Thu ngân sách Lạng Sơn bứt phá: tín hiệu mạnh từ biên giới
Thu ngân sách Lạng Sơn là kết quả tổng hợp các khoản thu nhà nước trên địa bàn tỉnh, bao gồm thu nội địa và thu từ hoạt động xuất nhập khẩu, phản ánh sức khỏe tài khóa, hiệu quả quản lý ngân sách và mức độ sôi động của kinh tế cửa khẩu, thương mại biên giới trong từng giai đoạn phát triển.
Trong 9 tháng, tổng thu ngân sách trên địa bàn Lạng Sơn ước đạt 21.915 tỷ đồng, tương đương gần 22.000 tỷ đồng, hoàn thành 162,6% dự toán và tăng 78,7% so với cùng kỳ. Con số này không chỉ là một kỷ lục địa phương mà còn là lời khẳng định rằng khi kinh tế biên giới được tổ chức bài bản, ngân sách có thể tăng tốc vượt xa kế hoạch. Cần nhấn mạnh: năm 2024, tỉnh chỉ thu hơn 10.700 tỷ đồng; năm 2025 đạt hơn 18.800 tỷ đồng; vậy mà chỉ 9 tháng đã vượt mức cả năm trước đó. Đây là cú nhảy tài khóa hiếm thấy, cho thấy Lạng Sơn đang bước vào giai đoạn “tăng trưởng bằng biên giới” chứ không còn là một tỉnh miền núi thuần nông.
Tại hội nghị giao ban báo chí quý III, đại diện UBND tỉnh và Sở Tài chính nhấn mạnh kết quả này là thành quả của điều hành ngân sách quyết liệt, đồng bộ ngay từ đầu năm, với cả thu và chi đều tăng so với cùng kỳ. Nhìn từ góc độ quản trị, đây không chỉ là câu chuyện “nhờ trời biên mậu” mà là sự cộng hưởng giữa chính sách tài chính chủ động và năng lực tổ chức lại dòng hàng, dòng xe ở cửa khẩu.
Kinh tế cửa khẩu: động cơ chính của đà tăng thu
Tăng trưởng kinh tế cửa khẩu ở Lạng Sơn không còn là khẩu hiệu mà đã trở thành động cơ thực tế kéo cả thu ngân sách và GRDP đi lên. Khi một tỉnh biên giới duy trì được lưu lượng thông quan ổn định, hiệu suất cao, thì mỗi container hàng hóa qua cửa khẩu chính là một đơn vị tăng trưởng tài khóa cụ thể.
Hoạt động xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu đạt hiệu suất thông quan rất cao, bình quân 1.600 – 1.900 xe/ngày, cao điểm tới 2.100 xe/ngày. Lũy kế đến giữa tháng 9, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua địa bàn đạt 86,13 tỷ USD, tăng 38% so với cùng kỳ; kim ngạch hàng hóa mở tờ khai tại Lạng Sơn đạt 8,1 tỷ USD và tăng 53,85%. Đây là những con số cho thấy cửa khẩu không chỉ “đông vui” mà còn được quản lý theo hướng nâng hiệu quả thông quan, củng cố vị thế đầu mối logistics của vùng. Một câu trích dẫn tiêu biểu là: "9 tháng đầu năm, tổng thu ngân sách trên địa bàn đạt 22.477 tỷ đồng, bằng 166,8% dự toán tỉnh giao và tăng 83,3% so với cùng kỳ".
Thu từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt 17.456 tỷ đồng, chiếm phần lớn trong tổng thu và tăng tới 88,3% so với cùng kỳ. Điều này chứng minh tăng trưởng ngân sách hiện nay dựa rất nhiều vào kinh tế cửa khẩu, đồng thời đặt ra yêu cầu phải tiếp tục đầu tư hạ tầng, cải cách thủ tục, triển khai đề án cửa khẩu thông minh và khu hợp tác thương mại – du lịch Tân Thanh – Pò Chài để giữ lợi thế cạnh tranh. Nếu không, bất kỳ sự gián đoạn nào trên tuyến biên giới cũng có thể nhanh chóng phản ánh thành “cú sốc” ngân sách.
Thương mại, dịch vụ, du lịch: những trụ cột bổ trợ cho cửa khẩu
Tăng trưởng ngân sách Lạng Sơn không thể giải thích đầy đủ nếu chỉ nhìn vào cửa khẩu mà bỏ qua thương mại nội địa, dịch vụ và du lịch. Đây là các “vệ tinh” quanh trục biên mậu, giúp lan tỏa lợi ích từ cửa khẩu vào sâu trong nền kinh tế địa phương.
