Chăm sóc liên tục thay vì chỉ chờ bệnh mới chữa
Chăm sóc người cao tuổi là mạng lưới dịch vụ y tế và hỗ trợ xã hội phối hợp liên tục để bảo vệ sức khỏe thể chất, tinh thần và khả năng sinh hoạt của mỗi người, từ gia đình, cộng đồng đến bệnh viện. Đây là bước chuyển cần thiết khi tuổi thọ tăng nhưng những năm sống khỏe mạnh mới là thước đo đáng quan tâm. Người cao tuổi thường cùng lúc đối mặt với bệnh mạn tính, suy giảm vận động, dinh dưỡng và nhận thức; điều trị từng bệnh riêng lẻ khó giữ được khả năng tự chủ. Vì vậy, hai đô thị lớn đang tìm cách đưa chăm sóc ra khỏi khuôn khổ bệnh viện. Hà Nội đặt trọng tâm vào điểm chăm sóc ban ngày gần nơi ở, còn TP.HCM xây dựng mạng lưới nhiều tầng liên thông với bệnh viện. Khác biệt về cách tổ chức không làm lu mờ điểm chung: dự phòng và theo dõi lâu dài phải trở thành phần thường ngày của chăm sóc, chứ không chỉ bắt đầu sau một biến cố sức khỏe.
Hà Nội đưa an dưỡng ban ngày về gần người dân
Hà Nội chọn mô hình an dưỡng ban ngày như một mắt xích dự phòng đặt gần cộng đồng, thay vì mặc định người cao tuổi phải vào cơ sở lưu trú tách biệt. Tháng 6/2026, phường Long Biên tiên phong vận hành mô hình tại một điểm trường cũ được cải tạo; người cao tuổi được theo dõi sức khỏe, tập phục hồi chức năng, tư vấn dinh dưỡng và sinh hoạt cùng mọi người, rồi trở về nhà vào buổi chiều. Giá trị của cách làm này nằm ở sự cân bằng: gia đình vẫn hiện diện trong đời sống của người cao tuổi, trong khi nhân viên y tế có cơ hội phát hiện sớm nguy cơ và hỗ trợ đều đặn. Thành phố cũng định hướng đưa dịch vụ về trạm y tế, biến chăm sóc dự phòng thành việc tiếp cận được trong khu dân cư. Đây là lựa chọn đáng ưu tiên nếu Hà Nội muốn giảm lệ thuộc vào mô hình dưỡng lão khép kín; điều kiện quyết định sẽ là nhân lực, chất lượng dịch vụ và khả năng duy trì theo dõi.
TP.HCM nối gia đình với bệnh viện bằng mạng lưới đa tầng
TP.HCM đối diện nhu cầu lớn và ngày càng phức tạp: khoảng 1,57 triệu người từ 60 tuổi trở lên, gần 11% dân số; thành phố bước vào giai đoạn già hóa từ năm 2017 và dự báo trở thành đô thị có dân số già vào khoảng năm 2038. Từ năm 2025, thành phố thí điểm chăm sóc ban ngày tại Bệnh viện Phục hồi chức năng–Điều trị bệnh nghề nghiệp; người cao tuổi được trị liệu, chăm sóc sức khỏe, gặp gỡ và tham gia hoạt động cộng đồng. Hướng đi tiếp theo là mạng lưới nhiều tầng, điều chỉnh theo sức khỏe, mức độ phụ thuộc và điều kiện của từng người: hỗ trợ tại nhà, dịch vụ cộng đồng và bệnh viện khi cần. So với cách tiếp cận của Hà Nội, mô hình TP.HCM nhấn mạnh rõ hơn sự kết nối giữa các cấp chăm sóc. Đây là hướng hợp lý trước áp lực lên gia đình, nhưng chỉ hiệu quả khi chuyển giao thông tin và trách nhiệm giữa các mắt xích không bị đứt đoạn.
Điều dưỡng là mắt xích giữ cho chăm sóc không đứt quãng
Cả hai mô hình sẽ khó đạt mục tiêu nếu thiếu lực lượng theo dõi thường xuyên. Trong lão khoa tích hợp, điều dưỡng nhận diện thay đổi sức khỏe, phối hợp thực hiện kế hoạch chăm sóc, quản lý ca bệnh và kết nối bệnh viện với y tế cơ sở. Chăm sóc cần liền mạch từ lúc tiếp nhận, điều trị nội trú đến phục hồi sau xuất viện, có phối hợp giữa chuyên khoa và các tuyến y tế. Điều đó cũng đòi hỏi gia đình được hướng dẫn để tiếp tục hỗ trợ người bệnh tại nhà, thay vì phải tự xoay xở sau khi người thân rời viện. Định hướng chung của ngành y tế là mở rộng chăm sóc tại nhà, trung tâm ban ngày, cơ sở nội trú và câu lạc bộ người cao tuổi; đồng thời nâng năng lực trạm y tế, với mục tiêu chuyển đổi 3.321 trạm y tế cấp xã thành đơn vị y tế công hoàn chỉnh vào năm 2030. Hà Nội và TP.HCM đang mở hai lối vào khác nhau cho cùng một hệ thống. Thước đo thành công không phải số mô hình được công bố, mà là người cao tuổi có thể sống an toàn, tự chủ và được chăm sóc đúng lúc ngay trong cộng đồng của mình.
