Đồng hành cùng dân tộc là sợi chỉ xuyên suốt
Giáo hội Phật giáo Việt Nam là tổ chức thống nhất của Phật giáo cả nước, hình thành từ sự hợp nhất các tổ chức Giáo hội, tổ chức Hội và hệ phái, với truyền thống gắn bó việc tu hành cùng trách nhiệm đối với cộng đồng và đất nước. Nhìn từ thông điệp kỷ niệm, giá trị đáng chú ý nhất không chỉ là chặng đường 45 năm thành lập, mà là yêu cầu tiếp tục biến tinh thần đồng hành thành đóng góp cụ thể trong giai đoạn mới. Sáng 6/11, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam ghi nhận, đánh giá cao những đóng góp của Giáo hội đối với đạo pháp và dân tộc. Ông nhấn mạnh các giá trị từ bi, trí tuệ, nhân nghĩa và đoàn kết đã hòa quyện trong đời sống dân tộc; tinh thần “hộ quốc an dân” vì thế không chỉ thuộc về ký ức lịch sử, mà còn là định hướng phụng sự hôm nay.
Ngày 7/11/1981, Giáo hội được thành lập trên cơ sở thống nhất các tổ chức Phật giáo trong nước. Việc kỷ niệm dấu mốc ấy đồng thời gắn với Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X, khai mạc sáng 7/11 tại Thành phố Hồ Chí Minh, cho thấy đây vừa là dịp nhìn lại, vừa là thời điểm xác lập ưu tiên cho chặng đường tiếp theo.
Phật giáo đồng hành phải hiện diện trong đời sống
Thông điệp “đồng hành cùng dân tộc” có sức nặng khi được đo bằng những việc người dân cảm nhận trực tiếp. Trong phát biểu tại lễ kỷ niệm, Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc biểu dương đóng góp của Giáo hội trong văn hóa, giáo dục, từ thiện, an sinh xã hội và đối ngoại; ông bày tỏ tin tưởng Giáo hội sẽ tiếp tục góp phần xây dựng đất nước phồn vinh, văn minh, hạnh phúc. Các hoạt động được nêu gồm chăm lo người nghèo, người yếu thế, hỗ trợ cộng đồng chịu thiên tai, đóng góp cho y tế, dạy nghề, giáo dục và bảo vệ môi trường. Đây là cách Phật giáo đồng hành trở nên thiết thực: không dừng ở lời khẳng định đạo lý, mà tham gia vào những nhu cầu thiết yếu của xã hội.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng nhắc đến sự tham gia của Giáo hội và tăng ni trong xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh, phòng chống tội phạm, ứng phó thiên tai, dịch bệnh và các hoạt động trợ giúp xã hội. Những đóng góp ấy tạo cầu nối giữa đời sống tôn giáo và lợi ích chung. Tuy vậy, tinh thần phụng sự chỉ có thể duy trì bền vững khi được tổ chức minh bạch, có kỷ cương và gắn với nhu cầu thực tế của cộng đồng.
Tự do tín ngưỡng đi cùng trách nhiệm và đối thoại
Cả hai thông điệp đều đặt hoạt động tôn giáo trong khuôn khổ tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng. Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc khẳng định Đảng, Nhà nước và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam nhất quán quan điểm tôn trọng, bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của mọi người. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng nhấn mạnh các chính sách, pháp luật được ban hành nhằm bảo đảm quyền này cho nhân dân. Đây là nền tảng quan trọng: quyền tự do tôn giáo không chỉ là nguyên tắc được tuyên bố, mà cần được thực hiện nhất quán trong đời sống và đi cùng sự tôn trọng lẫn nhau giữa các cộng đồng.
Mối liên hệ giữa quyền và trách nhiệm vì vậy cần được nhìn nhận song hành. Một Giáo hội có thể đóng góp hiệu quả hơn khi không gian sinh hoạt tín ngưỡng được bảo đảm, còn sự tham gia có tổ chức vào các công việc xã hội giúp củng cố niềm tin và gắn kết cộng đồng. Thông điệp kỷ niệm không nên chỉ được đọc như sự ghi nhận thành quả đã qua; đó còn là lời nhắc rằng đồng hành cần tiếp tục bằng hành động, trong khuôn khổ pháp luật và trên tinh thần hòa hợp.
Nhiệm kỳ mới cần biến định hướng thành năng lực
Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X có nhiệm vụ tổng kết công tác nhiệm kỳ IX, nhìn nhận kết quả và hạn chế, rút kinh nghiệm rồi quyết nghị phương hướng, chương trình hành động cho nhiệm kỳ 2026–2031. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị đại hội thống nhất ý chí, khắc phục tồn tại và xây dựng tổ chức Giáo hội trang nghiêm, vững mạnh, phát triển. Đây là mục tiêu đúng hướng, nhưng ý nghĩa của nó sẽ được kiểm chứng qua năng lực điều hành, sự gắn kết giữa các cấp và chất lượng những chương trình phục vụ cộng đồng.
Định hướng nhiệm kỳ mới là xây dựng Giáo hội đoàn kết, hòa hợp, kỷ cương, đổi mới và phát triển bền vững. Phó Thủ tướng cũng mong Giáo hội tiếp tục củng cố đoàn kết, hòa hợp và xây dựng tổ chức vững mạnh để bước vào chặng đường mới. Kỷ niệm 45 năm thành lập vì thế có ý nghĩa khi trở thành điểm khởi đầu cho những ưu tiên rõ ràng, lấy phụng sự xã hội làm thước đo và bảo đảm rằng tinh thần Phật giáo đồng hành tiếp tục hiện diện trong đời sống. Kết luận, Giáo hội sẽ giữ được vai trò gắn bó với dân tộc khi vừa gìn giữ nền tảng đạo pháp, vừa chứng minh giá trị bằng những đóng góp thiết thực, có trách nhiệm.
