Một ngã rẽ chính sách đang đến gần
Chính sách Iran của chính quyền Trump là lựa chọn giữa gây sức ép quân sự và đạt thỏa thuận với Tehran, trong khi thời điểm quyết định chịu ảnh hưởng từ bầu cử và an ninh khu vực. Ngày 22/10, ông Donald Trump nói Mỹ hiện không đàm phán với Iran và dự báo sẽ sớm có diễn biến mới; ông cho rằng nhiều người chờ thay đổi sau bầu cử giữa kỳ tháng 11. Đây không chỉ là cách gây áp lực lên Tehran: nó còn cho thấy Washington chưa đưa ra lối thoát ngoại giao rõ ràng, dù thỏa thuận vẫn là một lựa chọn được nêu công khai. Trump đồng thời khẳng định lệnh phong tỏa hàng hải sẽ tiếp tục có hiệu lực. Ông nói đêm trước đó có 22 triệu thùng dầu đi qua eo biển Hormuz, nhưng không thùng nào xuất phát từ Iran hoặc được chuyển đến nước này.
Lời cảnh báo quân sự đi cùng sức ép khu vực
Trong cuộc phỏng vấn ngày 25/10, Trump mô tả lựa chọn của mình là “đánh bại đối phương hoàn toàn” hoặc đạt thỏa thuận, đồng thời nói thời điểm ra quyết định đang đến gần. Ông từng phát tín hiệu Mỹ có thể nối lại tấn công sau cuộc bầu cử giữa kỳ ngày 3/11; Nhà Trắng được cho là nghiêng về phương án này. Mỹ cũng điều thêm binh sĩ, gồm nhóm tác chiến tàu sân bay thứ ba, về phía Vịnh Ba Tư. Những động thái ấy khiến khả năng tấn công quân sự Iran trở nên đáng tin hơn trong mắt Tehran, dù chưa phải quyết định cuối cùng. Bối cảnh là các mối đe dọa nhằm vào người Mỹ ở Trung Đông từ Iran và lực lượng Houthi ngày càng tăng. Mỹ đang giảm nhân sự ngoại giao và quân sự tại một số khu vực; Houthi cũng nhiều lần tấn công sân bay Riyadh.
Sau bầu cử chưa chắc là thời điểm hành động
Mốc sau bầu cử giữa kỳ đang được nhắc đến nhiều, nhưng đó chưa phải lịch tấn công đã được xác nhận. Giới chức Mỹ cảnh báo giai đoạn từ sau bầu cử đến khi Quốc hội khóa mới nhậm chức có thể đặc biệt nguy hiểm, trong khi thời điểm cụ thể vẫn chưa chắc chắn. Theo một nguồn tin được dẫn lại, Iran chuẩn bị ứng phó với chiến dịch ném bom mới và tính đến khả năng trả đũa tại Israel, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất cùng những nơi khác trong khu vực. Tehran cũng cảnh báo có thể mở rộng đáp trả sang hạ tầng quan trọng, gồm các tuyến cáp viễn thông ngầm dưới biển, nếu Mỹ và Israel tiếp tục tấn công. Thêm vào đó, bầu cử Israel ngày 27/10 có thể làm thay đổi tính toán chính trị của đồng minh Mỹ. Vì vậy, căng thẳng Trung Đông có thể tăng trước cả khi Washington công bố lựa chọn.
Ngoại giao vẫn là lối ra ít rủi ro hơn
Sức ép quân sự không đồng nghĩa với việc chiến tranh là kết cục đã định. Các quan chức Mỹ vẫn xem một thỏa thuận qua đàm phán Iran Mỹ là phương thức khả dĩ nhất để chấm dứt xung đột. Cuộc họp tại Istanbul ngày 23/10, với sự tham gia của ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ, Saudi Arabia, Ai Cập và Pakistan, cũng kêu gọi đẩy mạnh ngoại giao để ngăn chiến tranh lan rộng. Tuy nhiên, tuyên bố “không đàm phán” của Trump khiến con đường này hiện thiếu dấu hiệu tiến triển cụ thể. Phong tỏa tiếp diễn, lực lượng Mỹ được tăng cường và những lời cảnh báo trả đũa đang thu hẹp khoảng trống cho thỏa hiệp. Kết luận hợp lý lúc này không phải đoán chắc ngày Mỹ ra tay, mà là nhìn nhận Washington đang giữ cả hai phương án trên bàn. Một quyết định có thể đến sau bầu cử, nhưng diễn biến khu vực cũng có thể đẩy thời điểm ấy sớm hơn hoặc muộn hơn.
