Đường ven biển Việt Nam: không chỉ là con đường ngắm cảnh
Đường ven biển Việt Nam là các tuyến giao thông chạy dọc theo dải bờ biển, được quy hoạch để vừa đảm nhiệm vai trò kết nối liên vùng, hỗ trợ logistics, phòng chống thiên tai, vừa mở không gian phát triển đô thị, công nghiệp và du lịch ven biển, qua đó tạo ra một trục phát triển kinh tế – xã hội mới song song với các hành lang quốc lộ truyền thống.
Hai dự án hạ tầng giao thông ven biển với tổng vốn đầu tư hơn 13.500 tỷ đồng đang cho thấy một lựa chọn chiến lược: thay vì dồn lực vào các trục cũ đã quá tải, Việt Nam đang dịch chuyển trọng tâm sang các hành lang ven biển để mở lối phát triển mới. Một bên là tuyến đường bộ ven biển dài khoảng 23,6 km tại tỉnh có đường bờ biển ngắn nhất cả nước, với tổng mức đầu tư hơn 7.095 tỷ đồng. Bên còn lại là dự án nâng cấp đường ven biển ĐT994, dài khoảng 76,8 km, tổng vốn hơn 6.533 tỷ đồng, kết nối khu vực ven biển TP.HCM với tỉnh Lâm Đồng. Hai dự án này không chỉ là chuyện mặt đường và cây cầu, mà là phép thử cho tầm nhìn phát triển kinh tế ven biển dài hạn.
Đồng Tháp và bài toán bứt phá từ đường bờ biển ngắn nhất
Điểm đáng chú ý nhất trong bức tranh đường ven biển Việt Nam lần này là lựa chọn của một tỉnh vốn gần như không được nhắc đến khi nói về biển. Sau khi sáp nhập với Tiền Giang (cũ), tỉnh Đồng Tháp mới có khoảng 32 km bờ biển – ngắn nhất cả nước. Thay vì chấp nhận vị thế “vùng trũng” ven biển, địa phương này chọn cách đầu tư mạnh vào một tuyến đường bộ ven biển dài khoảng 23,6 km, nối khu vực Tiền Giang cũ với Long An cũ và Bến Tre cũ.
Dự án đã được Thủ tướng phê duyệt đề xuất và HĐND tỉnh thông qua chủ trương đầu tư, với tổng mức đầu tư hơn 7.095 tỷ đồng. Công trình chia hai giai đoạn: giai đoạn 1 xây dựng đường cấp III đồng bằng, 2 làn xe; giai đoạn 2 mở rộng lên 4 làn. Đây là lựa chọn khôn ngoan: đi từng bước, nhưng thiết kế đủ dư địa để nâng cấp khi nhu cầu tăng. Theo kế hoạch, báo cáo nghiên cứu khả thi sẽ được phê duyệt trong tháng 10/2026, ký hiệp định vay vốn và hoàn thành giải phóng mặt bằng trong quý IV/2026, khởi công quý I/2027 và hoàn thành quý IV/2030.
Điều đáng khen là lãnh đạo tỉnh không xem đây là một dự án xây cho xong, mà đặt nặng yêu cầu minh bạch và chất lượng. Phó Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các đơn vị thống nhất phương án đấu thầu rộng rãi trong nước và quốc tế, bảo đảm công khai, minh bạch, công bằng và rút ngắn thời gian thực hiện. Đồng thời, tỉnh đề nghị Ngân hàng Phát triển Châu Á hỗ trợ về thủ tục đấu thầu quốc tế và cử chuyên gia giám sát dự án. Trong bối cảnh nhiều dự án hạ tầng giao thông từng vướng chậm tiến độ và đội vốn, cách tiếp cận “mở cửa” cho tư vấn quốc tế là tín hiệu tích cực.
ĐT994: trục ven biển mới kết nối TP.HCM – Lâm Đồng
Nếu Đồng Tháp đang chuẩn bị cho một bước nhảy, thì tuyến đường ven biển ĐT994 lại là hình ảnh của một công trường đang tăng tốc. Dự án nâng cấp tuyến đường ven biển hiện hữu này có tổng mức đầu tư hơn 6.533 tỷ đồng, được khởi công năm 2023 nhằm đáp ứng nhu cầu đi lại và vận tải ngày càng tăng. Tuyến dài khoảng 76,8 km, điểm đầu tại xã Long Sơn, điểm cuối tại xã Bình Châu, giáp xã Sơn Mỹ, tỉnh Lâm Đồng. Nói cách khác, đây là một mắt xích quan trọng trong việc kết nối TP.HCM Lâm Đồng theo hướng ven biển, thay vì chỉ phụ thuộc vào các trục quốc lộ xuyên cao nguyên.
Theo quy hoạch, ĐT994 sẽ được nâng cấp lên quy mô 6–8 làn xe, vận tốc thiết kế 80 km/h. Nhiều hạng mục đã hình thành rõ nét: đoạn đầu tuyến dài khoảng 2 km đã hoàn thiện thảm nhựa, vạch kẻ đường, lan can và chiếu sáng; cầu Cửa Lấp 2 dài 721 m, rộng 12,5 m đã thông xe; đoạn cầu cạn phía biển song song đèo Nước Ngọt đã đưa vào khai thác, giúp lưu thông qua khu vực đèo ven biển an toàn hơn. Các đoạn còn lại đang tập trung thi công mặt đường, hệ thống thoát nước và cầu, với thời gian hoàn thành từng hạng mục dự kiến từ cuối năm 2026 đến quý I/2027, hướng tới kết nối đồng bộ toàn tuyến.
