Đừng đợi đến khi trái tim lên tiếng
Bệnh tim mạch là nhóm bệnh ảnh hưởng đến tim và hệ tuần hoàn, đang gia tăng mạnh tại Việt Nam và có thể tiến triển âm thầm trước khi gây ra biến cố nghiêm trọng. Điều đáng lo không chỉ là mức độ nguy hiểm, mà còn là việc nhiều người trẻ vẫn xem những nếp sinh hoạt thiếu lành mạnh như chuyện bình thường. Bệnh tim mạch đang có xu hướng trẻ hóa; không ít trường hợp chỉ được phát hiện khi xảy ra nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ. Vì vậy, cảm giác còn khỏe không phải lý do để bỏ qua nguy cơ bệnh tim. PGS Phạm Mạnh Hùng cho biết bệnh tim mạch gây khoảng 20 triệu ca tử vong mỗi năm trên thế giới và khoảng 200.000 trường hợp tại Việt Nam. Con số ấy nhắc rằng phòng ngừa cần bắt đầu từ sinh hoạt hằng ngày, chứ không phải sau một biến cố.
Bốn thói quen hại tim dễ bị xem nhẹ
Ngồi nhiều, ít vận động là thói quen hại tim dễ bị bỏ qua, nhất là khi công việc buộc phải ngồi lâu. Cơ thể ít hoạt động có thể suy giảm tuần hoàn, tích tụ mỡ thừa, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu và tăng nguy cơ đái tháo đường type 2. Không cần bắt đầu bằng kế hoạch tập luyện nặng: đi bộ nhanh khoảng 30 phút mỗi ngày, đứng dậy vận động giữa các khoảng nghỉ đã là bước thiết thực. Thức khuya và ngủ chập chờn cũng không nên được coi là cái giá tất yếu của lịch làm việc bận rộn. Ngủ dưới 6 giờ mỗi đêm kéo dài có thể làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, nhồi máu cơ tim và các vấn đề tim mạch khác. Uống nhiều rượu bia và ăn thường xuyên món mặn, nhiều đường, chất béo bão hòa cũng khiến tim phải chịu thêm áp lực.
Nhận ra điều gì cần đổi trong nếp sống
Hãy nhìn vào lịch sinh hoạt thực tế thay vì tự đánh giá mình qua vài ngày ăn uống hay tập luyện tốt. Nếu phần lớn ngày ngồi liên tục, giờ ngủ thường xuyên bị đẩy muộn, rượu bia xuất hiện đều đặn hoặc bữa ăn thiếu rau và chất xơ, đó là những dấu hiệu nên điều chỉnh. Uống rượu quá mức có thể làm tăng huyết áp, triglycerid, nguy cơ suy tim, loạn nhịp tim và đột quỵ. Căng thẳng kéo dài cũng đáng lưu tâm: cơ thể tăng tiết cortisol và adrenaline, khiến nhịp tim và huyết áp có thể tăng lên. Áp lực còn dễ kéo theo ăn uống mất kiểm soát hoặc tìm đến rượu bia để giải tỏa. Nhận diện mối liên hệ này giúp thay đổi nguyên nhân, thay vì chỉ cố sửa từng biểu hiện riêng lẻ.
Thay đổi sớm, theo cách duy trì được
Phòng bệnh tim mạch không đòi hỏi một cuộc cải tổ chóng vánh; điều có ích hơn là lựa chọn đủ thực tế để duy trì lâu dài. Tăng vận động bằng những buổi đi bộ, hạn chế ngồi liền nhiều giờ, sắp xếp giờ ngủ ổn định và giảm rượu bia là những điểm khởi đầu rõ ràng. Trong bữa ăn, nên cân đối tinh bột, đạm, rau xanh, trái cây và nguồn chất béo có lợi; đồng thời bớt muối, đường tinh luyện, món chế biến sẵn và chất béo bão hòa. Kiểm soát cân nặng nên thực hiện từng bước bằng ăn uống hợp lý và vận động phù hợp, không nhịn ăn hay giảm cân cấp tốc. Người trưởng thành nên khám sức khỏe định kỳ, theo dõi huyết áp, đường huyết và mỡ máu để phát hiện sớm yếu tố nguy cơ. Lối sống lành mạnh từ khi còn trẻ có thể giúp phòng tránh khoảng 80% trường hợp bệnh tim mạch theo các nghiên cứu được dẫn.
