Một hành trình văn hóa, không phải phông nền dân gian
Concert Dân Chơi Dân Ca là nhạc hội của Phương Mỹ Chi, dùng âm nhạc, ngôn ngữ và nghệ thuật diễn xướng để đưa khán giả khám phá văn hóa ba miền thay vì chỉ mượn hình ảnh dân gian làm trang trí. Tối 7/11, Day 2 diễn ra tại Sân Đông, Trung tâm Triển lãm Việt Nam ở Hà Nội, tiếp nối hành trình từng được giới thiệu tại TP.HCM. Chương trình đón hơn 5.000 khán giả và kéo dài hơn ba tiếng. Con số ấy cho thấy sức hút của một dự án đặt chất liệu truyền thống ở vị trí trung tâm, nhưng điểm đáng bàn không chỉ là quy mô. Giữa lúc nhiều chương trình khai thác màu sắc vùng miền, Phương Mỹ Chi chọn xây dựng một mạch kể xuyên suốt. Đây là quyết định có giá trị: khán giả không chỉ nghe các ca khúc riêng lẻ mà còn được dẫn qua những không gian văn hóa khác nhau.
Từ Huế, Tây Nguyên đến sắc màu Bắc Bộ
Cấu trúc Bắc - Trung - Nam giúp concert Phương Mỹ Chi có đường dây rõ ràng, thay vì xếp tiết mục theo một danh sách rời rạc. Ở chặng miền Trung, “Buôn Trăng” gợi không khí xứ Huế bằng hình ảnh vầng trăng và những dải lụa; “Gối Gấm” đưa vũ đạo vào phần trình diễn giàu tính sân khấu. Với “Ưng Cái Bụng”, âm thanh cồng chiêng, đàn T’rưng, vũ điệu và hoạt cảnh đời sống Ê Đê mở rộng câu chuyện sang Tây Nguyên. Những từ “Ami”, “Ama” trong ca từ còn đưa ngôn ngữ bản địa đến gần người nghe trẻ. Sang miền Bắc, liên khúc “Trẩy Hội Làng” cùng các làn điệu như “Lý Cây Đa”, “Trống Cơm” và chầu văn “Cô Đôi Thượng Ngàn” cho thấy âm nhạc dân gian có thể trở thành trục chính của một chương trình đại chúng.
Sự giao thoa hiệu quả khi có người kể chuyện
Điểm mạnh của Dân Chơi Dân Ca nằm ở cách đặt âm nhạc hiện đại cạnh nghệ thuật truyền thống mà không biến chúng thành hai mảng tách biệt. Múa rối cạn dẫn đường cho hành trình sân khấu; màn hình, ban nhạc và chuyển cảnh kết nối các chặng thành một concept show có mạch. Sự góp mặt của nghệ sĩ nhiều thế hệ tiếp tục làm giàu ngôn ngữ biểu diễn: NSND Tự Long dẫn chuyện, NSND Thanh Ngoan gắn với hát xẩm, NSƯT Kim Tử Long và NSƯT Trinh Trinh đưa cải lương vào chương trình, trong khi Pháo, Double2T và RHYDER đem đến màu sắc đương đại. Các nghệ nhân Hát Xoan từ bốn phường Xoan gốc cũng xuất hiện trong “Thử Lòng Quân Tử”, giúp di sản hiện diện qua chính người thực hành. Những cuộc kết hợp này không chỉ tạo bất ngờ; chúng khiến sân khấu trở thành nơi các thế hệ và loại hình nghệ thuật đối thoại.
Dân ca có thể bước vào đời sống hôm nay
Hướng đi của Phương Mỹ Chi đáng chú ý vì đặt câu hỏi thực tế: làm sao để di sản không dừng ở lời giới thiệu trang trọng mà có thể được công chúng trẻ tiếp nhận? Câu trả lời của concert là chọn lọc chất liệu, phối hợp với ngôn ngữ trình diễn đương đại và kể chúng thành một hành trình dễ theo dõi. Khi dân ca, nghệ thuật truyền thống và tri thức bản địa được nghiên cứu rồi sáng tạo phù hợp, chúng có thể bước vào đời sống giải trí thay vì chỉ được nhắc đến như ký ức. Dĩ nhiên, sân khấu hoành tráng tự nó không bảo đảm chiều sâu; giá trị nằm ở việc mỗi hình ảnh, làn điệu và khách mời đều phục vụ câu chuyện văn hóa. Với cách tổ chức này, concert cho thấy Phương Mỹ Chi đang dùng thế mạnh âm nhạc của mình để kể về Việt Nam. Đó là lựa chọn thuyết phục hơn việc chỉ phủ lên ca khúc hiện đại vài dấu hiệu dân gian.
