Hỗ trợ đúng lúc giúp ý tưởng thành sinh kế
Hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp là việc kết hợp vốn, kiến thức kinh doanh và cơ hội tiếp cận khách hàng để biến ý tưởng tại địa phương thành sinh kế có thể duy trì và phát triển. Ở Hải Phòng, cách tiếp cận này đang đi từ những nhu cầu cụ thể của từng cơ sở đến chương trình hành động cấp thành phố: Hội Liên hiệp Phụ nữ phối hợp Sở Công Thương kết nối doanh nghiệp phân phối với cơ sở sản xuất, kinh doanh do phụ nữ làm chủ.
Hiệu quả của hỗ trợ không nằm ở số buổi phát động, mà ở việc người làm ăn có thêm lựa chọn để vượt qua trở ngại trước mắt. Khởi nghiệp ở tuổi 50 với món xôi khúc truyền thống, chị Phạm Thị An tại phường An Biên được kết nối vay vốn và đưa sản phẩm tới các lễ hội, chương trình xúc tiến thương mại. Cơ sở hiện làm khoảng 250–300 viên xôi mỗi ngày, doanh thu 6,2–7 triệu đồng/ngày; sản phẩm đạt OCOP 3 sao.
Trường hợp chị Vũ Thị Xoan cho thấy một dạng hỗ trợ khác: vốn vay, khoản hỗ trợ mở quán chè và sự đồng hành của Hội giúp chị kết hợp bán hàng với nuôi cá, ổn định thu nhập và thoát diện cận nghèo. Những kết quả ấy đáng kể, nhưng cũng đặt ra yêu cầu phải nhìn hỗ trợ như một quá trình chứ không phải khoản tiếp sức một lần.
Từ nghề may đến hợp tác xã tạo việc làm
Hành trình của chị Đinh Thị Chúc, một phụ nữ dân tộc Mường sinh năm 1978, cho thấy ý tưởng kinh tế thường nảy sinh từ trải nghiệm rất gần gũi. Yêu nghề may từ trẻ, chị từng làm nghề để kiếm thêm thu nhập nhưng khoản kiếm được không đủ trang trải gia đình. Mong muốn tạo việc ổn định tại quê nhà, nhất là cho phụ nữ yếu thế không muốn đi làm xa, đã thôi thúc chị tìm một mô hình phù hợp với người dân địa phương.
Năm 2018, khi các cấp Hội triển khai Đề án Hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp, chị vận động 11 phụ nữ làm nghề may lập tổ hợp tác. Sau hơn một năm, tổ tạo việc thường xuyên cho 11 thành viên và việc thời vụ cho 10 phụ nữ trong thôn. Năm 2020, với hỗ trợ và tư vấn của Hội, nhóm đăng ký thành lập Hợp tác xã may mặc Thạch Bình, do chị Chúc làm giám đốc.
Con đường mở rộng không bằng phẳng: hợp tác xã thiếu vốn đầu tư máy móc, khó giữ đơn hàng ổn định và phải đáp ứng yêu cầu cao về chất lượng, tiến độ. Chị Chúc tự tìm nơi học hỏi, xây kênh bán hàng trực tuyến, đầu tư máy may công nghiệp và đào tạo theo cách cầm tay chỉ việc. Hiện hợp tác xã có 25 thành viên, tạo việc thường xuyên cho 30 người; thu nhập hằng tháng được duy trì ở mức 4,5–6,5 triệu đồng/người.
Quy mô hỗ trợ phải đi cùng nhu cầu thực tế
Các mô hình cho thấy phụ nữ khởi nghiệp không cần cùng một gói hỗ trợ. Người mới tạo sinh kế cần vốn và đầu ra ban đầu; cơ sở đã hoạt động cần kỹ năng quản trị, nâng chất lượng sản phẩm và mạng lưới phân phối. Giai đoạn 2021–2025, các cấp Hội ở Hải Phòng hỗ trợ 2.440 phụ nữ khởi sự kinh doanh, khởi nghiệp, đồng thời bồi dưỡng năng lực cho hơn 5.600 phụ nữ là chủ doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất, kinh doanh.
Tháng 4/2026, UBND thành phố ban hành Kế hoạch 113/KH-UBND thực hiện Đề án Hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp giai đoạn 2026–2035. Riêng giai đoạn 2026–2030, kế hoạch đặt mục tiêu nâng kỹ năng kinh doanh cho 2.500 phụ nữ, tư vấn 5.000 doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh do phụ nữ làm chủ tiếp cận tín dụng ưu đãi, đồng thời hướng dẫn 500 hộ chuyển đổi thành doanh nghiệp.
Thành phố còn dự kiến xây dựng mạng lưới 50 cố vấn khởi nghiệp, tổ chức 10–20 hoạt động hội chợ, kết nối cung cầu và hỗ trợ 200–400 lượt cơ sở quảng bá trên nền tảng số. Đây là hướng đi đáng ủng hộ, nhưng thước đo không nên dừng ở số người được tập huấn hay lượt tham gia sự kiện. Điều cần theo dõi là phụ nữ có giữ được đơn hàng, cải thiện năng lực sản xuất và tạo việc làm ổn định hay không.
Kết luận: đồng hành phải theo đến thị trường
Hải Phòng đang xây dựng môi trường hỗ trợ từ cấp Hội, chính quyền và các sở, ngành đến kế hoạch quy mô thành phố. Bước tiếp theo cần là nối các nguồn lực ấy thành hành trình liền mạch: tiếp cận vốn, tư vấn phù hợp, nâng chất lượng sản phẩm rồi mở được thị trường. Câu chuyện chị Chúc và những cơ sở do phụ nữ làm chủ cho thấy phát triển kinh tế địa phương bền hơn khi người khởi nghiệp không phải tự xoay xở một mình sau ngày thành lập mô hình.
