Hoàn thiện luật phải cân bằng an toàn và khả năng thực thi
Các dự án luật về an ninh, an toàn đặt ra khuôn khổ quản lý vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và phòng cháy, chữa cháy, đồng thời phân định trách nhiệm để quy định có thể thực hiện hiệu quả trong thực tế. Tại phiên thảo luận tổ ngày 26-10 trong Kỳ họp thứ hai, Quốc hội xem xét dự án sửa đổi Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, cùng dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia. Những góp ý từ đại biểu Thái Nguyên cho thấy sửa luật không nên chỉ nhắm tới rút gọn thủ tục: phải làm rõ ai chịu trách nhiệm, dữ liệu được kiểm tra ra sao và cơ chế an toàn vận hành thế nào. Đây là điều kiện để đơn giản hóa hành chính mà không tạo khoảng trống quản lý.
Luật quản lý vũ khí cần rõ trách nhiệm và căn cứ thu hồi
Góp ý dự án luật quản lý vũ khí, đại biểu Hà Sỹ Huân đề nghị quy định rõ căn cứ thu hồi công cụ hỗ trợ khi doanh nghiệp không còn đáp ứng điều kiện an toàn. Ông cũng kiến nghị xác định cụ thể trách nhiệm của Công an cấp tỉnh trong việc quản lý, tiếp nhận, vận chuyển và bàn giao vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ bị thu hồi. Đây là những khâu dễ phát sinh lúng túng nếu luật chỉ nêu nguyên tắc chung mà không xác định rõ đầu mối và quy trình. Với thủ tục hành chính, đại biểu đề nghị bổ sung trách nhiệm của người kê khai về tính chính xác, trung thực; làm rõ cách xác minh qua VNeID và cổng dịch vụ công, cũng như cách xử lý dữ liệu chưa liên thông hoặc sai lệch. Các yêu cầu ấy giúp vừa giảm thủ tục không cần thiết, vừa giữ dấu vết trách nhiệm và độ tin cậy của thông tin.
Một điểm đáng chú ý là thời hạn giải quyết thủ tục xuất khẩu, nhập khẩu tiền chất thuốc nổ. Đại biểu Hà Sỹ Huân đề nghị cân nhắc giữ mức 5 ngày làm việc thay vì rút xuống 3 ngày, để cơ quan chức năng có đủ thời gian kiểm tra, thẩm định và bảo đảm an ninh, an toàn. Đề xuất này nhắc rằng tốc độ xử lý không phải thước đo duy nhất của cải cách. Với mặt hàng có nguy cơ cao, thời hạn hợp lý cần đi cùng năng lực kiểm soát thực chất.
Luật phòng cháy cần tháo gỡ vướng mắc mà không giảm chuẩn an toàn
Đại biểu Nguyễn Công Hoàng cho biết vướng mắc trong thẩm duyệt, nghiệm thu phòng cháy, chữa cháy đang ảnh hưởng tiến độ dự án và hoạt động của trường học, bệnh viện, khách sạn, nhà hàng. Ông đồng tình với hướng cho phép chủ đầu tư tự tổ chức nghiệm thu nếu công trình thi công đúng thiết kế phòng cháy, chữa cháy, đi kèm hậu kiểm của lực lượng chức năng. Cách làm này có thể giảm ách tắc, nhưng chỉ đáng tin cậy khi hậu kiểm đủ sức phát hiện sai phạm và trách nhiệm của chủ đầu tư được quy định rõ. Đại biểu cũng đề nghị linh hoạt đối tượng phải tập huấn nghiệp vụ, cho phép người đứng đầu ủy quyền người đại diện hợp pháp tham gia. Đây là hướng điều chỉnh thực tế, miễn là không biến sự linh hoạt thành cách né trách nhiệm.
Với cơ sở bị đình chỉ trước ngày 1-7-2025, đại biểu cho rằng cần bổ sung cơ chế khắc phục để gỡ khó cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. Ông cũng đề nghị có quy định chuyển tiếp cho công trình công cộng cũ, nhất là bệnh viện và trường học đang sửa chữa hoặc xây dựng lại: được tiếp tục hoạt động nếu đáp ứng điều kiện an toàn và áp dụng biện pháp phòng cháy phù hợp, nhằm hạn chế gián đoạn dịch vụ thiết yếu. Đây là điểm người dân cảm nhận trực tiếp: quy định an toàn phải bảo vệ họ, nhưng cách áp dụng cũng cần tính đến việc duy trì khám chữa bệnh và học tập. Luật phòng cháy hiệu quả là luật vừa đặt chuẩn rõ ràng, vừa có lối khắc phục minh bạch.
Kết luận: quy định rõ để an toàn không chỉ nằm trên giấy
Các ý kiến tại Thái Nguyên tập trung vào ba việc thiết thực: xác định rõ trách nhiệm quản lý, bảo đảm dữ liệu kê khai đáng tin cậy và xử lý thủ tục phòng cháy theo hướng vừa thông thoáng vừa có hậu kiểm. Đối với vũ khí và vật liệu nổ, không nên rút ngắn thời hạn nếu điều đó làm giảm thời gian thẩm định cần thiết. Với công trình công cộng, cơ chế chuyển tiếp phải gắn với điều kiện an toàn cụ thể, không phải miễn trừ chung. Những góp ý dự án luật này cho thấy chất lượng lập pháp nằm ở khả năng biến yêu cầu an ninh, an toàn thành quy trình rõ ràng, khả thi và có người chịu trách nhiệm. Đó mới là cách vừa bảo vệ cộng đồng, vừa tránh để thủ tục thiếu nhất quán cản trở những dịch vụ thiết yếu.
