Cuộc gặp chưa từng có, nhưng chưa phải bước ngoặt
Cuộc gặp ba bên là cuộc hội đàm dự kiến giữa lãnh đạo Mỹ, Trung Quốc và Nga nhằm mở đối thoại trực tiếp về an ninh chiến lược, trong đó có kiểm soát vũ khí hạt nhân và xung đột Iran. Nhà Trắng ngày 13/11 xác nhận Tổng thống Donald Trump sẽ gặp Chủ tịch Tập Cận Bình và Tổng thống Vladimir Putin bên lề hội nghị APEC lần thứ 33 tại Thâm Quyến, diễn ra từ ngày 18 đến 19/11. Đây là lần đầu lãnh đạo đương nhiệm của ba cường quốc hạt nhân cùng tham gia một cuộc hội đàm. Ý nghĩa của sự kiện nằm trước hết ở việc tạo ra một diễn đàn đối thoại trực tiếp giữa những đối thủ có lợi ích và cách nhìn khác biệt. Tuy nhiên, không nên nhầm tính lịch sử với khả năng đạt kết quả tức thì: Washington không trông đợi thỏa thuận cụ thể, và một cuộc gặp mang tính biểu tượng có thể chỉ mở đường cho thương lượng về sau.

Khoảng trống New START đặt hạt nhân lên bàn
Kiểm soát hạt nhân là hồ sơ có nền tảng cấp bách nhất. Hiệp ước New START, thỏa thuận cuối cùng giới hạn kho vũ khí hạt nhân chiến lược giữa Washington và Moscow, hết hiệu lực vào tháng 2/2026, chấm dứt cơ chế pháp lý kìm giữ hai kho vũ khí lớn nhất. Trump muốn một thỏa thuận mới, hiện đại hơn và có Trung Quốc tham gia, thay vì chỉ gia hạn thỏa thuận song phương. Nhưng lời kêu gọi ấy vấp phải một bất cân xứng lớn: theo ước tính của Lầu Năm Góc, Trung Quốc có hơn 600 đầu đạn hạt nhân, còn Mỹ và Nga mỗi nước sở hữu hơn 5.000. Bắc Kinh lâu nay ít quan tâm đến thỏa thuận cắt giảm chung vì kho vũ khí của họ nhỏ hơn nhiều. Bởi vậy, đưa Trung Quốc vào bàn đối thoại là mục tiêu dễ tuyên bố hơn là đạt đồng thuận về giới hạn cụ thể.

Iran được nêu, Ukraine bị gạt khỏi chương trình
Ngoài hạt nhân, một quan chức cấp cao Mỹ cho biết cuộc gặp dự kiến đề cập xung đột giữa Mỹ và Iran tại Trung Đông. Việc đưa hồ sơ này vào nghị trình có ý nghĩa bởi nó gắn trực tiếp với quan hệ giữa Washington, Bắc Kinh và Moscow, dù các nguồn hiện có không cho thấy ba bên đã thống nhất mục tiêu hay hướng xử lý nào. Ngược lại, phía Mỹ dự kiến tránh bàn về Ukraine. Lựa chọn đó làm rõ giới hạn của cuộc gặp: đây không phải diễn đàn giải quyết mọi điểm nóng, mà là phép thử xem ba nhà lãnh đạo có thể duy trì đối thoại ở một số vấn đề an ninh hay không. Trong bối cảnh Nga tiếp tục chiến sự tại Ukraine và quan hệ với Iran được tăng cường, việc loại Ukraine khỏi chương trình cũng cho thấy nghị trình được khoanh hẹp, thay vì mở rộng thành thương lượng toàn diện về trật tự quốc tế.
Tín hiệu chính trị vì thế có thể quan trọng hơn tuyên bố chung. Washington muốn Trung Quốc tham gia trách nhiệm kiểm soát kho vũ khí, Moscow có cơ hội thể hiện vị thế cường quốc ngang hàng, còn Bắc Kinh có thể xem việc đăng cai là dịp khẳng định ảnh hưởng. Nhưng những động cơ ấy không tự động tạo ra điểm chung. Cuộc gặp bên lề APEC đáng theo dõi vì nó có thể mở đầu cho đối thoại tiếp nối; thước đo thực chất sẽ là liệu các bên có duy trì được trao đổi sau khi rời Thâm Quyến hay không.

Kỳ vọng nên đặt vào đối thoại, không phải thỏa thuận
Cuộc gặp ba bên Mỹ Trung Nga tạo ra một hình ảnh ngoại giao hiếm có đúng lúc cơ chế kiểm soát vũ khí Mỹ–Nga đã hết hiệu lực và xung đột Iran vẫn nằm trong các chủ đề dự kiến bàn thảo. Nhưng chênh lệch lớn về kho đầu đạn, sự dè dặt của Trung Quốc và việc không kỳ vọng công bố thỏa thuận khiến khả năng đột phá trước mắt thấp. Giá trị thực tế nhất của hội nghị có thể là thiết lập một kênh trao đổi cấp lãnh đạo về hạt nhân và các vấn đề an ninh được chọn lọc. Nếu các bên tiếp tục đối thoại sau APEC, sự kiện ở Thâm Quyến sẽ có ý nghĩa vượt khỏi màn xuất hiện chung; nếu không, nó chủ yếu vẫn là một dấu mốc biểu tượng.






