Phú Quốc và cuộc chạy đua hạ tầng trước APEC
Hạ tầng Phú Quốc APEC 2027 là tổng thể các dự án cấp điện, cấp nước, xử lý chất thải và giao thông then chốt đang được triển khai, nhằm bảo đảm đảo ngọc có đủ năng lực phục vụ sinh hoạt người dân, hoạt động du lịch – dịch vụ và đặc biệt là Hội nghị Cấp cao APEC với yêu cầu rất cao về an ninh năng lượng, an ninh nguồn nước và môi trường đô thị hiện đại, đồng bộ, ổn định trong mọi kịch bản thời tiết và phụ tải.
Nhìn từ hiện trạng, Phú Quốc đang trong một cuộc đua nước rút: điện đã có bước nhảy vọt về dự phòng, nước đang được bơm tiến độ ngay giữa mùa mưa, nhưng xử lý chất thải vẫn là “lỗ hổng” chưa được lấp kín. Câu hỏi không còn là có làm hay không, mà là liệu các dự án có kịp về đích đồng bộ để biến khẩu hiệu chuẩn bị APEC 2027 thành năng lực hạ tầng thực sự.
Sự cố cáp ngầm 110kV và bài kiểm tra sức chịu đựng của hệ thống điện
Ngày 29/11/2025, tuyến cáp ngầm vượt biển 110kV Hà Tiên–Phú Quốc, tuyến độc đạo cấp điện sinh hoạt, sản xuất, kinh doanh và du lịch cho toàn đảo, bất ngờ gặp sự cố. Đây là cú cảnh tỉnh mạnh mẽ: chỉ một sai sót trong thi công cầu của một doanh nghiệp xây dựng đã khiến “mạch máu” năng lượng của đảo bị đứt, dù nguyên nhân ban đầu được xác định là do vô ý của Công ty TNHH Tư vấn thiết kế xây dựng Thuận Thành KG khi ép cọc thép sàn đạo.
Điểm tích cực là phản ứng của hệ thống: nhờ tập trung cao độ, đến 22 giờ ngày 5/12/2025, tuyến cáp đã được đóng điện trở lại, hạn chế tối đa gián đoạn cung cấp điện cho người dân và doanh nghiệp. Câu nói đáng chú ý là: “Đây là tuyến độc đạo đóng vai trò sống còn trong việc cung cấp điện sinh hoạt, sản xuất, kinh doanh và du lịch trên toàn địa bàn đảo Phú Quốc”. Nhưng về dài hạn, nếu chỉ dừng ở khắc phục sự cố thì chưa đủ; yêu cầu Tập đoàn Điện lực Việt Nam và Tổng công ty Điện lực miền Nam sửa chữa, hoàn trả toàn bộ tuyến cáp theo đúng thiết kế ban đầu cho thấy quyết tâm biến bài học đắt giá này thành một chuẩn kỷ luật mới trong quản lý hạ tầng năng lượng.
Mạch vòng 110kV và ba dự án điện trực tiếp cho APEC
Sau cú sốc cáp ngầm, hệ thống cấp điện Phú Quốc không chỉ được “vá” mà còn được nâng cấp lên một mặt bằng mới. Ba công trình lớn đã hoàn thành và đóng điện vận hành: Trạm biến áp 220kV Phú Quốc cùng các đường dây đấu nối, đường dây 110kV Phú Quốc–Nam Phú Quốc và Phú Quốc–Bắc Phú Quốc. Việc hình thành liên kết mạch vòng 110kV giữa các trạm giúp nâng cao rõ rệt năng lực truyền tải, tăng khả năng dự phòng và độ tin cậy cung cấp điện – đúng nghĩa một “bệ phóng” hạ tầng cho Hội nghị Cấp cao APEC.
Song song, Tổng công ty Điện lực miền Nam bố trí hơn 368 tỷ đồng cho ba dự án trọng điểm cấp điện trực tiếp cho APEC 2027: hạ ngầm và phát triển lưới điện trung, hạ thế đường ĐT.975; cấp điện cho Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc và tuyến tàu điện LRT khu vực sân bay; cấp điện khu vực Trung tâm Hội nghị APEC và tuyến LRT khu vực này, với mục tiêu đóng điện đồng bộ vào 4/2027. Đây không chỉ là đầu tư cho một sự kiện, mà là bước chuyển hạ tầng Phú Quốc APEC 2027 sang chuẩn đô thị du lịch hiện đại, nơi điện không còn là “nút thắt cổ chai” mà trở thành lợi thế cạnh tranh.
Nhà máy nước Cửa Cạn, Dương Đông 2 và bài toán an ninh nguồn nước
Nếu điện là “mạch máu”, thì nước là “hơi thở” của một đảo du lịch. Nhằm chuẩn bị APEC 2027, các dự án hồ nước cùng nhà máy nước Phú Quốc – cụ thể là Cửa Cạn và Dương Đông 2 – đang được đẩy nhanh tiến độ thi công ngay trong mùa mưa. Việc chấp nhận thi công trong điều kiện thời tiết bất lợi cho thấy mức độ ưu tiên của an ninh nguồn nước: không thể để một hội nghị cấp cao và hàng chục nghìn du khách phụ thuộc vào những đường ống cũ và nguồn dự trữ mong manh.
Tuy nhiên, an ninh nước không chỉ là đủ công suất nhà máy nước Phú Quốc, mà còn là khả năng vận hành ổn định khi nhu cầu tăng đột biến, khi dịch bệnh bùng phát hoặc khi thời tiết cực đoan. Thực tế, cùng với hạ tầng, ngành y tế địa phương cũng phải bố trí khu cách ly, khu điều trị riêng cho bệnh nhân sốt xuất huyết và tay chân miệng, sẵn sàng kê thêm giường bệnh khi dịch bùng lên. Điều này cho thấy chuẩn bị APEC 2027 là một bài toán tổng hợp: nước sạch, y tế, môi trường đều phải được nhìn như một hệ thống liên thông, không thể xử lý theo kiểu chắp vá.
Điểm nghẽn rác thải và yêu cầu “bù tiến độ” cho chặng cuối
Một nghịch lý là trong khi điện và nước đang tăng tốc, thì xử lý chất thải rắn lại chậm chân. Đến nay, 20/21 dự án phục vụ APEC đã đủ mặt bằng để bàn giao cho nhà đầu tư thi công, nhưng Nhà máy xử lý chất thải rắn sinh hoạt An Thới vẫn chưa khởi công, mới ở bước trình thẩm định tại cơ quan chuyên môn. Với một đảo du lịch, đây không chỉ là một dự án kỹ thuật, mà là “van an toàn” cho môi trường, cảnh quan và hình ảnh điểm đến.
Tỉnh ủy và UBND đã yêu cầu các sở, ngành, chủ đầu tư xử lý dứt điểm các điểm nghẽn về mặt bằng, vật liệu, thủ tục; dự án chậm phải có phương án bù tiến độ, không để sự phối hợp lỏng lẻo kéo lùi cả tiến độ chuẩn bị APEC 2027. Tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công đạt 9.370 tỷ đồng, tương đương 69,54% kế hoạch vốn năm 2026, cho thấy nguồn lực không phải là vấn đề duy nhất. Vấn đề là kỷ luật thực thi. Nếu không siết chặt từ bây giờ, Phú Quốc có thể bước vào APEC với điện sáng, nước đầy nhưng rác thải và dịch bệnh trở thành “vết xước” khó chấp nhận.
