chờ triệu chứng tự hết. Phát hiện kịp thời giúp bác sĩ đánh giá nguy cơ biến chứng cúm và hướng dẫn xử trí phù hợp.
Phòng bệnh bằng tiêm chủng và giảm phơi nhiễm
Vắc xin cúm giúp cơ thể tạo miễn dịch chống lại các chủng virus cúm phổ biến, qua đó giảm nguy cơ mắc bệnh và biến chứng nghiêm trọng. Người cao tuổi và người có bệnh nền nên tiêm vắc xin cúm hằng năm. Đây không phải lời hứa rằng người đã tiêm sẽ không mắc cúm, mà là biện pháp phòng ngừa quan trọng để hạn chế nguy cơ bệnh nặng. Khi tìm hiểu vắc xin cúm người già, gia đình nên trao đổi với nhân viên y tế về lịch tiêm phù hợp và tình trạng sức khỏe cụ thể.
Tiêm chủng nên đi cùng các thói quen giảm lây nhiễm: hạn chế tiếp xúc gần với người đang có triệu chứng, giữ không gian thông thoáng và chú ý vệ sinh tay. Nếu trong nhà có người mắc cúm, cần giảm tiếp xúc không cần thiết với người cao tuổi. Đồng thời, kiểm soát bệnh nền và theo dõi những thay đổi về hô hấp, ăn uống, ý thức và khả năng vận động. Khi xuất hiện sốt, ho, khó thở hoặc sức khỏe suy giảm bất thường, nên đưa người cao tuổi đi khám sớm.
Thông điệp cần nhớ rất rõ: ở người trên 60 tuổi, cúm có thể khởi đầu như cảm lạnh nhưng không nên được đánh giá nhẹ chỉ vì triệu chứng quen thuộc. Tuổi cao và bệnh nền làm giảm khả năng chống đỡ, còn dấu hiệu cảnh báo có thể là lú lẫn hay suy yếu đột ngột chứ không chỉ sốt cao. Theo dõi sát, đi khám khi có dấu hiệu bất thường và tiêm phòng cúm hằng năm là những bước thiết thực để giảm nguy cơ biến chứng.
