Mắt xích quyết định không chỉ là dòng vốn
Định chế tài chính trung gian là tổ chức đứng giữa nhà đầu tư và doanh nghiệp, thẩm định, tập hợp nhu cầu vốn và cấu trúc giao dịch để dòng tiền đến được các dự án phù hợp với chi phí thấp hơn. Trong hệ sinh thái VIFC-HCMC, mắt xích này có thể quyết định liệu vốn quốc tế có chuyển thành công trình và năng lực sản xuất xanh hay chỉ dừng ở sự quan tâm của nhà đầu tư. Tại phiên CEO 500 Tea Connect trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026 chiều 26/10, ông Võ Hoàng Hải, Phó Tổng Giám đốc Nam A Bank, nêu các đề xuất nhằm khơi thông và tối ưu dòng vốn quốc tế cho dự án phát triển tại TP.HCM. Điểm đáng chú ý là trọng tâm không nằm ở việc tìm thêm vốn bằng mọi giá, mà ở khả năng tổ chức các dự án sao cho nhà đầu tư có thể đánh giá và tài trợ hiệu quả.
Theo đại diện Nam A Bank, nguồn vốn từ định chế tài chính phát triển, quỹ xanh và ngân hàng quốc tế đang tìm kiếm cơ hội tại Việt Nam; trở ngại là nhiều dự án logistics, năng lượng và chuyển đổi xanh có quy mô nhỏ, ít quen thuộc với nhà đầu tư. Nếu từng nhà đầu tư phải thẩm định từng dự án riêng, chi phí pháp lý, thẩm định và rủi ro tỷ giá lặp lại, khiến vốn đắt hơn hoặc dự án bị bỏ qua. Vì vậy, lời giải của VIFC-HCMC cần bắt đầu từ việc giảm độ phân mảnh của thị trường dự án.
Ngân hàng địa phương có lợi thế gom và hiểu dự án
Ngân hàng thành viên có lợi thế mà một nhà đầu tư nước ngoài khó tự tạo nhanh: hiểu doanh nghiệp trong nước, quan hệ với khách hàng và năng lực thẩm định tín dụng. Từ nền tảng đó, ngân hàng có thể nhận diện những dự án tương đồng rồi gom thành danh mục đủ quy mô theo từng ngành. Đây không chỉ là thao tác hành chính. Danh mục chung giúp nhà đầu tư đánh giá một nhóm cơ hội theo bộ tiêu chí nhất quán, thay vì lặp lại quy trình từ đầu cho từng doanh nghiệp.
Vai trò trung gian vì thế là đại diện có chuyên môn cho cả một nhóm dự án khi tiếp xúc với dòng vốn ngoại. Mô hình này có thể giảm chi phí thẩm định, phân tán rủi ro và chuyển phần tiết kiệm thành chi phí vốn thấp hơn cho doanh nghiệp. Lợi ích cuối cùng không chỉ thuộc về ngân hàng hay nhà đầu tư: doanh nghiệp có thêm cơ hội thực hiện dự án, còn người dân có thể hưởng lợi từ hạ tầng, dịch vụ logistics hiệu quả hơn và nguồn năng lượng sạch. Tuy nhiên, gom dự án không đồng nghĩa hạ chuẩn; chất lượng dữ liệu và thẩm định vẫn phải đủ để bảo vệ cả danh mục.
Từ danh mục xanh đến giao dịch có thể tài trợ
Một hướng đi cụ thể là các ngân hàng thành viên phát hành trái phiếu xanh theo nguyên tắc quốc tế, được đánh giá độc lập, rồi giải ngân cho các dự án đủ điều kiện trong logistics, sử dụng năng lượng hiệu quả, năng lượng sạch và công trình xanh. Cách làm này có thể nối nhu cầu vốn của nhiều dự án với tiêu chí mà nhà đầu tư quốc tế quen thuộc, đồng thời tạo cơ sở để theo dõi vốn được dùng đúng mục đích.
Dù vậy, nhãn xanh tự nó không làm vốn rẻ đi. Muốn giảm chi phí thực chất, danh mục cần có tiêu chuẩn rõ ràng, thẩm định đáng tin cậy và cơ chế giám sát sau giải ngân. Nếu thiếu các điều kiện ấy, nhà đầu tư vẫn phải cộng thêm phần bù rủi ro, còn doanh nghiệp có thể đối mặt với thủ tục tốn kém mà không nhận được lợi ích tương xứng. VIFC-HCMC nên xem minh bạch và khả năng so sánh dữ liệu là hạ tầng của thị trường, không phải phần việc phụ sau khi huy động vốn.
Đo kết quả bằng chi phí và thời gian
Để cơ chế này không dừng ở ý tưởng, hiệu quả cần được đo bằng lượng vốn huy động từ nguồn quốc tế, mức giảm chi phí vốn cho doanh nghiệp trong nước và thời gian hoàn tất mỗi giao dịch tài trợ. Những thước đo ấy buộc các bên nhìn vào kết quả mà doanh nghiệp thực sự nhận được, thay vì chỉ đếm số cuộc gặp hay bản ghi nhớ hợp tác.
Về thực thi, các sáng kiến có thể triển khai theo từng bước dưới sự điều phối của Cơ quan điều hành Trung tâm, kết nối Nam A Bank, các ngân hàng thành viên và định chế tài chính phát triển. Hội nghị Tài chính Xanh thường niên được đề xuất làm cơ chế đánh giá kết quả và mở rộng hợp tác qua từng giai đoạn. Đây là lộ trình hợp lý, miễn là mỗi giai đoạn công khai được tiến độ và bài học thực tế. Kết luận là VIFC-HCMC có thể giảm chi phí vốn quốc tế không phải nhờ vai trò trung tâm trên danh nghĩa, mà nhờ các ngân hàng biến hiểu biết địa phương thành danh mục xanh đủ tin cậy, minh bạch và thuận tiện để tài trợ.