GRDP 9 tháng tăng 7,52%, trong đó khu vực công nghiệp – xây dựng tăng 9,5%, dịch vụ tăng 7,66% và nông, lâm, thủy sản tăng 5,22%. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đạt hơn 34.293 tỷ đồng, tăng 18,46%; du lịch đón 4,61 triệu lượt khách, tăng 23%, với tổng thu ước 4.275 tỷ đồng. Những con số này cho thấy khi dòng hàng biên giới nhộn nhịp, các ngành dịch vụ hậu cần, lưu trú, ăn uống, vận tải cũng “ăn theo”, tạo thêm nguồn thu nội địa và việc làm. Thu nội địa đạt 4.430 tỷ đồng, tăng 49% so với cùng kỳ – dù chưa lớn bằng thu xuất nhập khẩu nhưng là nền tảng bền hơn cho tài khóa tỉnh.
Điểm đáng chú ý là Lạng Sơn không chỉ bám vào kinh tế biên giới Việt Nam mà còn chú trọng cải thiện môi trường kinh doanh, thu hút đầu tư và phát triển doanh nghiệp. Trong 9 tháng, tỉnh thành lập mới 706 doanh nghiệp, chấp thuận chủ trương đầu tư 26 dự án với tổng vốn đăng ký 23.310 tỷ đồng, đồng thời tháo gỡ khó khăn cho 91/104 dự án tồn đọng. Đây là bước đi cần thiết để giảm phụ thuộc vào một nguồn thu, chuẩn bị cho giai đoạn công nghiệp và dịch vụ chất lượng cao tăng tỷ trọng trong cơ cấu kinh tế.
Từ hạ tầng đến quản trị: nền tảng cho tăng trưởng hai con số
Tăng trưởng tài khóa ấn tượng sẽ chỉ là “đỉnh sóng” tạm thời nếu không được neo lại bằng hạ tầng và cải cách thể chế. Lạng Sơn dường như đã nhận ra điều đó khi song song với kinh tế cửa khẩu là một chương trình đầu tư hạ tầng và chuyển đổi số khá dày.
Tỉnh đang đôn đốc triển khai khu công nghiệp VSIP, các cụm công nghiệp Na Dương, Bắc Sơn, Hòa Sơn; thúc đẩy các dự án điện gió và lưới điện 110kV, 220kV; đồng thời đẩy nhanh tiến độ cao tốc Hữu Nghị – Chi Lăng, Đồng Đăng – Trà Lĩnh. Đây là các “trục xương sống” để kết nối cửa khẩu với nội địa, giảm chi phí logistics và mở rộng dư địa thu hút sản xuất công nghiệp. Trên phương diện quản trị, Lạng Sơn cũng đẩy mạnh chuyển đổi số, với 99,75% hồ sơ nộp trực tuyến, toàn bộ văn bản điện tử được ký số và nền tảng công dân số được đưa vào sử dụng rộng rãi.
UBND tỉnh khẳng định mục tiêu trong quý IV là rà soát, điều chỉnh kịch bản tăng trưởng để phấn đấu đạt mức tăng hai con số trong cả năm. Ý nghĩa của quyết tâm này nằm ở chỗ: nếu duy trì được kỷ luật chi ngân sách, tiếp tục kiểm soát buôn lậu, gian lận thương mại và tăng cường quan hệ với Quảng Tây, kinh tế biên giới không chỉ mang lại nguồn thu lớn mà còn giúp Lạng Sơn dẫn đầu nhóm tỉnh miền núi về chất lượng tăng trưởng kinh tế biên giới.
Kết luận: Biên giới là cửa sổ tăng trưởng, không phải “vùng đệm”
Từ câu chuyện thu ngân sách Lạng Sơn vượt mốc 22.000 tỷ đồng, có thể thấy kinh tế cửa khẩu, nếu được quy hoạch và quản trị tốt, hoàn toàn có thể trở thành động lực tăng trưởng thay vì chỉ là “vùng đệm” an ninh. Thu ngân sách tăng 78,7%, GRDP đi lên, thương mại – dịch vụ – du lịch cùng cải thiện cho thấy một mô hình kinh tế biên giới Việt Nam đang định hình rõ nét.
Thách thức lớn nhất phía trước là giữ được đà tăng trưởng mà không đánh đổi tính bền vững. Lạng Sơn cần tiếp tục đa dạng hóa nguồn thu, nâng tỷ trọng công nghiệp, dịch vụ chất lượng cao, trong khi vẫn duy trì vai trò trung tâm trung chuyển hàng hóa và cửa khẩu thông minh của khu vực. Nếu kiên trì mục tiêu đó, câu chuyện thu ngân sách bứt phá hôm nay sẽ không chỉ dừng ở một “mùa vụ biên mậu”, mà trở thành nền tảng lâu dài cho phát triển kinh tế – xã hội và nâng cao vị thế của tỉnh trong vùng trung du, miền núi phía Bắc.
