Từ kế hoạch vận hành đến phép thử giao dịch
Trung tâm Tài chính quốc tế là mô hình tập hợp các tổ chức tài chính, nhà đầu tư và doanh nghiệp để kết nối nguồn vốn, phát triển sản phẩm tài chính và thực hiện giao dịch trong khuôn khổ quản lý chuyên biệt. Với VIFC, thước đo khởi đầu không nên chỉ là số thành viên được công nhận, mà là khả năng biến kết nối vốn thành giao dịch an toàn, có cơ chế giám sát rõ ràng. Ngày 22/10, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng chủ trì phiên họp thứ tư của Hội đồng điều hành VIFC, rà soát tiến độ và thúc đẩy trung tâm đi vào vận hành thực chất. Tại cuộc họp, ông yêu cầu cơ quan điều hành ở TP.HCM và Đà Nẵng hoàn thiện các điều kiện cần thiết trong tháng 10, đồng thời hướng tới phát sinh giao dịch vào tháng 11/2026, bảo đảm tuân thủ pháp luật và an toàn tài chính. Đây là thời hạn đầy tham vọng. Nhưng đặt mục tiêu giao dịch sớm là hợp lý nếu các cơ quan coi tháng 11 như phép thử có kiểm soát, thay vì chạy theo một dấu mốc chỉ để tuyên bố trung tâm đã hoạt động.
Mười thành viên đầu tiên tạo tín hiệu thị trường
Sáng 28/10, trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế mùa thu 2026, VIFC-HCMC trao chứng nhận cho 10 thành viên chính thức đầu tiên, với sự chứng kiến của Thủ tướng Lê Minh Hưng và lãnh đạo TP.HCM. Danh sách trải rộng từ đầu tư, tài chính và quản lý tài sản đến hàng hải, năng lượng, công nghệ và thanh toán. Những cái tên được công bố gồm VinaCapital International Partners, Gemadept Holdings, REE Energy Finance, Rovela Pay, Sở giao dịch hàng hóa IFC Việt Nam và Công ty TNHH Quản lý Tài sản Keppel (Việt Nam), cùng các đơn vị khác. Điểm đáng chú ý không chỉ là sự đa dạng ngành nghề, mà là việc các doanh nghiệp gắn tên mình với kế hoạch huy động và đầu tư vào tài chính, hạ tầng cùng các lĩnh vực liên quan. Điều đó giúp VIFC TP.HCM có nền tảng ban đầu để kết nối bên cần vốn với bên cung vốn. Tuy nhiên, cam kết của thành viên mới là đầu vào; năng lực tổ chức giao dịch và kiểm soát rủi ro mới quyết định sức nặng của bước khởi động.
Theo công bố tại diễn đàn, tổng quy mô vốn dự kiến huy động và đầu tư của 10 doanh nghiệp đến năm 2027 vào khoảng 2,7 tỉ USD, với kỳ vọng tăng lên khoảng 3 tỉ USD vào năm 2030. Quy mô này cho thấy tham vọng đáng kể, nhưng không thể đồng nhất kế hoạch với dòng vốn đã được giải ngân. Giá trị của các thành viên VIFC sẽ được kiểm chứng qua tiến độ triển khai, nhu cầu thực tế và những giao dịch có thể vận hành trong khuôn khổ pháp lý rõ ràng.
Giao dịch sớm phải đi cùng cơ chế đủ rõ
Khoảng cách giữa mục tiêu giao dịch và điều kiện vận hành nằm ở những việc ít hào nhoáng nhưng quyết định độ tin cậy: chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ, cơ chế một cửa, tiêu chuẩn công nhận thành viên và chế độ báo cáo. Hai cơ quan điều hành tại TP.HCM và Đà Nẵng cũng cần thống nhất vai trò, lĩnh vực sản phẩm để hạn chế chồng chéo. Quan trọng hơn, Phó thủ tướng yêu cầu làm rõ phạm vi, thẩm quyền và trách nhiệm thanh tra, kiểm tra, giám sát; cơ quan giám sát phải được đưa vào hoạt động trước khi phát sinh giao dịch thực chất. Đây không phải thủ tục có thể để hoàn thiện sau: một giao dịch đầu tiên thiếu ranh giới trách nhiệm rõ ràng có thể làm suy giảm niềm tin nhanh hơn bất kỳ thông điệp thu hút đầu tư nào có thể bù đắp.
Vì vậy, giao dịch VIFC đầu tiên nên được chọn từ nhu cầu đã kết nối được bên cung và bên cầu vốn, ưu tiên sản phẩm huy động và cung ứng nguồn vốn trung, dài hạn phù hợp định hướng phát triển. Cách tiếp cận này thực tế hơn việc cố gắng mở rộng danh mục sản phẩm ngay từ đầu. Mục tiêu tháng 11 có ý nghĩa nếu giao dịch được thiết kế để vừa đáp ứng nhu cầu thật, vừa giúp các cơ quan đánh giá và điều chỉnh cách vận hành.
Khởi đầu đáng chú ý, nhưng kết quả mới là thước đo
Việc có 10 thành viên chính thức đầu tiên trước thời hạn vận hành cho thấy VIFC-HCMC đã bước khỏi giai đoạn chỉ chuẩn bị về tổ chức. Các cam kết từ doanh nghiệp tạo thêm cơ sở để thiết kế những giao dịch cụ thể; yêu cầu hoàn tất điều kiện trong tháng 10 và hướng tới giao dịch tháng 11 lại đặt ra một phép thử rõ ràng về phối hợp và năng lực giám sát. Đánh giá thận trọng là cần thiết: công bố thành viên hay kế hoạch huy động vốn chưa đồng nghĩa trung tâm đã vận hành thực chất. Bước khởi động chỉ thành công khi quy trình, trách nhiệm quản lý và cơ chế kiểm soát rủi ro sẵn sàng trước giao dịch. Nếu VIFC giữ được thứ tự đó, giao dịch đầu tiên có thể tạo nền tảng đáng tin cậy cho các bước tiếp theo; nếu không, áp lực tiến độ sẽ lấn át mục tiêu xây dựng một trung tâm tài chính có chất lượng.
