Ba dự án đồng thời: bước ngoặt chiến lược cho Ninh Bình hợp nhất
Chiến lược phát triển khu công nghiệp Ninh Bình với ba dự án Trung Thành, Bình Lục và khu kinh tế Ninh Cơ là cách tỉnh mới hợp nhất Ninh Bình–Hà Nam–Nam Định tái cấu trúc không gian kinh tế, xây dựng nền công nghiệp hiện đại gắn với kinh tế biển, cảng biển và logistics, tạo động lực tăng trưởng mới cho vùng đồng bằng sông Hồng và vành đai vịnh Bắc Bộ. Đây không phải là những dự án rời rạc, mà là một tổ hợp chủ động nhằm dịch chuyển vị thế của tỉnh từ vùng trung du – nông nghiệp sang trung tâm công nghiệp và dịch vụ biển. Điểm đáng nói là Ninh Bình chọn khởi động đồng thời: khởi công KCN Trung Thành quy mô 201 ha, phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch KCN Bình Lục khoảng 300 ha và hoàn thiện quy hoạch chung khu kinh tế Ninh Cơ 13.950 ha. Cách đi này thể hiện tư duy “mở không gian trước, gọi vốn sau” thay vì chờ đợi đầu tư tự phát.
Trung Thành: khu công nghiệp hỗ trợ đa ngành với bài toán chất lượng không gian sống
Khu công nghiệp Trung Thành là mảnh ghép đầu tiên cho thấy Ninh Bình muốn phát triển công nghiệp nhưng không đánh đổi môi trường và chất lượng sống. Dự án có quy mô 201 ha, tổng mức đầu tư hơn 1.650 tỷ đồng, được khởi công vào tháng 8/2025 bởi CTCP Đầu tư Phát triển Hạ tầng Nam Định – công ty con của Capella Land. Việc điều chỉnh quy hoạch đã tăng quỹ đất trung tâm điều hành và thương mại dịch vụ từ 4 ha lên gần 4,6 ha, đồng thời bổ sung chức năng xây dựng nhà lưu trú công nhân cao 1–8 tầng, tăng diện tích đất cây xanh, mặt nước thêm 1,4 ha lên 30,8 ha và mở rộng hệ thống giao thông đối ngoại, đối nội thêm 0,8 ha. Đây là lựa chọn mang tính tuyên bố: Ninh Bình không muốn một khu công nghiệp giá rẻ, ô nhiễm, mà hướng tới khu hỗ trợ đa ngành với công nghệ sản xuất tiên tiến, thân thiện môi trường, loại trừ dệt may, dệt nhuộm, da giày và các dự án gây ô nhiễm.
Bình Lục: đặt cược vào công nghệ cao để tránh bẫy gia công
Nếu Trung Thành là lời khẳng định về tiêu chuẩn môi trường, thì Bình Lục là bước đi nhằm tránh bẫy gia công giá rẻ. Ban Quản lý Khu kinh tế và các khu công nghiệp tỉnh đã phê duyệt nhiệm vụ và dự toán lập Quy hoạch phân khu Khu công nghiệp Bình Lục, với quy mô nghiên cứu khoảng 300 ha, định hướng thu hút các ngành công nghiệp công nghệ cao, sản xuất tiên tiến và thân thiện với môi trường. Vị trí giáp ĐT.495B, Quốc lộ 21B và sông Sắt cho thấy Bình Lục được thiết kế như một nút giao sản xuất – logistics nội vùng, chứ không chỉ là nơi đặt nhà máy. Quy hoạch ưu tiên các ngành điện, điện tử, công nghệ thông tin, cơ khí, tự động hóa, chế biến thực phẩm, dược phẩm, thiết bị y tế, công nghiệp hỗ trợ với quy mô lao động dự kiến khoảng 30.000 người. Việc dành tối thiểu 10% đất cho giao thông, 10% cho cây xanh và bố trí thêm khoảng 12 ha ngoài ranh giới để phát triển nhà ở, dịch vụ cho người lao động cho thấy Ninh Bình muốn xây dựng một hệ sinh thái công nghiệp – đô thị đồng bộ, thay vì khu sản xuất cô lập.
Ninh Cơ: tham vọng trung tâm kinh tế biển, cảng biển và logistics của vùng
Khác với hai khu công nghiệp hướng nội, khu kinh tế Ninh Cơ là quân bài chiến lược đưa Ninh Bình ra biển. Đồ án Quy hoạch chung khu kinh tế Ninh Cơ, quy mô khoảng 13.950 ha, đã được thẩm định với định hướng phát triển thành trung tâm công nghiệp, cảng biển, logistics và đô thị dịch vụ của tỉnh. Mục tiêu là xây dựng một khu kinh tế ven biển hiện đại, đa ngành, đa chức năng, có hạ tầng đồng bộ, trở thành trung tâm kinh tế biển, hỗ trợ và bổ sung chức năng cho các khu kinh tế ven biển khác, góp phần thúc đẩy vùng đồng bằng sông Hồng và vành đai kinh tế vịnh Bắc Bộ. Cấu trúc không gian theo ba trục kết nối (tỉnh lộ 490, cao tốc Cao Bồ–Ninh Cơ và đường ven biển) cùng ba hành lang sinh thái gắn với du lịch, dịch vụ ven biển, sông Ninh Cơ và sông Đáy cho thấy tư duy kết hợp công nghiệp với đô thị – du lịch. Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh cần làm rõ lợi thế đặc trưng để hình thành khu kinh tế biển, đặc biệt là khả năng phát triển cảng biển và đáp ứng yêu cầu hạ tầng chiến lược, bảo vệ môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu.
Tái định vị sau hợp nhất: cơ hội lớn đi cùng rủi ro thực thi
Điểm chung của ba dự án là chúng được thiết kế trong bối cảnh tỉnh Ninh Bình mới hình thành sau khi hợp nhất ba địa phương Ninh Bình, Hà Nam và Nam Định từ ngày 1/7/2025, khiến cấu trúc không gian và điều kiện phát triển kinh tế–xã hội thay đổi mạnh, buộc tỉnh phải xác định lại chức năng và hướng phát triển. Việc lập quy hoạch phân khu KCN Bình Lục được xem là bước chuẩn bị cơ sở pháp lý cho quản lý xây dựng và triển khai đầu tư, mở rộng không gian phát triển công nghiệp, thu hút nguồn lực và thúc đẩy kinh tế–xã hội. Nhưng tham vọng chỉ có ý nghĩa nếu quy hoạch được thực thi nghiêm túc. Hội đồng thẩm định khu kinh tế Ninh Cơ đã yêu cầu tiếp tục rà soát để nâng cao chất lượng, tính khả thi và khả năng thu hút đầu tư. Ninh Bình đang đứng trước cơ hội trở thành cực tăng trưởng mới của vùng, song thành công sẽ phụ thuộc vào việc giữ vững nguyên tắc: công nghiệp gắn với đô thị, cảng biển và logistics nhưng không đánh đổi môi trường và chất lượng sống của người lao động.
