Tiền thưởng học sinh giỏi bị chậm: câu chuyện không chỉ là vài tháng đợi
Việc hàng nghìn học sinh đạt giải trong các kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh và quốc gia ở Nghệ An chậm nhận tiền thưởng là tình trạng chi trả tiền khen thưởng bị đình trệ do vướng mắc về kinh phí, thủ tục và thay đổi nghị quyết, khiến chính sách khuyến khích tài năng không đến đúng thời điểm cần thiết. Nhiều học sinh đạt giải trong các kỳ thi học sinh giỏi tỉnh Nghệ An năm học 2025-2026 đến nay vẫn chưa nhận được tiền thưởng. Hơn 3.400 học sinh giỏi chưa nhận tiền thưởng, trong đó có các em lớp 12 đã ra Hà Nội học đại học, vẫn phải chờ khoản hỗ trợ được hứa từ hơn một năm trước. Đây không còn là chuyện “chậm vài thủ tục”, mà là tín hiệu đáng lo với hệ thống Nghệ An giáo dục khi lời hứa khích lệ không đi cùng hành động kịp thời.
Những con số phía sau sự chậm trễ: 22 tỷ đồng và hàng nghìn giải thưởng
Đằng sau câu chuyện tiền thưởng học sinh giỏi là một bức tranh tài chính – hành chính khá phức tạp. Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An đã xây dựng dự toán kinh phí khen thưởng cho học sinh đạt giải và giáo viên bồi dưỡng tại các cuộc thi cấp quốc gia, cấp tỉnh với tổng số kinh phí hơn 22 tỷ đồng, trong đó có học sinh giỏi tỉnh lớp 12 và lớp 9 năm học 2025-2026. Một kỳ thi học sinh giỏi tỉnh lớp 12 có 3.516 thí sinh dự thi ở 13 môn, với 2.437 học sinh được công nhận đạt giải. Kỳ thi học sinh giỏi tỉnh lớp 9 có 2.019 thí sinh dự thi. Đây là quy mô rất lớn, đòi hỏi nguồn quỹ thi đua, khen thưởng đủ mạnh và quy trình chi trả tiền khen thưởng rõ ràng. Khi hệ thống tài chính không theo kịp, người chịu thiệt đầu tiên là học sinh và giáo viên.
Nút thắt nằm ở đâu: từ Nghị quyết 11 đến Nghị quyết 24
Điểm nghẽn không nằm ở ý chí khen thưởng mà ở cơ chế. Việc thực hiện chính sách theo Nghị quyết số 11/2018/NQ-HĐND bị chậm do vướng mắc trong việc bố trí kinh phí từ quỹ thi đua, khen thưởng. Trong khi đó, mức thưởng trước đây được tính theo hệ số lương cơ sở, với các mức cụ thể cho giải Nhất, Nhì, Ba. Ngày 14/7/2026, HĐND tỉnh thông qua Nghị quyết số 24/2026/NQ-HĐND thay thế Nghị quyết số 11/2018/NQ-HĐND, quy định lại chính sách khen thưởng. Sự chuyển tiếp giữa hai nghị quyết khiến nhiều trường hợp đã có quyết định giải thưởng nhưng chưa được khen thưởng phải áp dụng quy định cũ, trong khi nguồn kinh phí lại đang được thiết kế theo khung mới. Nói cách khác, chính sách đi trước, tiền đi sau, còn học sinh thì bị kẹt ở khoảng trống giữa hai văn bản.
Những nỗ lực tháo gỡ: tiền đã về lớp 12, lớp 9 vẫn chờ
Trước áp lực dư luận và phản ánh của học sinh, ngành Nghệ An giáo dục buộc phải tăng tốc xử lý. Ngày 10/8/2026, UBND tỉnh ban hành Quyết định số 3604/QĐ-UBND khen thưởng học sinh giỏi tỉnh lớp 12 năm học 2025-2026, với tổng kinh phí hơn 10,6 tỷ đồng. Số kinh phí này đã được Sở Nội vụ chuyển về tài khoản của Sở Giáo dục và Đào tạo, đơn vị đang rà soát để chuyển tiền thưởng cho các đơn vị thụ hưởng. Đối với kỳ thi học sinh giỏi tỉnh lớp 9, UBND tỉnh cũng đã ban hành quyết định khen thưởng với tổng kinh phí hơn 6,6 tỷ đồng. Tuy nhiên, do nguồn kinh phí thi đua, khen thưởng năm 2026 đã hết, Sở Nội vụ đang đề nghị bổ sung kinh phí để thực hiện chi trả theo quyết định đã ban hành. Nghĩa là, lớp 12 đã thấy “ánh sáng cuối đường hầm”, còn lớp 9 vẫn phải tiếp tục chờ.
Bài học và kiến nghị: khen thưởng phải đến đúng lúc mới có ý nghĩa
Một học sinh đạt giải cao chia sẻ rằng đã ra Hà Nội thuê trọ, chuẩn bị bước sang học kỳ II năm thứ nhất đại học nhưng vẫn chưa thấy thông tin gì về tiền thưởng, và với sinh viên xa nhà, khoản tiền đó rất quan trọng. Câu nói này cho thấy chi trả tiền khen thưởng không chỉ là thủ tục, mà là cam kết tinh thần của hệ thống giáo dục với người học. Khi tiền thưởng đến muộn hơn một năm, tác dụng khích lệ giảm đi đáng kể. Để tránh lặp lại, cần: lập kế hoạch quỹ thi đua, khen thưởng gắn với lịch kỳ thi học sinh giỏi; quy định rõ thời hạn chi trả tiền thưởng học sinh giỏi trong các quyết định; công khai tiến độ chi trả để học sinh, phụ huynh giám sát. Khen thưởng không thể chỉ nằm trên nghị quyết; nó phải đến kịp thời, đúng đối tượng, để mỗi thành tích được ghi nhận bằng hành động cụ thể.
