Cảnh giác phải bắt đầu từ những cuộc trò chuyện gần dân
Lừa đảo trực tuyến là hành vi dùng mạng xã hội, điện thoại, đường dẫn hoặc ứng dụng giả mạo để đánh cắp thông tin, chiếm quyền tài khoản hay dụ nạn nhân tự chuyển tiền. Vì thủ đoạn thường khai thác tâm lý sợ hãi, ham lợi hoặc nhu cầu cấp bách, người dân cần được hướng dẫn nhận diện ngay tại nơi mình sinh sống.
Công an xã Đạ Tẻh 2 đã gặp gỡ, trao đổi trực tiếp với người dân tại khu dân cư, phổ biến cách thức lừa đảo thường gặp và hướng dẫn biện pháp phòng ngừa phù hợp. Cách làm này đáng chú ý vì cảnh báo chung trên mạng khó thay thế được việc giải thích cụ thể, hỏi đáp trực tiếp và nhắc lại những việc cần làm khi có cuộc gọi đáng ngờ.
Hoạt động diễn ra trong bối cảnh các đối tượng liên tục lợi dụng mạng xã hội, điện thoại và những mối quan hệ xã hội để dụ dỗ người dân, học sinh bằng lời mời đi làm xa, hứa hẹn việc nhẹ, thu nhập cao, bao ăn ở và đi lại; những lời mời như vậy còn có thể che giấu nguy cơ mua bán người hoặc cưỡng bức lao động. Vì thế, tuyên truyền an ninh mạng cần đi cùng cảnh báo về những rủi ro ngoài đời thực.
Thủ đoạn thay đổi, nhưng thường đánh vào nhu cầu và nỗi sợ
Một kịch bản phổ biến là giả danh Công an, Viện kiểm sát, Tòa án hoặc cán bộ cơ quan nhà nước, nói người nghe liên quan đến vụ án rồi gây áp lực để họ cung cấp thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng hoặc chuyển tiền. Kịch bản khác mạo danh cơ quan thuế, bảo hiểm xã hội, điện lực hay ngân hàng, yêu cầu cập nhật hồ sơ qua đường link giả hoặc cài ứng dụng không rõ nguồn gốc.
Với người lao động, lời mời việc nhẹ lương cao, vay trực tuyến, hỗ trợ tài chính khẩn cấp, thuê trọ giá rẻ hoặc tham gia đánh bạc trực tuyến có thể trở thành mồi nhử. Chiêu làm nhiệm vụ nhận hoa hồng cũng thường bắt đầu bằng khoản trả nhỏ để tạo lòng tin, rồi yêu cầu nạp thêm tiền trước khi chiếm đoạt. Điểm chung là kẻ gian thúc ép quyết định nhanh hoặc hứa lợi ích vượt xa mức hợp lý.
Các buổi hướng dẫn của Phòng An ninh mạng Công an thành phố Bắc Ninh đưa cảnh báo đến nhiều nhóm người nghe, trong đó có công nhân tại Công ty TNHH Nexcon Việt Nam, người dân tại UBND xã Xuân Cẩm và học sinh tại Trường THPT Thái Thuận. Theo thống kê được công bố, từ đầu năm 2026 đến nay, đơn vị đã xử lý 9 vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản, liên quan 28 đối tượng, gây thiệt hại gần 32 tỷ đồng.
Quy tắc tự bảo vệ cần được biến thành thói quen
Phòng tránh lừa đảo không đòi hỏi người dân phải am hiểu kỹ thuật, nhưng cần giữ một nguyên tắc: không làm theo yêu cầu bất thường chỉ vì người gọi tự xưng là cán bộ hay hứa hẹn khoản lợi lớn. Không chia sẻ mật khẩu, mã OTP hoặc thông tin bảo mật ngân hàng; không bấm đường link lạ, quét mã QR không rõ nguồn gốc hay cài ứng dụng chưa được xác thực.
Khi được yêu cầu chuyển tiền hoặc hoàn tất thủ tục trực tuyến, hãy dừng lại để kiểm tra qua kênh chính thức và xác minh người liên hệ. Học sinh cũng cần giữ kín mật khẩu, mã xác thực và thông tin riêng tư, cân nhắc trước khi đăng hay chia sẻ nội dung trên mạng. Những bước này là nền tảng của an toàn thông tin, không phải thủ tục phụ.
Nếu nghi bị lừa, hãy bình tĩnh, không chuyển tiền, lưu lại tin nhắn hoặc bằng chứng và báo cho người thân hay cơ quan chức năng. Công an xã Đạ Tẻh 2 hướng dẫn người dân liên hệ số 02633.881.777 để được hỗ trợ. Với học sinh gặp đe dọa, dụ dỗ hoặc dấu hiệu lừa đảo, cần báo cha mẹ, thầy cô thay vì tự xử lý một mình.
Tuyên truyền liên tục mới tạo được sức phòng vệ chung
Đợt cao điểm tại Bắc Ninh đặt mục tiêu đưa công tác phòng, chống lừa đảo trên không gian mạng đến gần người dân hơn, giúp họ nhận biết thủ đoạn mới và chủ động tự bảo vệ. Hiệu quả không nên chỉ đo bằng số buổi tuyên truyền: điều quan trọng là người nghe có nhớ phải dừng giao dịch, kiểm chứng danh tính và tìm hỗ trợ khi bị gây áp lực hay không.
Thời gian tới, lực lượng Công an dự kiến tiếp tục phối hợp với chính quyền địa phương, trường học và doanh nghiệp, mở rộng hướng dẫn đến khu dân cư, trang bị kỹ năng cho học sinh, sinh viên; ngân hàng và đơn vị viễn thông cũng được khuyến khích phối hợp cảnh báo, phát hiện, ngăn chặn hành vi lừa đảo.
Đưa cảnh báo đến tận nơi là bước đi thiết thực, nhưng tự bảo vệ vẫn cần trở thành phản xạ của mỗi người. Khi không vội tin, không giao mã xác thực và luôn kiểm chứng yêu cầu chuyển tiền, người dân giảm đáng kể sơ hở mà kẻ gian thường khai thác. Đó mới là thước đo rõ nhất của tuyên truyền hiệu quả.
