Nguy hiểm nằm ở tốc độ diễn tiến
Bệnh não mô cầu là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra, có thể lây qua dịch tiết đường hô hấp khi tiếp xúc gần và diễn tiến nhanh, dẫn đến biến chứng nặng nếu chậm phát hiện, điều trị. Đây không phải căn bệnh nên chờ xem triệu chứng có tự hết hay không: một số trường hợp có thể chuyển nặng trong vòng 48 giờ, thậm chí tối cấp và nguy cơ tử vong sau 24 giờ. Hà Nội mới ghi nhận hai ca rải rác, chưa có ổ dịch, nhưng mật độ dân cư cao và việc đi lại, giao lưu thường xuyên khiến nguy cơ mầm bệnh xâm nhập vẫn đáng lưu ý. Số ca hiện tại không phải lý do để chủ quan; điều quan trọng là nhận diện dấu hiệu sớm và biết khi nào cần tìm trợ giúp y tế.
Nhận biết dấu hiệu và đừng trì hoãn đi khám
Các triệu chứng viêm màng não có thể khởi phát đột ngột với sốt cao, đau đầu dữ dội, buồn nôn hoặc nôn và cứng cổ. Một số người xuất hiện ban xuất huyết, gồm các chấm hoặc mảng tím thẫm trên da; giai đoạn đầu đôi khi dễ bị nhầm với cúm hoặc nhiễm trùng thông thường. Trẻ nhỏ có thể quấy khóc bất thường, bỏ bú, lừ đừ hoặc khó đánh thức. Nếu có những dấu hiệu nghi ngờ, hãy đến ngay cơ sở y tế gần nhất, không tự mua thuốc điều trị tại nhà và không chờ triệu chứng tự thuyên giảm. Người sống cùng nhà, tiếp xúc gần với ca bệnh hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao nên liên hệ cơ sở y tế để được đánh giá và hướng dẫn. Đi khám sớm là lựa chọn an toàn hơn tự phán đoán tại nhà.
Tiêm chủng cần lựa chọn phù hợp
Tiêm chủng là một biện pháp quan trọng để phòng bệnh não mô cầu, nhưng không nên mặc định mọi loại vaccine đều bảo vệ trước mọi chủng vi khuẩn. Việt Nam hiện có vaccine phòng các nhóm huyết thanh B, BC và A, C, Y, W-135 dành cho trẻ em và người lớn; vaccine bảo vệ một nhóm huyết thanh không đồng nghĩa bảo vệ đầy đủ trước các nhóm khác. Vì vậy, hãy trao đổi với nhân viên y tế để chọn vaccine não mô cầu phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe và nguy cơ phơi nhiễm, đồng thời hỏi rõ lịch tiêm được khuyến nghị. Hà Nội đang tăng cường giám sát, phối hợp với trạm y tế phát hiện sớm trường hợp nghi mắc và chuẩn bị vaccine, vật tư cùng điều kiện cần thiết để phục vụ tiêm chủng an toàn. Sự chuẩn bị này hữu ích, nhưng mỗi người vẫn cần chủ động hỏi tư vấn thay vì tự chọn vaccine.
Phòng lây nhiễm bằng thói quen hằng ngày
Vì vi khuẩn lây chủ yếu qua giọt bắn và dịch tiết mũi, họng khi tiếp xúc gần, lâu với người bệnh hoặc người mang vi khuẩn, những nơi sinh hoạt đông người cần chú ý thông khí và hạn chế tiếp xúc sát khi có người ho, sốt. Để phòng bệnh não mô cầu, hãy rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn; đeo khẩu trang ở nơi đông người hoặc khi tiếp xúc với người có biểu hiện ho, sốt; giữ nhà ở, lớp học và nơi làm việc sạch, thông thoáng; tránh tiếp xúc gần với người nghi mắc. Người mang vi khuẩn có thể không có triệu chứng nhưng vẫn truyền bệnh, nên vệ sinh và giảm phơi nhiễm vẫn có ý nghĩa ngay cả khi quanh mình chưa ghi nhận ca bệnh. Tiêm chủng kết hợp với thực hiện hướng dẫn phòng lây nhiễm là cách tiếp cận có trách nhiệm hơn việc chỉ trông chờ vào giám sát dịch.