Điểm mạnh của dự án này nằm ở cách nó gắn kết nhiều không gian kinh tế ven biển thành một chuỗi liên tục. ĐT994 kết nối Long Sơn, Long Hải, Phước Hải, Hồ Tràm, Xuyên Mộc và Bình Châu – những địa danh vốn đã quen thuộc với du lịch biển, nghỉ dưỡng cao cấp. Khi tuyến đường ven biển Việt Nam này hoàn thiện, việc di chuyển giữa các điểm đến sẽ mượt mà hơn, giảm phụ thuộc vào những đoạn đường đèo hẹp, từ đó mở ra cơ hội hình thành các tour tuyến ven biển liên hoàn, thay vì các chuyến đi lẻ tẻ như hiện nay.
Tác động giao thông: từ giảm tải quốc lộ đến nâng cấp logistics
Nhìn dưới góc độ giao thông, hai dự án hạ tầng giao thông ven biển này đang giải quyết cùng lúc hai vấn đề: quá tải trên các trục hiện hữu và thiếu các hành lang chuyên biệt cho logistics. Với ĐT994, mục tiêu đầu tiên là nâng cấp tuyến đường ven biển hiện hữu để đáp ứng nhu cầu đi lại và vận tải ngày càng tăng. Khi tuyến đạt quy mô 6–8 làn, tốc độ thiết kế 80 km/h, đây sẽ là lựa chọn cạnh tranh với các tuyến quốc lộ, đặc biệt cho các luồng xe du lịch và vận tải ngắn – trung hạn dọc bờ biển.
Quan trọng hơn, ĐT994 còn đóng vai trò cầu nối giữa khu vực ven biển và cụm cảng Cái Mép – Thị Vải, cùng các khu công nghiệp, hóa dầu Long Sơn. Điều này có ý nghĩa chiến lược với logistics: hàng hóa từ khu công nghiệp ven biển có thể đi thẳng ra cảng nước sâu, giảm áp lực lên các tuyến xuyên đô thị. Khi kết nối TP.HCM Lâm Đồng theo hướng ven biển được cải thiện, luồng hàng nông sản, du lịch và dịch vụ từ cao nguyên xuống biển và ngược lại sẽ linh hoạt hơn, thay vì dồn hết lên một vài trục đường bộ truyền thống.
Ở phía Đồng Tháp, tuyến đường bộ ven biển mới tuy ngắn hơn nhiều, nhưng lại có ý nghĩa “mở cửa” ra biển cho một tỉnh vốn xoay quanh nông nghiệp và nội địa. Khi hoàn thành, tuyến sẽ kết nối các địa bàn Tiền Giang cũ, Long An cũ, Bến Tre cũ, tạo điều kiện để hàng hóa, đặc biệt là nông sản, tiếp cận nhanh hơn với các cảng và trung tâm logistics ven biển. Nếu địa phương biết đi kèm với quy hoạch kho bãi, cảng cạn, đây có thể là bước đầu để Đồng Tháp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng ven biển, thay vì chỉ là “vùng nguyên liệu” phía sau.
Động lực phát triển kinh tế ven biển và những điều cần cảnh giác
Về kinh tế, hai dự án đường ven biển Việt Nam này cùng hướng tới một mục tiêu rõ ràng: phát triển kinh tế ven biển. Với ĐT994, kỳ vọng được nêu rất cụ thể: khi hoàn thành, tuyến đường sẽ cải thiện năng lực giao thông, thúc đẩy phát triển du lịch ven biển phía đông TP.HCM và tăng cường kết nối vận tải liên tỉnh. Tuyến đường còn giúp kết nối khu vực ven biển với cụm cảng Cái Mép – Thị Vải và các khu công nghiệp, hóa dầu Long Sơn, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho vận chuyển hàng hóa và phát triển kinh tế khu vực. Đây là mô hình “ba trong một”: du lịch – công nghiệp – cảng biển cùng hưởng lợi từ một trục giao thông.
Đồng Tháp cũng đang cho thấy tham vọng tương tự, dù xuất phát điểm khiêm tốn hơn. GRDP 9 tháng đầu năm của tỉnh ước đạt 189.558 tỷ đồng (giá so sánh 2020), tăng 7,44% so cùng kỳ, trong đó khu vực công nghiệp và xây dựng tăng tới 10,86%. Câu hỏi đặt ra là: liệu tuyến đường ven biển mới có được gắn với chiến lược phát triển công nghiệp, dịch vụ và du lịch ven biển, hay chỉ dừng ở vai trò một con đường giao thông đơn thuần? Nếu không có quy hoạch không gian ven biển đi kèm, lợi ích có thể bị giới hạn, trong khi chi phí đầu tư lại rất lớn.
Tuy vậy, cả hai dự án đều đối mặt với những rủi ro quen thuộc: chậm tiến độ, chất lượng thi công, và nguy cơ phát triển nóng dọc tuyến gây áp lực lên môi trường biển. Việc Đồng Tháp chủ động yêu cầu hỗ trợ đấu thầu quốc tế và giám sát từ ADB là một bước đi đúng hướng. Với ĐT994, tiến độ hiện tại cho thấy quyết tâm hoàn thành từ cuối 2026 đến quý I/2027, nhưng để tuyến đường thực sự trở thành động lực phát triển kinh tế ven biển, các địa phương dọc tuyến cần kiên quyết tránh mô hình “chia lô bán nền ven biển”, thay vào đó là quy hoạch dài hạn cho logistics, du lịch bền vững và không gian xanh.
