Một tình huống bất ngờ, khoảng trống kiến thức hiện rõ
Kinh nguyệt ở nữ sinh là một thay đổi tự nhiên của cơ thể khi bước vào tuổi dậy thì, nhưng việc thiếu kiến thức và vật dụng cần thiết có thể khiến các em lo lắng, gián đoạn sinh hoạt ở trường.
Khảo sát với hơn 4.800 nữ sinh THCS cho thấy chỉ 32,4% hiểu đúng và đầy đủ về chu kỳ kinh nguyệt; hơn 67% cảm thấy bất tiện khi kỳ kinh xuất hiện bất ngờ tại trường học. Khi chưa có vật dụng cần thiết, hơn 23% cho biết phải dùng giấy vệ sinh hoặc vải sạch, còn 22% chọn xin giáo viên cho về nhà. Đây không phải chuyện vụn vặt: một hiện tượng bình thường của cơ thể vẫn có thể biến thành nỗi lo khiến học sinh rời lớp. Ngày 19/10, chương trình “Là Con Gái Thật Tuyệt” năm học 2026-2027 được khởi động tại Trường THCS Hoàng Mai, Hà Nội, với hơn 550 nữ sinh tham dự để trao đổi cùng chuyên gia về tuổi dậy thì và chăm sóc bản thân.
Biết cơ thể mình không nên là điều phải ngại
Con số khảo sát phản ánh hai thiếu hụt song song: hiểu biết về chu kỳ và khả năng xử lý ngay tại trường. Hơn 60% nữ sinh mới nhận diện kinh nguyệt qua những biểu hiện thể chất thông thường, chưa hiểu rõ đây là dấu hiệu cơ thể bắt đầu có khả năng sinh sản. Khi thiếu thông tin phù hợp, các em dễ xem thay đổi tự nhiên là điều đáng xấu hổ, thay vì biết cách chăm sóc bản thân và tìm người hỗ trợ.
Đó là lý do giáo dục sức khỏe học sinh cần bắt đầu trước khi tình huống phát sinh. Hướng dẫn về vệ sinh, lựa chọn sản phẩm phù hợp và dấu hiệu cần tư vấn y tế giúp các em có kiến thức thực hành, không phải dựa vào lời truyền miệng. Một nữ sinh lớp 9 tham gia buổi giao lưu chia sẻ rằng sau khi được bác sĩ giải thích, em tự tin hơn, biết cần chuẩn bị gì và tìm ai giúp đỡ khi gặp khó khăn. Giáo dục tuổi dậy thì trẻ em vì thế không chỉ là cung cấp thông tin sinh học; đó còn là chuẩn bị tâm lý để các em không hoảng sợ trước những thay đổi của chính mình.
Hỗ trợ thiết thực cần có ngay trong trường
Chương trình “Là Con Gái Thật Tuyệt” đặt mục tiêu trong năm học 2026-2027 tiếp cận hơn 120.000 nữ sinh tại 186 điểm trường thuộc 20 tỉnh, thành phố. Trọng tâm không chỉ là một buổi nói chuyện: mô hình “Góc Nữ sinh” tại phòng y tế trường học cung cấp tài liệu giáo dục giới tính do Bộ Y tế ban hành và hỗ trợ băng vệ sinh khi cần. Các buổi chuyên đề có chuyên gia y tế, kết hợp nội dung qua video về những thay đổi cơ thể, chu kỳ kinh nguyệt và vệ sinh cá nhân phù hợp.
Đây là hướng đi đáng giá vì kiến thức phải đi cùng khả năng tiếp cận vật dụng và người lớn đáng tin cậy. Một nữ sinh đang loay hoay cần biết mình có thể đến phòng y tế, hỏi cán bộ y tế học đường hoặc giáo viên, thay vì phải xin về nhà. Với chủ đề “Hành trình từ đô thị tới biên cương”, chương trình ưu tiên 100 trường nội trú, bán trú tại 100 xã biên giới đất liền trong giai đoạn đầu. Sự ưu tiên này phù hợp với thực tế rằng học sinh ở địa bàn khó khăn có thể hạn chế hơn về kiến thức, sản phẩm vệ sinh và điều kiện chăm sóc bản thân.
Chuẩn bị kinh nguyệt là một phần của quyền được học tập
Một chương trình giáo dục chỉ có ý nghĩa khi những hỗ trợ được duy trì sau lễ khởi động. Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam đề nghị các đơn vị tiếp tục theo dõi việc triển khai, bảo đảm nguồn lực và đánh giá hiệu quả mô hình. Đó là bước cần thiết để “Góc Nữ sinh” không dừng ở một điểm đặt trong phòng y tế, mà trở thành nơi học sinh thực sự tin tưởng và có thể tìm đến.
Chuẩn bị kinh nguyệt nên được xem là kỹ năng chăm sóc sức khỏe cơ bản, không phải trách nhiệm riêng của từng em hay gia đình. Trường học có thể giúp bằng thông tin chính xác, vật dụng sẵn có và cách hỏi han không phán xét. Khi nữ sinh hiểu chu kỳ, biết xử lý tình huống và được hướng dẫn nơi tìm trợ giúp, các em có thêm tự tin để tiếp tục học tập bình thường. Khoảng trống mà khảo sát hơn 4.800 học sinh chỉ ra sẽ không được lấp đầy bằng lời khuyên chung chung; cần giáo dục sớm, đều đặn và có hỗ trợ thực tế. Đó mới là cách để một kỳ kinh bất ngờ không biến thành lý do khiến các em phải rời lớp.
