Từ chủ trương đến chương trình hành động
Chương trình hành động về thu hút và trọng dụng nhân tài là kế hoạch của Chính phủ nhằm chuyển định hướng về phát triển nhân tài thành nhiệm vụ, đầu mối phụ trách và tiến độ thực hiện cụ thể. Ngày 23/10/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết 336/NQ-CP, triển khai Kết luận 105-KL/TW cùng Chương trình hành động 48-CTr/TW của Bộ Chính trị. Điểm đáng chú ý không chỉ là lời kêu gọi tìm người giỏi, mà là cách đặt việc đó trong một chương trình liên ngành, gắn với yêu cầu phát triển các lĩnh vực chiến lược. Cách tiếp cận này đúng hướng: nhân tài khó được thu hút bằng ưu đãi riêng lẻ nếu thiếu nhiệm vụ đủ sức hấp dẫn, môi trường làm việc và lộ trình phát triển. Nghị quyết có hiệu lực từ ngày ký, tạo căn cứ để các cơ quan bắt đầu triển khai.
Nhận diện đúng nơi cần người giỏi
Một trong những khâu nền tảng là xác định rõ nhu cầu, thay vì áp dụng một danh sách nhân tài chung cho mọi lĩnh vực. Bộ Khoa học và Công nghệ được giao xác định, cập nhật danh mục ngành, lĩnh vực mũi nhọn, nhiệm vụ chiến lược, dự án trọng điểm và bài toán lớn quốc gia cần thu hút nhân tài; đồng thời phát triển nền tảng số để tìm kiếm, kết nối và dự báo nhu cầu. Hướng này có ý nghĩa thực tế: cơ quan, viện nghiên cứu và doanh nghiệp cần biết đang tìm người cho nhiệm vụ nào, với năng lực gì. Bộ Nội vụ được giao xây dựng Khung tiêu chí quốc gia theo hướng mở, linh hoạt theo nhóm đối tượng, lĩnh vực và loại nhiệm vụ. Nếu tiêu chí đủ linh hoạt mà vẫn minh bạch, chính sách có thể nhận diện cả chuyên gia giàu kinh nghiệm lẫn nhân tài trẻ, thay vì chỉ dựa vào một thước đo thành tích cứng.
Trọng dụng phải đi cùng cơ hội phát triển
Thu hút nhân tài chỉ là bước đầu; trọng dụng nhân tài mới quyết định họ có thể tạo ra kết quả lâu dài hay không. Chương trình giao Bộ Nội vụ xây dựng hồ sơ trình Chính phủ về nghị quyết của Quốc hội quy định cơ chế, chính sách đặc biệt; đồng thời rà soát quy định hiện hành và nghiên cứu hoàn thiện chính sách về tiền lương, nhà ở, đất đai. Chương trình cũng đặt nhiệm vụ xây dựng cơ sở dữ liệu, hệ thống chỉ số và cổng thông tin quốc gia về nhân tài. Ở khâu phát triển, Bộ Giáo dục và Đào tạo được giao xây dựng chương trình “Nhân tài dẫn dắt nhân tài”, kết nối chuyên gia đầu ngành với người trẻ, hỗ trợ phát hiện sớm, đào tạo và bồi dưỡng. Đáng chú ý, định hướng ngân sách nhà nước dành cho công tác nhân tài là khoảng 0,1% GDP hằng năm. Nguồn lực này chỉ phát huy tác dụng nếu gắn với nhiệm vụ và đầu ra có thể đánh giá.
Thước đo sẽ là thực thi
Với người có tài năng, chính sách còn hướng tới giảm trở ngại khi làm việc: chương trình nêu việc đơn giản hóa thủ tục, quy trình nội bộ và thiết lập đối thoại định kỳ để tiếp nhận, xử lý kiến nghị. Bộ Công an được giao tham mưu chính sách “Thị thực nhân tài Việt Nam” và phối hợp hoàn thiện thủ tục nhập cảnh, cư trú cho nhân tài quốc tế cùng gia đình. Đây là những điểm có thể tác động trực tiếp đến khả năng tìm kiếm, tiếp nhận và giữ chân chuyên gia, nhưng hiệu quả phụ thuộc vào quy trình rõ ràng và cách áp dụng nhất quán. Các bộ, cơ quan ngang bộ và ủy ban nhân dân cấp tỉnh phải báo cáo kết quả thực hiện về Bộ Nội vụ trước ngày 15/11 hằng năm. Mốc báo cáo tạo cơ sở theo dõi, song điều quan trọng hơn là công khai kết quả và điều chỉnh chính sách khi không đạt mục tiêu.
Nghị quyết 336 đặt nền tảng đúng khi gắn thu hút nhân tài với ngành mũi nhọn, đào tạo, môi trường làm việc và trách nhiệm triển khai. Tuy nhiên, thành công không nằm ở số lượng nhiệm vụ được giao mà ở việc nhân tài có được trao cơ hội, nguồn lực và quyền chủ động để giải quyết những bài toán lớn hay không. Vì vậy, bước tiếp theo cần được đánh giá bằng kết quả thực tế: cơ chế có thông thoáng, tiêu chí có công bằng và người tài có thể cống hiến lâu dài hay không.
