Một đầu mối đường thủy mới cho tỉnh
Cảng bốc xếp hàng hóa Yên Bình là dự án cảng loại III tại phường Trung Thành, được thiết kế làm đầu mối tiếp nhận, bốc dỡ và trung chuyển hàng hóa giữa đường thủy với đường bộ ở Thái Nguyên. Ngày 29/10, Công ty Cổ phần Đầu tư, Xây dựng và Khai thác khoáng sản Thăng Long tổ chức khởi công dự án; Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc tham dự buổi lễ. Quy mô công bố gồm 24,92 ha, tổng vốn đầu tư 435 tỷ đồng và 7 cầu bến. Đây không chỉ là một công trình mới để bổ sung vào bản đồ giao thông của tỉnh: giá trị đáng chú ý nằm ở khả năng đưa vận tải thủy vào chuỗi luân chuyển hàng hóa vốn phụ thuộc nhiều vào đường bộ. Dự án cũng được khởi công trong chuỗi công trình chào mừng 195 năm thành lập tỉnh và Festival Trà quốc tế Thái Nguyên 2026.
Quy mô lớn, nhưng hiệu quả phụ thuộc vào kết nối
Công suất cảng hàng hóa được thiết kế ở mức 3,8–4,5 triệu tấn mỗi năm; đây là năng lực dự kiến, không phải sản lượng đã đạt được. Cảng nằm ven sông Cầu, gần cao tốc Hà Nội – Thái Nguyên, Quốc lộ 3 và cụm cảng Đa Phúc, tạo cơ sở để kết hợp vận tải đường thủy với đường bộ. Vị trí ấy có ý nghĩa thực tế nếu hàng từ khu công nghiệp và cơ sở sản xuất được gom, chuyển tải thuận tiện, thay vì phải tiếp tục dồn lên xe tải. Tỉnh cũng định hướng phát triển tuyến thủy Pha Lại – Đa Phúc dài 86 km trên sông Cầu và sông Công, đồng thời kết nối với các đầu mối vận tải miền Bắc. Vì vậy, bảy cầu bến chỉ phát huy hết giá trị khi lịch trình, năng lực tiếp nhận và kết nối các tuyến vận tải được tổ chức đồng bộ.
Logistics Thái Nguyên cần lợi ích đo được
Lý do dự án được kỳ vọng là nhu cầu vận chuyển vật liệu xây dựng, nguyên liệu và hàng hóa khối lượng lớn tại Thái Nguyên cùng các địa phương lân cận cao, trong khi chi phí logistics vẫn là gánh nặng. Khi đi vào hoạt động, cảng có thể mở thêm phương án vận chuyển cho nhà máy và khu công nghiệp, giảm áp lực lên đường bộ và hỗ trợ đưa hàng tới hệ thống cảng biển quốc tế ở miền Bắc. Đó là cách dự án có thể góp phần hoàn thiện logistics Thái Nguyên, phục vụ sản xuất, kinh doanh và xuất nhập khẩu, đồng thời mở rộng kết nối thương mại của tỉnh với vùng trung du và miền núi phía Bắc. Tuy nhiên, kỳ vọng giảm chi phí sẽ chỉ thành hiện thực nếu doanh nghiệp có thể chuyển hàng sang đường thủy thuận tiện, với khâu trung chuyển đủ hiệu quả. Nếu thiếu kết nối thực chất với cơ sở sản xuất và các tuyến đường bộ, công suất thiết kế lớn cũng chưa bảo đảm hàng hóa sẽ dịch chuyển khỏi đường bộ.
Tiến độ và vận hành sẽ là phép thử
Lãnh đạo tỉnh đề nghị chủ đầu tư tập trung triển khai đúng tiến độ, hiệu quả và phấn đấu đưa hệ thống cảng vào vận hành trong năm 2027. Tổng giám đốc doanh nghiệp Nguyễn Huy Quý cam kết huy động nguồn lực, phối hợp với nhà thầu để bảo đảm tiến độ, chất lượng, an toàn lao động và yêu cầu bảo vệ môi trường. Đây là những điều kiện cần, nhưng chưa phải thước đo cuối cùng. Thành công của cảng Yên Bình sẽ được thể hiện qua lượng hàng thực tế, mức độ kết nối với các khu sản xuất và khả năng tạo thêm lựa chọn vận tải ổn định cho doanh nghiệp. Thái Nguyên đang đầu tư vào hạ tầng vận tải không chỉ để tăng năng lực bốc xếp, mà còn để gắn sản xuất địa phương với thị trường rộng hơn. Nếu cảng vận hành đúng kế hoạch và được kết nối đồng bộ, dự án có thể trở thành mắt xích logistics hữu ích; nếu không, quy mô thiết kế sẽ khó chuyển thành lợi ích thương mại cụ thể.
