Đống quần áo bị bỏ lại là cảnh báo, không phải sự cố đơn lẻ
Rác thải dệt may là quần áo, vải vóc và các sản phẩm dệt bị loại bỏ sau sử dụng, có thể gây ô nhiễm nếu không được thu gom, phân loại và xử lý đúng cách. Những ngày giữa tháng 10-2026, hàng trăm tấn quần áo cũ chất đống tại khu vực ngõ 252 đường Mỹ Đình, phường Từ Liêm, Hà Nội; hàng nghìn bao tải chứa quần áo, chăn vải và đồ dùng cũ nằm ngổn ngang, có nơi cao gần 2 mét. Nhiều kiện bung vỡ, đồ vải ngấm mưa và bốc mùi ẩm mốc. Chính quyền địa phương cùng các đơn vị môi trường đô thị đã huy động người và phương tiện thu dọn khẩn cấp, chuyển số hàng này về Khu liên hợp xử lý chất thải Nam Sơn. Vấn đề không dừng ở cảnh quan nhếch nhác: một khối lượng lớn đồ vải bị bỏ lại cho thấy hệ thống tiếp nhận và xử lý quần áo sau sử dụng chưa theo kịp sức mua.
Khi bị chất đống ngoài trời, vải giữ nước, chiếm diện tích, có thể tích tụ mầm bệnh và phát tán mùi hôi. Polyester, nylon và spandex còn khiến bài toán kéo dài hơn: những sợi tổng hợp phổ biến này có thể mất hàng chục đến hàng trăm năm để phân hủy. Gọi đây là ô nhiễm thời trang không phải cường điệu; đó là hệ quả hữu hình của việc sản phẩm được mua nhanh, dùng ngắn rồi bị đẩy khỏi tầm mắt.
Thời trang nhanh đẩy lượng thải lên, tái chế chưa theo kịp
Sự tiện lợi của thời trang nhanh đang nuôi một vòng lặp bất lợi: giá thành rẻ, mẫu mã đổi liên tục và thương mại điện tử khiến việc mua đồ mới trở nên dễ dàng, trong khi tuổi thọ sử dụng thường không được đặt lên hàng đầu. Sản lượng sản phẩm dệt may toàn cầu tăng từ 50 triệu tấn năm 2000 lên 109 triệu tấn năm 2020 và được dự báo đạt 145 triệu tấn vào năm 2030.
Quy mô rác thải cho thấy tái chế hiện chưa phải lối thoát đủ lớn: thế giới phát sinh khoảng 92 triệu tấn chất thải dệt may mỗi năm, trung bình mỗi giây có một xe tải quần áo bị chôn lấp hoặc đốt bỏ. Chỉ khoảng 8% sợi dệt được sản xuất từ nguyên liệu tái chế, còn chưa đầy 1% quần áo cũ được tái chế thành sợi dệt mới. Vì vậy, chỉ kêu gọi quyên góp hay tái chế sau khi đã mua và thải bỏ là chưa đủ. Nếu sản lượng tiếp tục tăng, mọi giải pháp ở cuối vòng đời đều phải chạy theo một dòng rác ngày càng lớn.
Từ phân loại tại nguồn đến thời trang xanh
Hà Nội đã có một bước đi quản lý đáng chú ý: ngày 29-12-2025, thành phố ban hành Quyết định số 87/2025/QĐ-UBND về quản lý chất thải rắn sinh hoạt của hộ gia đình, cá nhân; quyết định có hiệu lực từ ngày 8-1-2026. Theo quy định được nêu trong tài liệu, vải và đồ da thuộc nhóm chất thải có khả năng tái sử dụng, tái chế và phải được phân loại tại nguồn. Quy định chỉ phát huy tác dụng khi người dân biết cách tách riêng đồ vải, còn hoạt động thu gom có đầu mối tiếp nhận và phương án xử lý rõ ràng. Nếu thiếu các khâu đó, quần áo được gom với thiện ý vẫn có thể trở thành hàng tồn đọng.
Thời trang xanh cần bắt đầu trước lúc mua: chọn sản phẩm bền, ưu tiên chất liệu thân thiện môi trường như sợi tre hoặc vải hữu cơ, rồi sửa chữa và tái sử dụng thay vì vội bỏ. Với người tiêu dùng, đây không phải lời kêu gọi mua thêm một loại sản phẩm mới, mà là mua ít hơn và dùng lâu hơn. Các thương hiệu cũng cần coi độ bền và khả năng xử lý cuối vòng đời là phần thiết yếu của thiết kế, không phải trách nhiệm chuyển hết cho người mua.
Giảm rác bắt đầu từ cách mua và cách bỏ
Vụ tập kết ở Từ Liêm cho thấy rác thải dệt may không tự biến mất khi rời khỏi tủ quần áo. Chuyển hàng về khu xử lý là việc cấp thiết để giải quyết đống tồn đọng, nhưng đó vẫn là xử lý hậu quả; muốn tránh lặp lại, cần giảm lượng đồ bị thải bỏ và tổ chức thu gom, phân loại có trách nhiệm.
Mỗi người có thể bắt đầu bằng việc ưu tiên chất lượng hơn số lượng, cân nhắc nhu cầu trước khi mua, sửa món đồ còn dùng được và tái sử dụng khi phù hợp. Quần áo không còn hợp với mình cũng cần được phân loại, chuyển tới nơi tiếp nhận có khả năng sử dụng hoặc xử lý, thay vì gom vô định. Thời trang xanh chỉ có ý nghĩa khi cả chuỗi cùng thay đổi: người mua dùng lâu hơn, đơn vị thu gom minh bạch hơn và nhà quản lý bảo đảm quy trình thực thi. Đống quần áo ở Từ Liêm vì thế là lời nhắc rõ ràng: muốn giảm ô nhiễm thời trang, phải ngăn rác hình thành từ đầu.
