Gặp gỡ để khoa học trở nên gần hơn
VinFuture kết nối khoa học là cách đưa nhà nghiên cứu, chuyên gia quốc tế và người học trong nước vào những cuộc trao đổi trực tiếp, từ đó mở lối cho ý tưởng chung, hợp tác thực chất và một cộng đồng khoa học Việt gắn kết hơn với thế giới. Chuỗi InnovaConnect do VinFuture tổ chức tại Hà Nội, Đà Nẵng và TP.HCM vào cuối tháng 9/2026 có sự tham gia của GS David MacMillan, chủ nhân Giải Nobel Hóa học năm 2021, và GS Nguyễn Thành Vinh, Đại học New South Wales, Australia. Điểm đáng giá không chỉ là cơ hội nghe những thành tựu lớn, mà là được hỏi cách một ý tưởng bắt đầu, vì sao nhà khoa học chọn một vấn đề và họ đối mặt với thất bại ra sao. Với học sinh, sinh viên, cuộc gặp ấy có thể làm khoảng cách tâm lý giữa khoa học quốc tế và nghiên cứu mình có thể theo đuổi trở nên nhỏ hơn. Kết nối học thuật vì thế bắt đầu từ đối thoại, không phải từ những bài giảng một chiều.
Quy mô các hoạt động cho thấy đây không phải vài cuộc gặp rời rạc. Tính đến năm 2026, InnovaTalk đã tổ chức 26 hội thảo trực tuyến, thu hút hơn 5.000 chuyên gia từ 72 quốc gia và vùng lãnh thổ; InnovaConnect đã triển khai 12 chuỗi sự kiện tại 10 trường đại học, viện nghiên cứu, với 35 chuyên gia quốc tế và hơn 6.000 người tham dự. Những con số ấy có ý nghĩa khi chúng mở rộng khả năng tiếp cận tri thức và tạo ra cơ hội hỏi đáp trực tiếp. Sự tò mò của người trẻ, thay vì chỉ được khuyến khích chung chung, có thể gặp người đang làm khoa học ở tuyến đầu.
Từ trao đổi đến dự án xuyên biên giới
Giá trị của một diễn đàn khoa học phải được đo bằng điều còn lại sau khi sự kiện kết thúc. Trường hợp PGS.TS Võ Thắng Nguyên cho thấy kết nối có thể đi xa hơn danh thiếp và những cuộc trò chuyện ngắn. Sau InnovaConnect năm 2025 tại Đà Nẵng, nơi ông trao đổi về vật liệu, điện hóa và kinh tế tuần hoàn, ông phát triển hợp tác nghiên cứu với TS Dư Hoàng Long, nhà nghiên cứu tại Đại học Monash, Australia, về sản xuất ammonia từ nước thải bằng phương pháp điện hóa. Hướng nghiên cứu này tìm cách biến chất thải thành tài nguyên, gắn câu hỏi khoa học với lợi ích môi trường và kinh tế tuần hoàn. Qua trao đổi với GS Yeon-Tae Yu tại Đại học Quốc gia Jeonbuk ở Hàn Quốc, ông còn thảo luận cơ hội đưa học viên sau đại học vào các nhóm nghiên cứu tại đó. Đây là hình dung thuyết phục về hợp tác nghiên cứu quốc tế: có vấn đề cụ thể, đối tác bổ trợ và lối đi cho đào tạo.
Cơ hội mở rộng sang những lĩnh vực khác. Trong InnovaConnect tháng 10/2026 với chủ đề an toàn dữ liệu và trí tuệ nhân tạo trong y tế số, PGS. Nguyễn Thị Thu Trâm, Trường Đại học Y Dược Cần Thơ, trao đổi với GS Haifeng Shen của Southern Cross University và PGS. Lê Nguyễn Quốc Khánh của Taipei Medical University về ứng dụng AI trong chăm sóc sức khỏe, nhất là bảo vệ dữ liệu cá nhân người bệnh. Bà dự kiến duy trì kết nối, hướng tới lập nhóm nghiên cứu y tế số, tổ chức đào tạo về an toàn dữ liệu sức khỏe và đạo đức AI, đồng thời tìm cơ hội hợp tác quốc tế. Giá trị ở đây không phải lời hứa rằng mọi cuộc gặp sẽ thành dự án, mà là một con đường tiếp nối đủ rõ để các nhà nghiên cứu thử sức.
Xây mạng lưới dài hạn, không dừng ở sự kiện
Muốn biến cảm hứng thành năng lực nghiên cứu, các mối quan hệ cần được duy trì qua trao đổi nhân lực, đồng hướng dẫn và dự án chung. GS Nguyễn Thành Vinh mong muốn thúc đẩy mô hình đồng hướng dẫn nghiên cứu sinh giữa Việt Nam và Australia, trao đổi sinh viên, nhà nghiên cứu trẻ, cùng xây dựng đề xuất tài trợ và triển khai nghiên cứu. Tầm nhìn ấy hợp lý vì khoa học xuyên biên giới không thể chỉ dựa vào một hội thảo hay chuyến thăm ngắn hạn. InnovaConnect có thể là điểm khởi đầu; phần khó hơn là tạo điều kiện để các nhóm tiếp tục làm việc cùng nhau, thống nhất câu hỏi, chia sẻ chuyên môn và duy trì cơ hội cho người trẻ.
Các hoạt động khác cũng bổ sung những tầng kết nối. Chuỗi Đối thoại Khám phá Tương lai đã đến 30 trường đại học kể từ Tuần lễ Khoa học Công nghệ VinFuture 2023, kết nối cộng đồng trong nước với 45 nhà khoa học quốc tế. Điều này giúp kết nối học thuật không chỉ thuộc về một nhóm giảng viên hay một trường, mà có thể lan tới nhiều ngành và thế hệ. Dẫu vậy, số cuộc gặp hay người tham dự không tự động tạo nên năng lực khoa học; thước đo đáng tin hơn là những hợp tác được duy trì và cơ hội đào tạo cụ thể. VinFuture đang góp phần mở cánh cửa ấy. Nếu các kết nối tiếp tục được nuôi dưỡng thành mạng lưới nghiên cứu, cộng đồng khoa học Việt sẽ có thêm đối tác, tri thức và khả năng cùng giải quyết vấn đề. Đó là hướng đi đáng ủng hộ.
