Miễn vé tạo lực hút, nhưng chưa đủ để đổi thói quen
Miễn vé xe buýt là chính sách hỗ trợ toàn bộ giá vé cho hành khách trên các tuyến thuộc diện áp dụng, nhằm giảm chi phí đi lại và khuyến khích sử dụng giao thông công cộng. Sau bốn tháng triển khai, chính sách tại TP.HCM cho thấy sức hút ban đầu rõ rệt, nhưng lượng khách tăng chưa thể tự nó chứng minh người dân đã chuyển bền vững khỏi phương tiện cá nhân. Nghị quyết 09/2026/NQ-HĐND được áp dụng từ ngày 1/7 đến hết 31/12/2026, bao phủ 134 tuyến. Từ tháng 7 đến hết tháng 10, các tuyến này phục vụ 43.338.489 lượt khách; riêng tháng 10 có hơn 13 triệu lượt, tăng 44% so với cùng kỳ năm trước. Vé miễn phí giúp giảm khoản chi đi lại trực tiếp, đồng thời hạ rào cản để người dân thử xe buýt TP.HCM. Tuy nhiên, điều cần đo tiếp không chỉ là tổng lượt đi, mà là bao nhiêu người tiếp tục chọn xe buýt khi ưu đãi chấm dứt.

Khách tăng cần đi cùng dịch vụ đáng tin cậy
Số liệu tăng là tín hiệu đáng mừng, nhưng chưa phải thước đo đầy đủ về chất lượng. Tỷ lệ xuất bến đúng giờ đạt 97,2%, cao hơn chỉ tiêu 95%; cùng lúc, hệ thống ghi nhận 292 phản ánh về xe buýt bỏ trạm trong bốn tháng. Thành phố cũng chưa có kết quả khảo sát chính thức về mức độ hài lòng của hành khách. Những con số ấy nhắc rằng giá vé thấp có thể kéo người dân lên xe, còn việc xe dừng đúng chỗ, thời gian chờ hợp lý và hành trình thuận tiện mới quyết định họ có quay lại hay không. Tỷ lệ lượt đi được xác thực qua hệ thống vé điện tử tăng từ 55,12% trong tháng 7 lên 85,62% trong tháng 10. Dù vậy, người cao tuổi, khách vãng lai và người ít quen thiết bị điện tử vẫn gặp trở ngại. Nếu thủ tục xác thực gây khó, chính sách dù rộng vẫn có thể bỏ sót những người cần được hỗ trợ.
Kết nối metro số 1 phải thuận tiện từ nhà ga đến điểm dừng
Sáng 5/11, Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND TP.HCM khảo sát việc thực hiện hỗ trợ 100% giá vé sau bốn tháng triển khai, đồng thời xem xét kết nối xe buýt với metro số 1. Đoàn đi tuyến buýt số 166 từ Đại học Quốc gia - Suối Tiên và khảo sát metro trên đoạn từ ga Nhà hát Thành phố đến ga Đại học Quốc gia. Đây là hướng kiểm tra đúng trọng tâm: một chuyến metro chỉ thực sự thuận tiện khi hành khách có thể tiếp cận điểm dừng và chuyển phương tiện dễ dàng. Tại ga Đại học Quốc gia, đoàn xem xét điều kiện tiếp cận nhà ga, điểm dừng và thao tác xác thực lượt đi. Kết nối metro số 1 với xe buýt cần được đánh giá như một hành trình liền mạch, thay vì hai dịch vụ riêng rẽ. Thành phố nên ưu tiên lối đi rõ ràng, điểm đón trả thuận tiện và cách xác thực dễ dùng; nếu chuyển tuyến vẫn phiền hà, miễn vé khó phát huy trọn vẹn lợi ích.

Sau ngày 31/12, hỗ trợ nên có trọng tâm và dễ tiếp cận
Chính sách hiện hành hết hiệu lực ngày 31/12/2026, nên cuộc khảo sát nhằm cung cấp dữ liệu thực tế để xây dựng phương án tiếp theo từ năm 2027. Thành phố đã phân bổ 630 tỷ đồng cho sáu tháng cuối năm 2026; kinh phí theo dự toán và phương án giá được duyệt cho 134 tuyến là hơn 492 tỷ đồng, còn số thực chi sẽ được xác định qua nghiệm thu và quyết toán. Quy mô hỗ trợ khiến việc đo đúng lượt đi và đánh giá hiệu quả sử dụng ngân sách trở thành yêu cầu thiết yếu. Theo tôi, phương án kế tiếp không nên mặc định kéo dài miễn phí đại trà nếu dữ liệu chưa chứng minh được tác động bền vững. Thành phố cần công khai nhóm được hỗ trợ, mức hỗ trợ và nguồn kinh phí, đồng thời giữ cách tiếp cận thuận tiện cho người cao tuổi và người khó dùng công nghệ. Một chính sách vé xe buýt tốt phải giảm gánh nặng đi lại nhưng cũng thúc đẩy xe chạy đúng giờ, đón trả đúng quy định và kết nối hiệu quả với metro. Miễn vé đã mở cánh cửa; chất lượng dịch vụ mới quyết định người dân có bước qua hay không.






