Từ thiết kế trong nước đến lớp bảo vệ phần cứng
Chip VGC v1.0 là vi mạch bảo mật do Viettel và Ban Cơ yếu Chính phủ phối hợp phát triển, tích hợp thuật toán mật mã quốc gia trực tiếp vào phần cứng để mã hóa và giải mã dữ liệu quan trọng. Ngày 3/11, hai đơn vị công bố chip tại Hà Nội, cùng nền tảng bán dẫn bảo mật do Việt Nam làm chủ thiết kế. Đây là bước đi đáng chú ý vì bảo vệ dữ liệu không thể chỉ dựa vào phần mềm nếu chính phần cứng xử lý dữ liệu vẫn nằm ngoài tầm kiểm soát. Khi các hệ thống ngày càng phụ thuộc vào thiết bị điện tử và chip nhập khẩu, việc chủ động thiết kế một lớp bảo vệ chuyên dụng giúp tăng khả năng kiểm tra, điều chỉnh và kiểm soát công nghệ bảo mật. Ý nghĩa của VGC vì thế không chỉ nằm ở một sản phẩm mới, mà ở năng lực tự quyết đối với công cụ bảo vệ thông tin.
Thông số cho thấy một chip chuyên dụng, không phải chip đa năng
VGC v1.0 có kích thước đóng gói 10 × 10 mm, chứa khoảng 300 triệu transistor và được chế tạo trên tiến trình CMOS 28 nm. Những con số này mô tả quy mô và công nghệ chế tạo, nhưng không nên được hiểu như thước đo trực tiếp cho mức độ bảo mật. Điểm quan trọng hơn là chip dành riêng một khối xử lý phần cứng cho thuật toán mã khối MKV của Việt Nam, thay vì chỉ chạy thuật toán bằng phần mềm. Theo kết quả đo kiểm do Viettel công bố, tốc độ mã hóa và giải mã nhanh gấp khoảng 15 lần giải pháp thuần phần mềm khi thực hiện cùng tác vụ. Hiệu năng ấy có thể tăng tốc xử lý mật mã; còn mức an toàn tổng thể vẫn phụ thuộc vào thiết kế, kiểm thử và cách thiết bị được triển khai. VGC là chip bảo mật Việt Nam có mục tiêu chuyên biệt, không phải tuyên bố rằng mọi rủi ro dữ liệu đã được loại bỏ.
USB an toàn là ứng dụng mở màn
Ứng dụng đầu tiên của VGC v1.0 là USB lưu trữ an toàn dành cho các cơ quan Đảng, Nhà nước và Quốc phòng; chip đảm nhiệm chức năng mật mã bên trong thiết bị để bảo vệ thông tin được lưu trữ. Cách đưa chip vào một sản phẩm cụ thể là lựa chọn thực tế: thay vì chờ một hệ sinh thái bán dẫn hoàn chỉnh, các đơn vị có thể thử nghiệm lớp bảo vệ phần cứng trong một thiết bị có nhu cầu rõ ràng. Với người dùng thông thường, đây chưa phải sản phẩm đại trà hay một giải pháp thay thế mọi công cụ bảo mật. Tuy vậy, hướng ứng dụng còn có thể mở rộng sang tài chính và ngân hàng, nơi hồ sơ, hợp đồng và dữ liệu khách hàng cần được bảo vệ. Giá trị của USB lưu trữ an toàn sẽ được xác định qua kiểm chứng thực tế, khả năng tích hợp và mức độ tin cậy trong vận hành.
Tự chủ thiết kế là nền tảng, không phải đích đến
Tự thiết kế chip giúp Việt Nam giảm phụ thuộc vào nhà cung cấp nước ngoài về công nghệ và nguồn cung, đồng thời chủ động hơn trong việc xem xét những thành phần trực tiếp xử lý dữ liệu. Nhưng làm chủ thiết kế không đồng nghĩa đã tự chủ toàn bộ chuỗi sản xuất: chip vẫn cần được chế tạo tại nhà máy, và năng lực sản xuất trong nước sẽ là bước tiếp theo cần chứng minh. Hai bên dự kiến đưa VGC v1.0 vào sản xuất loạt, phát triển nền tảng vi mạch bảo mật đa lõi; chip cũng được định hướng tích hợp vào USB Token chữ ký số, phục vụ hệ thống chứng thực chữ ký số quốc gia. Nhà máy bán dẫn Viettel được kỳ vọng bắt đầu sản xuất thử nghiệm vào cuối năm 2027 theo kế hoạch công bố. Thành công lâu dài vì vậy phụ thuộc không chỉ vào tốc độ hay thông số, mà còn vào kiểm định, sản lượng và khả năng duy trì hệ sinh thái bảo mật.
