Hạn chót là 30/6/2027, không được lùi
Các công trình phục vụ APEC 2027 là nhóm dự án hạ tầng, giao thông và tổ chức sự kiện đang được triển khai tại Phú Quốc để đáp ứng yêu cầu đăng cai Hội nghị cấp cao. Tất cả phải hoàn thành chậm nhất ngày 30/6/2027, theo yêu cầu được nêu tại buổi làm việc ngày 25/10 của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn với lãnh đạo tỉnh An Giang. Đây không nên được xem là một mốc hành chính có thể điều chỉnh tùy tình hình: thời gian chuẩn bị còn ít, trong khi công trình phải sẵn sàng phục vụ một sự kiện đối ngoại quan trọng. Thông điệp “không lùi mốc tiến độ, không hạ chuẩn chất lượng và không để xảy ra sai phạm” đặt ra ba phép thử đồng thời. Chạy kịp hạn mà bỏ qua an toàn hoặc quy định sẽ không phải là hoàn thành đúng nghĩa.
Ngày 25/10, ông Trần Thanh Mẫn cùng đoàn công tác Trung ương trực tiếp kiểm tra một số dự án tại Phú Quốc, trong đó có sân bay quốc tế, tuyến tàu điện đô thị đoạn 1, đường ĐT.975, Đại lộ APEC và Trung tâm Hội nghị APEC. Việc kiểm tra dự án APEC tại công trường cho thấy yêu cầu tiến độ đã chuyển từ lời kêu gọi chung sang giám sát cụ thể. Đó là hướng đi cần thiết: lịch hoàn thành chỉ đáng tin khi từng dự án có người chịu trách nhiệm, kế hoạch thực hiện và cơ chế rà soát thường xuyên.
Tiến độ chưa đồng đều, nút thắt cần xử lý sớm
An Giang đang triển khai 21 công trình, dự án phục vụ hội nghị, gồm 11 dự án đầu tư công và 10 dự án theo hình thức PPP hoặc đầu tư kinh doanh. Tính đến thời điểm báo cáo, giải ngân đạt 9.385 tỷ đồng trên kế hoạch vốn năm 2026 là 13.477 tỷ đồng, tương đương 69,64%. Con số này cho thấy nguồn lực đã được đưa vào thực hiện, nhưng không thể thay thế đánh giá tiến độ thực tế từng công trường. Chính địa phương thừa nhận tiến độ dự án Phú Quốc chưa đồng đều do vướng giải phóng mặt bằng, nguồn cung vật liệu, nhân lực, thiết bị, thủ tục đầu tư và vốn. Vì vậy, điều đáng quan tâm không chỉ là tỷ lệ giải ngân, mà là các vướng mắc có được gỡ đúng lúc để chuyển thành khối lượng hoàn thành hay không.
Nhóm có nguy cơ chậm gồm tuyến tàu điện đô thị đoạn 1, đường ĐT.975, Đại lộ APEC, dự án kè và san lấp mặt bằng 57 ha, hai hồ nước và ngầm hóa hạ tầng kỹ thuật khu vực An Thới. Chủ tịch Quốc hội yêu cầu lập kế hoạch bù tiến độ cụ thể; mỗi dự án cần có một đường găng, một người chịu trách nhiệm, một kế hoạch triển khai và được kiểm tra hằng tuần. Đây là cách quản trị hợp lý hơn những báo cáo tiến độ chung chung. Nếu không xác định rõ ai xử lý điểm nghẽn nào và thời hạn ra sao, hạn hoàn thành APEC có thể vẫn nằm trên giấy dù công trường hoạt động liên tục.
Nhanh nhưng không được đánh đổi chất lượng
Yêu cầu “không hạ chuẩn” cần được xem ngang hàng với mốc bàn giao. Các công trình phải đáp ứng an toàn, chất lượng, mỹ thuật và tầm vóc quốc tế; việc thi công nhanh vẫn phải đúng pháp luật, công khai, minh bạch, không để thất thoát, lãng phí. Lãnh đạo Quốc hội cũng yêu cầu kiện toàn hội đồng kiểm tra nghiệm thu có sự tham gia của Bộ Xây dựng, đánh giá độc lập an toàn hệ thống đối với tuyến tàu điện trước khi vận hành và kiểm định độc lập khối lượng đã thi công trước khi phê duyệt hoặc ký hợp đồng. Những yêu cầu này không phải thủ tục phụ có thể rút gọn tùy tiện. Chúng là lớp bảo vệ để áp lực tiến độ không biến thành rủi ro cho người sử dụng hoặc nguy cơ sai phạm trong đầu tư.
Tác động của các dự án cũng không chỉ nằm ở ngày diễn ra hội nghị. Sân bay mở rộng được dự kiến phục vụ hơn 20 triệu lượt khách mỗi năm khi hoàn thành, nên chất lượng thiết kế và vận hành sẽ ảnh hưởng lâu dài đến người dân, du khách và hoạt động kinh tế ở đảo. Chủ tịch Quốc hội yêu cầu các công trình hướng tới phục vụ nhân dân, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân, hoàn thành khu tái định cư trước để người nhường đất có nơi ở ổn định bằng hoặc tốt hơn nơi cũ; đồng thời quan tâm điều kiện sinh hoạt của người lao động. Đây là thước đo cần thiết: một dự án không thể được coi là thành công nếu hoàn thành đúng hạn nhưng để lại gánh nặng cho cộng đồng.
Mốc thời gian phải được chứng minh bằng kết quả
Yêu cầu của đợt kiểm tra đã rõ: hoàn thành chậm nhất ngày 30/6/2027, không lùi hạn, không giảm chất lượng và không để xảy ra sai phạm. Để biến cam kết thành kết quả, tỉnh cần tập trung gỡ mặt bằng, vật liệu và thủ tục; các chủ đầu tư, nhà thầu phải chịu trách nhiệm về kế hoạch bù tiến độ; còn việc nghiệm thu và giám sát cần đủ độc lập để phát hiện vấn đề trước khi công trình đưa vào sử dụng. Không nên lấy tốc độ giải ngân làm bằng chứng duy nhất rằng dự án đang đi đúng hướng. Công chúng cần thấy từng hạng mục đạt chuẩn, quyền lợi người dân được bảo đảm và trách nhiệm được xác định rõ. Hạn hoàn thành APEC chỉ có giá trị khi Phú Quốc bàn giao được những công trình đúng hạn, đúng chất lượng và đúng pháp luật.
