Hai nhiệm vụ trong bối cảnh chiến tranh đổi thay
Học viện Kỹ thuật Quân sự là cơ sở đào tạo và nghiên cứu của quân đội, có nhiệm vụ phát triển tri thức, nhân lực và công nghệ phục vụ quốc phòng. Tại Hà Nội sáng 28/10, Học viện kỷ niệm 60 năm ngày truyền thống và đón nhận danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân lần thứ hai; dịp này, Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng giao Học viện hai nhiệm vụ trọng tâm trước yêu cầu tác chiến mới. Đây không chỉ là những đầu việc nghiên cứu: chúng đặt ra yêu cầu gắn tư duy chiến lược với năng lực công nghệ có thể tự chủ. Cạnh tranh công nghệ, trí tuệ nhân tạo phát triển nhanh và những hình thái chiến tranh mới khiến việc chuẩn bị quốc phòng từ sớm, từ xa ngày càng phụ thuộc vào năng lực nhận diện xu hướng và biến tri thức thành sức mạnh thực tế.
Nhiệm vụ thứ nhất: nhìn lại để định hình chiến lược
Nhiệm vụ đầu tiên yêu cầu Học viện tham gia tổng kết 100 năm Đảng lãnh đạo cách mạng Việt Nam và 40 năm thực hiện cương lĩnh, tập trung vào sự lãnh đạo đối với quốc phòng, an ninh, xây dựng lực lượng vũ trang, chiến lược, nghệ thuật và khoa học quân sự. Mục tiêu không dừng ở việc hệ thống hóa quá khứ: kết quả nghiên cứu cần góp phần định hình tầm nhìn chiến lược cho 100 năm tiếp theo. Đây là phần việc có ý nghĩa nền tảng, bởi công nghệ dù tiên tiến đến đâu cũng không thể thay thế tư duy chiến lược phù hợp với yêu cầu bảo vệ Tổ quốc. Vai trò của đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học và thế hệ học viên vì thế không chỉ là tiếp nhận kiến thức, mà còn chủ động nghiên cứu, đề xuất cách tiếp cận cho những thách thức quốc phòng trong tương lai.
Nhiệm vụ thứ hai: làm chủ công nghệ tác chiến
Nhiệm vụ thứ hai đi thẳng vào thực tiễn các phương thức tác chiến mới cùng những thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống: Học viện phải nghiên cứu cách xây dựng năng lực tự chủ, độc lập và vững mạnh trước những biến đổi đó. Định hướng được giao gắn nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số với nghệ thuật quân sự hiện đại, phục vụ yêu cầu tự lực, tự cường. Đây là lựa chọn đúng trọng tâm: nếu chỉ mua sắm hoặc tiếp nhận công nghệ mà thiếu năng lực thiết kế, tích hợp và cải tiến, khả năng ứng phó sẽ bị giới hạn. Vì vậy, làm chủ công nghệ quốc phòng không phải khẩu hiệu bổ trợ, mà là điều kiện để thích ứng với công nghệ tác chiến mới. Học viện được kỳ vọng trở thành trung tâm nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, làm chủ công nghệ quốc phòng then chốt và công nghệ lưỡng dụng, hướng tới trình độ khu vực và quốc tế.
Tự chủ phải đi cùng nhân lực và năng lực thực thi
Hai nhiệm vụ chỉ có thể tạo chuyển biến khi được nối với đào tạo và năng lực triển khai. Học viện hiện có gần 1.000 cán bộ, giảng viên, nhà khoa học; đào tạo đại học, thạc sĩ và tiến sĩ ở 60 ngành với 160 chương trình, đồng thời đào tạo nhân lực thiết kế, chế tạo vũ khí và trang bị kỹ thuật. Học viện cũng được giao triển khai 9 trong 10 lĩnh vực công nghệ chiến lược, là một trong 7 cơ sở đào tạo trọng điểm về an toàn thông tin và thuộc nhóm 18 trường được ưu tiên đầu tư cho bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và an ninh mạng thông minh. Những quy mô này tạo nền tảng, nhưng không tự bảo đảm thành công. Yêu cầu tiếp theo là gắn lý thuyết với thực hành, phát triển nhân lực chất lượng cao trong công nghệ lượng tử, hàng không vũ trụ, bán dẫn, AI, phân tích dữ liệu và an ninh mạng. Tự lực, tự cường chỉ có ý nghĩa khi nghiên cứu quốc phòng chuyển thành năng lực làm chủ và kết quả cụ thể.
Kết luận: biến nhiệm vụ thành năng lực quốc phòng
Hai nhiệm vụ được giao kết hợp một hướng nhìn dài hạn với một yêu cầu cấp thiết: tổng kết kinh nghiệm để xây dựng chiến lược, đồng thời làm chủ công nghệ trước các hình thái tác chiến đang thay đổi. Cách đặt nhiệm vụ này khẳng định nghiên cứu quốc phòng không thể tách rời khoa học, đào tạo và thực tiễn quân sự. Với Học viện Kỹ thuật Quân sự, thước đo không chỉ là số đề tài hay chương trình đào tạo, mà là khả năng biến tri thức thành công nghệ và nhân lực phục vụ nhiệm vụ quốc phòng. Tự lực, tự cường vì thế cần được thể hiện bằng năng lực nghiên cứu, thiết kế, chế tạo và cải tiến của chính mình. Nếu triển khai quyết liệt và gắn kết được các mắt xích ấy, Học viện có thể góp phần quan trọng vào hiện đại hóa quân đội; nếu không, hai nhiệm vụ sẽ chỉ dừng ở định hướng. Kết quả thực tế mới là câu trả lời cuối cùng.
